Linh hoạt công cụ điều hành giải bài toán đa mục tiêu

Để giải quyết bài toán này, cùng với việc chỉ đạo các TCTD triển khai giải pháp ổn định lãi suất và sử dụng linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, NHNN đã liên tiếp triển khai các nghiệp vụ ngoại hối trong những ngày đầu tháng 11 nhằm hỗ trợ thanh khoản VND, tạo thêm điều kiện giảm áp lực lãi suất.

Trong hai nghiệp vụ ngoại hối được NHNN công bố đầu tháng 11, hoán đổi USD/VND là công cụ trực tiếp bổ sung thanh khoản tiền đồng có kỳ hạn. Theo phương án triển khai ngày 9/11/2026, NHNN thực hiện hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày, quy mô tối đa 2 tỷ USD. Theo đó, NHNN mua USD giao ngay ở mức 24.399 đồng/USD và cam kết bán lại sau 182 ngày với tỷ giá 24.704 đồng/USD. Điểm đáng chú ý là kỳ hạn hoán đổi được kéo dài tới sáu tháng, giúp các ngân hàng có thêm nguồn VND để cân đối thanh khoản trong giai đoạn cuối năm và đầu năm sau, thay vì phải liên tục tìm kiếm nguồn vốn ngắn hạn trên thị trường.

Chia sẻ với phóng viên bà Nguyễn Linh Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết, riêng ngày 9/11, gần 50 nghìn tỷ đồng đã được cung ứng cho hệ thống thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ. Việc bổ sung nguồn vốn với kỳ hạn dài hơn giúp các TCTD chủ động cân đối thanh khoản, đồng thời tạo điều kiện ổn định và giảm lãi suất cho vay.

Phản ứng ban đầu trên thị trường liên ngân hàng cũng cho thấy tác động của nghiệp vụ hoán đổi đến chi phí vốn. Theo thông tin từ NHNN, sau khi phương án được công bố, lãi suất hoán đổi kỳ hạn 6 tháng giảm về mức tương đương mức NHNN chào giao dịch, trong khi lãi suất các kỳ hạn từ 3 tháng trở lên cũng có xu hướng giảm.

Tiếp đó, NHNN công bố phương án mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD và bắt đầu triển khai từ ngày 11/11/2026 định kỳ vào thứ Hai và thứ Tư hàng tuần. Đối tượng tham gia là các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ dương. Khối lượng mua tối đa được xác định tương ứng với lượng ngoại tệ cần bán để đưa trạng thái của từng tổ chức về mức cân bằng, căn cứ số liệu cuối ngày làm việc liền trước phiên giao dịch.

NHNN tiếp tục theo dõi sát kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ, điều hành thị trường mở, tái cấp vốn và hoán đổi ngoại tệ một cách phù hợp

Khác với hoán đổi ngoại tệ, nghiệp vụ mua giao ngay không đi kèm cam kết bán lại USD trong cùng hợp đồng. Khi ngân hàng bán ngoại tệ cho NHNN, lượng VND tương ứng được đưa vào hệ thống, đồng thời cơ quan điều hành có điều kiện bổ sung dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, lượng tiền đồng thực tế được cung ứng phụ thuộc vào khối lượng giao dịch phát sinh, còn tác động ròng đến thanh khoản phải được xem xét cùng các nghiệp vụ điều tiết tiền tệ khác.

Theo đánh giá của VDSC, phương án mua ngoại tệ giao ngay lần này có điều kiện thuận lợi để phát huy hiệu quả khi tỷ giá mua được đặt sát mức giao dịch trên thị trường, trong khi nguồn cung ngoại tệ được hỗ trợ bởi dòng vốn FDI và cán cân thương mại xuất siêu trở lại trong tháng 9 và tháng 10, lần lượt đạt 1,27 tỷ USD và 7,31 tỷ USD. Đáng chú ý, nghiệp vụ này có thể mang lại hai tác động đối với điều hành chính sách tiền tệ. Đó là NHNN có điều kiện bổ sung dự trữ ngoại hối từ nguồn ngoại tệ mua vào. Bởi khác với nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ, lượng USD được NHNN mua giao ngay sẽ được giữ lại trong dự trữ ngoại hối. Việc mua theo lịch cố định hai phiên mỗi tuần giúp NHNN tích lũy dần nguồn ngoại tệ từ dòng tiền thặng dư của xuất khẩu, FDI và kiều hối. Mục tiêu quan trọng nữa đó là bổ sung thanh khoản VND dài hạn, qua đó từng bước hạ nhiệt mặt bằng lãi suất.

