Đâu là ‘tài sản an toàn’ khi thị trường tài chính toàn cầu biến động?

Trái phiếu chính phủ Mỹ và đồng yên Nhật thường được các nhà đầu tư tìm đến mỗi khi thị trường tài chính toàn cầu biến động. Hay như vàng cũng từng được xem là một loại tài sản an toàn Tuy nhiên, diễn biến thị trường vừa qua cho thấy, những tài sản vốn này không phải lúc nào cũng phát huy tác dụng. Vậy tài sản nào là an toàn trong bối cảnh hiện nay?
Giá vàng thế giới khởi đầu tuần mới với đà tăng nhẹ USD mạnh lên khi thị trường đặt cược Fed tiếp tục tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12 Liệu Fed có tăng lãi suất 50 điểm vào tháng 12 tới?
Đâu là ‘tài sản an toàn’ khi thị trường tài chính toàn cầu biến động?

Tài sản an toàn ngày càng khan hiếm

Các tài sản trú ẩn an toàn thường giữ nguyên giá trị hoặc tăng giá khi thị trường đi xuống. Bởi vậy các nhà đầu tư tìm đến chúng để bù đắp cho những khoản thua lỗ ở các danh mục đầu tư khác.

Thời gian trước, trái phiếu Kho bạc Mỹ hay đồng yên Nhật thường được các nhà đầu tư tìm đến mỗi thị thị trường biến động. Thế nhưng diễn biến thị trường mấy năm gần cho thấy, những tài sản vốn này không phải lúc nào cũng phát huy tác dụng.

Nhớ lại thời điểm tháng 4/2025, nỗi lo ngại về các mức thuế quan của Mỹ đã châm ngòi cho một đợt bán tháo cổ phiếu, nhưng trái phiếu chính phủ Mỹ lại không đóng vai trò là "bệ đỡ" như thường lệ. Theo đó trái phiếu kỳ hạn dài cũng bị bán tháo cùng với cổ phiếu, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng mạnh trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về lạm phát, rủi ro tài khóa và thanh khoản thị trường bị thắt chặt.

Tình huống tương tự cũng xảy ra khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát vào ngày 28/2 năm nay: Giá dầu tăng vọt, còn lợi suất trái phiếu cũng leo thang do lo ngại lạm phát sẽ tăng cao.

Vàng cũng từng được xem là một tài sản an toàn trong quá khứ. Thế nhưng kim loại quý này cũng cho thấy sự biến động khó lường không kém khi đã sụt giảm cùng với cổ phiếu vào cuối tháng 10, xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật và chạm mức thấp nhất trong một năm.

“Danh sách các tài sản trú ẩn an toàn mà nhà đầu tư có thể tin cậy đang ngày càng thu hẹp lại”, Steve Englander, Giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu ngoại hối G10 kiêm Giám đốc chiến lược vĩ mô khu vực Bắc Mỹ tại Ngân hàng Standard Chartered nhận định.

Theo Englander, bên cạnh các yếu tố cơ bản, vị thế nắm giữ của nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng. Sau một cú sốc, tài sản trú ẩn hiệu quả nhất đôi khi lại chính là tài sản mà trước đó nhà đầu tư đang bán khống (short) và buộc phải mua lại để tất toán vị thế.

Vậy hãy cùng đánh giá về mức độ ‘an toàn’ của từng loại tài sản.

Trái phiếu Kho bạc Mỹ

Trái phiếu Kho bạc Mỹ hiện vẫn là thị trường lớn nhất thế giới và có tính thanh khoản cao nhất thế giới. Bởi vậy từ lâu nó luôn là nơi trú ẩn của các nhà đầu tư mỗi khi khủng hoảng xảy ra. Tuy nhiên, khi mối đe dọa đến từ lạm phát và chính sách thắt chặt của Fed, trái phiếu Kho bạc hoàn toàn có thể sụt giảm cùng chiều với cổ phiếu.

