![]() |
| Trung tâm dữ liệu của Equinix tại Thung lũng Silicon (Mỹ). Ảnh: Equinix/Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0). |
Những kịch bản tác động của AI đến kinh tế Mỹ
Phát biểu tại hội nghị Nhóm công tác về năng suất và việc làm do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tổ chức ở San Francisco ngày 16/11, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhận định các công nghệ mới nổi, đặc biệt là AI, sẽ tác động đáng kể đến nền kinh tế. Tuy nhiên, kết quả có thể rất khác nhau, từ tăng trưởng mạnh mẽ với lợi ích được chia sẻ rộng rãi đến nguy cơ thất nghiệp gia tăng và kinh tế giảm tốc nếu lợi nhuận từ những khoản đầu tư khổng lồ không đạt kỳ vọng.
Những nhận định này xuất hiện đúng vào thời điểm cổ phiếu công nghệ Mỹ đang chịu áp lực bán mạnh. Chốt phiên 16/11, chỉ số Nasdaq giảm 2,49%, xuống 24.509,76 điểm, tức giảm hơn 10% so với mức đỉnh đóng cửa thiết lập ngày 6/10, chính thức rơi vào vùng điều chỉnh. Chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) cũng giảm tới 5,3%, phản ánh sự thận trọng ngày càng gia tăng của nhà đầu tư đối với triển vọng của những doanh nghiệp hưởng lợi từ làn sóng AI.
Ông Warsh sử dụng thuật ngữ “siêu trí tuệ” (superintelligence - SI) khi đề cập đến AI - cách gọi cũng được Tổng thống Donald Trump thường xuyên sử dụng. Theo Chủ tịch Fed, công nghệ này có thể khác biệt so với những cuộc cách mạng công nghệ trước đây nhờ khả năng “thúc đẩy mạnh mẽ quá trình hình thành các ý tưởng mới”. Trong khi những công nghệ như động cơ đốt trong hay điện năng tạo ra nhiều thập kỷ đổi mới tiếp theo, AI có khả năng trực tiếp đẩy nhanh quá trình sáng tạo, qua đó mở ra triển vọng nâng cao năng suất và tăng trưởng dài hạn.
Trong kịch bản thuận lợi nhất, Chủ tịch Fed cho rằng công nghệ này có thể giúp “năng suất tăng lên và những lợi ích kinh tế được chia sẻ rộng rãi giữa người lao động và những người sở hữu vốn”. Khi đó, tăng trưởng GDP thực tế của Mỹ có thể duy trì cao hơn mức bình quân dài hạn, trong khi nền kinh tế vẫn ở gần trạng thái toàn dụng lao động.
Tuy nhiên, ông Warsh cũng chỉ ra những kịch bản kém thuận lợi hơn. Việc ứng dụng AI trên diện rộng có thể khiến một số công việc bị thay thế thay vì được hỗ trợ bởi công nghệ. Khi đó, dù tăng trưởng GDP vẫn cao hơn mức bình quân dài hạn, thất nghiệp có thể gia tăng do thị trường lao động không kịp thích ứng với quá trình tự động hóa.
Đáng lo ngại hơn là kịch bản AI không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Sau giai đoạn đầu tư vốn lớn và giá cổ phiếu tăng mạnh, lợi nhuận thực tế có thể thấp hơn dự kiến, kéo theo sự sụt giảm định giá chứng khoán, kinh tế giảm tốc và thất nghiệp tăng đáng kể. Theo thời gian, nền kinh tế sẽ phục hồi, nhưng không đạt được những cải thiện về năng suất như kỳ vọng.
Dù vậy, các kịch bản trên chỉ mang tính giả định, không phải dự báo. “Tôi muốn nhấn mạnh rằng, mặc dù hôm nay tôi không đưa ra bất kỳ dự báo nào, nhưng tôi cũng không hoàn toàn đứng ở vị thế trung lập khi nói đến vai trò dẫn đầu của nước Mỹ trong một thời kỳ có rất nhiều cả thách thức lẫn cơ hội như hiện nay”, ông Warsh nói, đồng thời khẳng định: “Tại Fed, vai trò của chúng tôi không phải là ủng hộ hay phản đối công nghệ này”.