Từ thực tế hoạt động ngân hàng, ông Trần Chí Thanh, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối Nguồn vốn và Ngoại hối VIB đánh giá, việc NHNN kéo dài kỳ hạn hoán đổi lên 6 tháng là bước đi chủ động, kịp thời giúp các ngân hàng tham gia giao dịch như VIB có thêm điều kiện cân đối thanh khoản, đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng trong những tháng cuối năm. Cũng theo ông Thanh, việc NHNN bơm lượng lớn tiền đồng thông qua kênh này giúp giảm bớt áp lực cạnh tranh gay gắt về lãi suất huy động VND trên thị trường 1. “Việc NHNN khởi động lại phương án mua ngoại tệ Spot sau 4 năm cũng là một mắt xích quan trọng. Khi dòng kiều hối và tiền gửi xuất khẩu đổ về mạnh vào thời điểm cuối năm, nguồn cung ngoại tệ dồi dào sẽ tạo điều kiện cho NHNN gia tăng dự trữ ngoại hối quốc gia, đồng thời bơm thêm lượng tiền đồng đối ứng ra thị trường. Đây là đòn bẩy kép giúp hạ nhiệt mặt bằng lãi suất huy động và tạo dư địa thực chất để các ngân hàng giảm lãi suất cho vay. Chúng tôi kỳ vọng NHNN sẽ tiếp tục duy trì cơ chế FX Swap linh hoạt này”, đại diện VIB nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Minh Trường, Phó Tổng Giám đốc VPBank cho biết, việc NHNN cung ứng công cụ FX Swap với chi phí hợp lý giúp ngân hàng có quy mô huy động vốn quốc tế lớn như VPBank tối ưu hóa chi phí hoán đổi dòng vốn ngoại, qua đó trực tiếp giảm chi phí vốn đầu vào. Đây là cơ sở then chốt để VPBank tiếp tục hạ lãi suất cho vay, đồng hành cùng định hướng của Chính phủ và NHNN trong việc hỗ trợ doanh nghiệp bứt phá.

Có thể thấy tác động của các nghiệp vụ ngoại hối giúp cho ngân hàng chủ động hơn về nguồn vốn và chi phí hoán đổi có thể tạo thêm điều kiện hỗ trợ lãi suất. Tuy nhiên, tác động đến lãi suất cho vay còn phụ thuộc vào khả năng truyền dẫn trong thực tế. Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi lưu ý tác động thực tế còn phụ thuộc vào quy mô, nhu cầu tín dụng và chi phí huy động hiện hữu... Do đó, không nên kỳ vọng một phiên giao dịch sẽ tạo ngay chuyển biến đồng đều trên toàn thị trường.

Một vấn đề khác cần lưu ý là nguồn VND được cung ứng qua hoán đổi ngoại tệ vẫn có chi phí và thời hạn hoàn trả. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, công cụ này giúp các ngân hàng giảm bớt áp lực tìm kiếm vốn ngắn hạn, nhưng vẫn là nguồn vốn có chi phí và nghĩa vụ hoàn trả nên không thay thế được nguồn huy động ổn định, bền vững. Vì vậy, các tổ chức tín dụng cần chủ động phương án cân đối nguồn vốn khi giao dịch đáo hạn, tránh áp lực vào thời điểm hoàn trả.

Từ góc độ cơ quan điều hành, bà Nguyễn Linh Phương cho biết, thời gian tới, NHNN tiếp tục theo dõi sát kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ, điều hành thị trường mở, tái cấp vốn và hoán đổi ngoại tệ với quy mô, kỳ hạn, thời điểm phù hợp. Các công cụ được kết hợp với điều hành lãi suất, tỷ giá và tín dụng nhằm duy trì thanh khoản hợp lý, hỗ trợ giảm mặt bằng lãi suất, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời ổn định thị trường ngoại tệ, kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.