Campbell Harvey - Giáo sư tài chính tại Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke mặc dù vẫn gọi trái phiếu chính phủ Mỹ là “tài sản trú ẩn tiêu biểu nhất trên thế giới”. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng cổ phiếu và trái phiếu chính phủ Mỹ ngày càng có xu hướng biến động cùng chiều; kết quả là danh mục đầu tư chuẩn gồm 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu đã phải chịu “những cú giáng mạnh”.

“Trong lịch sử, đây từng là kênh đầu tư đáng tin cậy," Harvey nói. “Tuy nhiên, lợi ích từ việc đa dạng hóa danh mục đã giảm đi”.

Ông cũng chỉ ra quy mô vay nợ của Mỹ: nợ công lên tới 40 nghìn tỷ USD, thâm hụt ngân sách khoảng 2 nghìn tỷ USD mỗi năm và chi phí trả lãi vay là 1,1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Theo ông, trái phiếu chính phủ Mỹ hiện đã tiềm ẩn thêm những rủi ro mới.

Tương tự Will Compernolle - Chiến lược gia vĩ mô tại FHN Financial cũng cho rằng, sự biến động xoay quanh các thông báo về thuế quan của Mỹ trong năm ngoái khiến việc đánh giá liệu trái phiếu Kho bạc Mỹ có còn sức hấp dẫn hay không trở nên khó khăn.

Mặc dù vậy ông cũng lưu ý rằng, những đồn đoán về làn sóng “bán tháo tài sản Mỹ” (Sell USA) thực tế không thể hiện rõ nét trong các dòng giao dịch quốc tế. Trong khi đó, các sự kiện gần đây – bao gồm cả sự biến động do những lo ngại về tài khóa tại Pháp – cho thấy trái phiếu chính phủ Mỹ (Treasuries) “vẫn duy trì được vị thế là kênh trú ẩn an toàn”.

“Khi tâm lý thị trường chuyển sang e ngại rủi ro, trái phiếu chính phủ Mỹ trở nên hấp dẫn” ông nhận định. “Tuy nhiên, nếu xuất hiện lạm phát hoặc rủi ro địa chính trị, thì rất ít tài sản nào thực sự an toàn”.

Vàng

Vị thế kênh trú ẩn an toàn của vàng gắn liền với khoảng thời gian nắm giữ dài hạn. Harvey cho biết vàng là tài sản cực kỳ đáng tin cậy “trong dài hạn - tính bằng hàng thế kỷ”, nhưng lại không như vậy trong ngắn hạn.

Mức độ biến động hàng năm của vàng là hơn 15%, tương đương với chỉ số S&P 500. Trong khoảng thời gian từ 3 đến 5 năm, hệ số tương quan giữa vàng và cổ phiếu gần bằng 0.

Tuy nhiên, Harvey cảnh báo rằng đây chỉ là con số trung bình, còn trong các giai đoạn ngắn hạn, mức độ tương quan có thể chênh lệch đáng kể. Nghiên cứu của ông cho thấy, khi lạm phát tăng cao bất ngờ, thị trường thường suy yếu và trong những tình huống đó, giá vàng cũng có thể sụt giảm.

Suki Cooper - Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại Standard Chartered cũng cho rằng, vai trò của vàng “đã thực sự thay đổi”. Các nhà đầu tư ngày càng coi vàng là một tài sản thanh khoản chất lượng cao, có thể sử dụng trong những tình huống cực đoan. Theo bà, khi thị trường cổ phiếu sụt giảm mạnh dẫn đến các yêu cầu ký quỹ (margin call), vàng thường là tài sản đầu tiên bị đem ra bán - nhất là sau khi kim loại quý này liên tục chạm các mức cao kỷ lục cho đến tận tháng 1.