Theo Chủ tịch Fed, nhiệm vụ của ngân hàng trung ương là nhận diện những tác động lớn của việc ứng dụng công nghệ mới này đối với nền kinh tế và những hàm ý quan trọng đối với chính sách tiền tệ trong tương lai.
Rủi ro từ AI có thể lan sang hệ thống tài chính
Cùng ngày 16/11, Thống đốc Fed Michael Barr đưa ra những cảnh báo cụ thể hơn về tác động của AI đối với thị trường tài chính, hệ thống ngân hàng và an ninh mạng. Trong phát biểu chuẩn bị cho một hội nghị quốc tế thường niên về AI trong ngành Tài chính tại Milan (Italy), ông Barr cho rằng công nghệ này có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tạo ra những rủi ro mới đối với ổn định tài chính.
Theo đó, việc ngày càng phụ thuộc vào các mô hình AI trong hoạt động giao dịch có thể dẫn đến hành vi giao dịch theo đám đông, gây xáo trộn thị trường. Các thuật toán có khả năng tự học cũng có thể thao túng giá hoặc tạo ra những hành vi giao dịch gây mất ổn định thị trường.
Trong lĩnh vực ngân hàng, ông Barr cảnh báo các tổ chức tín dụng có thể gặp khó khăn khi xác định một tác nhân AI (AI agent) đang “cố gắng thực hiện các giao dịch trên tài khoản của khách hàng cá nhân” có thực sự được khách hàng đó ủy quyền hay không. Ngay cả những tác nhân AI hoạt động hợp pháp, được khách hàng ủy quyền, cũng có thể đẩy nhanh làn sóng rút tiền ồ ạt khỏi ngân hàng do khả năng thực hiện giao dịch với tốc độ cực nhanh, khiến các cơ chế bảo vệ truyền thống khó ứng phó kịp thời.
Bên cạnh đó, ông cũng cảnh báo những rủi ro an ninh mạng xuất phát từ các đối tượng tấn công sử dụng AI, hoặc thậm chí từ những tác nhân AI hoạt động ngoài tầm kiểm soát, khai thác các lỗ hổng trong hệ thống tài chính.
Những cảnh báo này xuất hiện sau khi báo cáo ổn định tài chính mới nhất của Fed ghi nhận khoảng 87% số đầu mối tham gia khảo sát đề cập AI như một rủi ro đáng chú ý đối với hệ thống tài chính. Những lo ngại tập trung vào nguy cơ tấn công mạng, các cấu trúc tài trợ vốn phức tạp liên quan đến AI, cũng như khả năng thị trường chứng khoán giảm mạnh nếu lợi nhuận của các doanh nghiệp AI không đạt kỳ vọng.
“Chúng ta cần phòng ngừa những rủi ro có thể phát sinh từ việc sử dụng AI trên thị trường tài chính, bao gồm hành vi thông đồng, thao túng thị trường hoặc các chiến lược giao dịch gây biến động mạnh trên thị trường, thậm chí dẫn đến rủi ro mang tính hệ thống”, ông Barr nhấn mạnh.
Mặc dù vậy, cả ông Warsh và ông Barr đều không phủ nhận tiềm năng dài hạn của công nghệ này. Điều được các nhà hoạch định chính sách nhấn mạnh là sự cần thiết phải nhận diện và kiểm soát rủi ro khi AI ngày càng thâm nhập sâu vào nền kinh tế và hệ thống tài chính.
Về dài hạn, AI vẫn có thể trở thành động lực quan trọng đối với năng suất và tăng trưởng kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, như những kịch bản được Chủ tịch Fed đặt ra, kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng tạo ra giá trị kinh tế thực sự, mức độ lan tỏa lợi ích và khả năng thích ứng của thị trường lao động cũng như hệ thống tài chính trước những thay đổi sâu rộng mà công nghệ này mang lại.
Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/co-phieu-cong-nghe-lao-doc-chu-tich-fed-canh-bao-rui-ro-gi-ve-ai-190799.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.