Tuy nhiên, xét trong khung thời gian nắm giữ dài hạn hơn, Cooper cho biết các yếu tố thúc đẩy mang tính cấu trúc vẫn còn đó. Những yếu tố này bao gồm hoạt động mua vào kỷ lục của các ngân hàng trung ương kể từ năm 2022, cùng những lo ngại về nợ toàn cầu, xu hướng phi đôla hóa và sự mất giá của các loại tiền tệ.

Các loại tiền tệ

Với các loại tiền tệ cũng vậy, theo Englander, mỗi loại tiền tệ đều có điểm yếu riêng.

Đồng franc Thụy Sĩ thì đắt đỏ; còn đồng euro đang đối mặt với những thách thức về chính trị và kinh tế.

Trong khi đồng yên Nhật có diễn biến không đồng nhất. Mặc dù đồng nội tệ của Nhật có thể trở nên hấp dẫn như một kênh trú ẩn an toàn nếu sự biến động của thị trường không xuất phát từ giá dầu. Thế nhưng đồng tiền này lại rất nhạy cảm với giá dầu do Nhật Bản phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Đồng USD mặc dù hiện đang mang lại sự an toàn và lợi suất cao hơn so với nhiều loại tiền tệ khác. Nhà đầu tư có thể rót vốn vào trái phiếu chính phủ Mỹ, hưởng mức lãi suất 4,5%, rồi sau đó mới quyết định đầu tư vào đây khi thị trường bớt biến động. Englander cho rằng, đây có lẽ là lựa chọn “an toàn nhất trong số các kênh trú ẩn an toàn”.

Tuy nhiên theo nhiều nhà phân tích, sự tăng giá của đồng USD trong thời gian gần đây chủ yếu nhờ vào kỳ vọng Fed tăng lãi suất. Tuy nhiên nguyên nhân sâu xa vẫn là chiến sự tại Trung Đông đẩy giá dầu neo cao, từ đó tạo áp lực lớn lạm phát toàn cầu, bao gồm cả Mỹ.

Bởi vậy nếu chiến sự kết thúc, đồng bạc xanh có thể nhanh chóng mất đi các lực đỡ này và phải đối mặt với nhiều áp lực: Nó đang bị định gái quá cao nên sẽ giảm xuống; lo ngại về vấn đề nợ công tại Mỹ; xu hướng phi đôla hoá trên toàn cầu…

Kết quả cuộc khảo sát do Reuter thực hiện hồi đầu tháng 11 cho thấy một kết quả không mấy thay đổi so với các cuộc khảo sát trước đó, đó là các chiến lược gia tiền tệ vẫn tỏ ra bi quan với triển vọng của đồng USD trong trung – dài hạn.

Đa dạng hoá danh mục dầu tư

Campbell Harvey - Giáo sư tài chính tại Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke nhận định, không có tài sản đơn lẻ nào chứng tỏ là công cụ phòng vệ đáng tin cậy trong mọi hoàn cảnh.

Theo ông, vàng và trái phiếu chính phủ Mỹ là những thành phần trong một danh mục đầu tư phòng thủ. Bên cạnh đó, hàng hóa, các tài sản thực khác, trái phiếu chính phủ được điều chỉnh theo lạm phát, cùng với các chiến lược đầu tư chủ động cũng đóng vai trò quan trọng.

Chẳng hạn, các chiến lược tập trung vào chất lượng - mua các công ty có chất lượng cao và bán khống các công ty có chất lượng thấp - có thể giúp giảm thiểu thua lỗ trong những đợt sụt giảm mạnh. Các chiến lược bám theo xu hướng (trend-following) cũng có thể mang lại hiệu quả tốt trong các đợt bán tháo.

Ông cho biết, không chiến lược nào trong số này có thể hoạt động hiệu quả một cách ổn định nếu đứng độc lập. Tuy nhiên, khi kết hợp lại với nhau, “bạn sẽ gia tăng cơ hội để danh mục đầu tư phòng thủ của mình thực sự phát huy tác dụng”.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/dau-la-tai-san-an-toan-khi-thi-truong-tai-chinh-toan-cau-bien-dong-190764.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.