Lãi suất cuối năm hạ nhiệt có chọn lọc

Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, PGS.TS Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định lãi suất cho vay có thể giảm từng bước trong những tháng cuối năm 2026, trước hết ở nhóm khách hàng và phương án kinh doanh có rủi ro thấp. Sang năm 2027, chuyên gia nghiêng về kịch bản lãi suất giảm nhẹ rồi ổn định nếu lạm phát, tỷ giá được kiểm soát và nguồn vốn huy động theo kịp tăng trưởng tín dụng. Với doanh nghiệp, hiệu quả của các gói vay ưu đãi cuối năm còn phụ thuộc vào việc vốn đến kịp lúc và kỳ hạn vay phù hợp với chu kỳ kinh doanh.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực Liệu Fed có tăng lãi suất 50 điểm vào tháng 12 tới? Giá vàng thế giới tiếp tục giảm, chờ động lực phục hồi

Thưa ông, ông đánh giá thế nào về diễn biến mặt bằng lãi suất từ nay đến cuối năm 2026? Những yếu tố nào sẽ tác động chủ yếu đến lãi suất huy động và cho vay trong giai đoạn này?

Theo tôi, từ nay đến cuối năm, xu hướng chủ đạo là hạ nhiệt có chọn lọc, chưa phải giảm mạnh và đồng loạt. Cần phân biệt lãi suất huy động với cho vay, khoản vay mới với khoản vay hiện hữu, lãi suất ưu đãi với mức áp dụng thông thường.

Những tín hiệu gần đây khá tích cực. Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước, lãi suất thực tế đối với tiền gửi mới cuối tháng 10 thấp hơn khoảng 0,4 điểm phần trăm so với giữa tháng; lãi suất các khoản vay mới giảm khoảng 0,2–0,5 điểm phần trăm. Đây là diễn biến của giao dịch mới, không có nghĩa toàn bộ dư nợ đã được điều chỉnh tương ứng.

Lãi suất cuối năm hạ nhiệt có chọn lọc
PGS.TS Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi cho rằng có bốn yếu tố chính chi phối giai đoạn tới. Trước hết là cân đối huy động và cho vay. Nếu nhu cầu vốn cuối năm tăng nhanh hơn tiền gửi, ngân hàng sẽ khó giảm sâu chi phí đầu vào. Thứ hai là thanh khoản và cách điều tiết của Ngân hàng Nhà nước. Thứ ba là lạm phát, tỷ giá và lãi suất quốc tế. Cuối cùng là chất lượng tài sản, bởi chi phí dự phòng rủi ro cũng ảnh hưởng đến giá vốn cho vay.

Cũng cần tính đến độ trễ. Ngân hàng giảm lãi suất tiền gửi mới hôm nay nhưng vẫn phải trả lãi cho các khoản huy động trước đó. Chi phí vốn bình quân chỉ giảm dần khi nguồn vốn cũ đáo hạn. Vì vậy, kỳ vọng hợp lý là lãi vay giảm từng bước, trước hết ở khách hàng và phương án kinh doanh có rủi ro thấp.

Các chương trình tín dụng ưu đãi, cho vay với lãi suất thấp dịp cuối năm sẽ hỗ trợ doanh nghiệp bổ sung vốn lưu động, chuẩn bị nguồn hàng và thực hiện đơn hàng như thế nào? Theo ông, cần chú trọng những điều kiện gì để doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn này thuận lợi, kịp thời?

Với doanh nghiệp, vốn đến đúng lúc đôi khi quan trọng không kém mức lãi suất. Có đơn hàng nhưng thiếu tiền mua nguyên liệu, trả lương hoặc vận chuyển thì cơ hội kinh doanh vẫn có thể mất. Tín dụng ưu đãi giúp giảm chi phí tài chính, duy trì sản xuất và thu hẹp khoảng trống từ khi chi tiền làm hàng đến khi thu được tiền bán hàng.

Các chương trình đã có kết quả bước đầu. Theo thống kê sơ bộ được Vietcombank công bố, đến đầu tháng 11, ngân hàng đã giải ngân khoảng 150.000 tỷ đồng trong chương trình cuối năm; gần 25.000 khách hàng, gồm doanh nghiệp, cá nhân và hộ gia đình, được hưởng chính sách giảm lãi suất.

Lãi suất cuối năm hạ nhiệt có chọn lọc
Chuyên gia nhận định lãi suất cho vay có thể giảm từng bước trong những tháng cuối năm 2026, trước hết ở nhóm khách hàng và phương án kinh doanh có rủi ro thấp

Tuy nhiên, quy mô công bố chưa đủ phản ánh hiệu quả. Tôi cho rằng cần chú trọng ba điều kiện. Thứ nhất, hồ sơ phải rõ và quy trình phải có thời hạn. Ngân hàng nên công khai tiêu chí, hướng dẫn một lần đầy đủ, hạn chế yêu cầu bổ sung nhỏ giọt. Doanh nghiệp có lịch sử giao dịch tốt cần được tái sử dụng dữ liệu đã xác minh, thay vì làm lại từ đầu.

Thứ hai, kỳ hạn vay và lịch trả nợ phải bám chu kỳ kinh doanh. Một đơn hàng mất nhiều tháng mới thu tiền không thể được tài trợ bằng khoản vay quá ngắn, khiến doanh nghiệp liên tục chịu áp lực xoay vòng nợ.

Thứ ba, phải minh bạch tổng chi phí vay. Về phía doanh nghiệp, cần chuẩn bị báo cáo tài chính, đơn hàng, hợp đồng và kế hoạch dòng tiền có thể kiểm chứng. Thuận lợi hóa tiếp cận vốn không đồng nghĩa hạ chuẩn tín dụng, đó là giảm thủ tục không cần thiết nhưng vẫn đánh giá đúng khả năng trả nợ.

Theo ông, dư địa giảm lãi suất cho vay trong thời gian tới còn đến đâu? Cần những điều kiện và giải pháp nào để ngân hàng tiếp tục giảm chi phí vốn, chia sẻ với doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm an toàn hoạt động?

Dư địa vẫn còn, nhưng không giống nhau giữa các ngân hàng và nhóm khách hàng. Không nên lấy mức giảm của một gói ưu đãi làm dự báo mức giảm cho toàn thị trường.

Dư địa bền vững đến từ ba nguồn: giảm chi phí huy động, giảm chi phí vận hành và giảm tổn thất tín dụng. Chỉ yêu cầu ngân hàng thu hẹp chênh lệch thu–chi lãi mà không cải thiện những yếu tố này sẽ khó duy trì lâu dài.

Ở cấp điều hành, cần bảo đảm thanh khoản thông suốt, hỗ trợ đúng thời điểm và kỳ hạn, đồng thời theo dõi tỷ giá, lạm phát. Nhưng thanh khoản ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng không thể thay thế hoàn toàn tiền gửi ổn định để tài trợ những khoản vay dài hạn. Không nên đánh đồng việc lãi suất qua đêm giảm với khả năng lãi vay doanh nghiệp giảm ngay.

Với ngân hàng thương mại, cần tiết giảm chi phí hoạt động, số hóa thực chất và đẩy nhanh xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm. Giảm chi phí thu hồi nợ cũng là cách tạo dư địa giảm giá vốn cho khách hàng tốt. Tuy nhiên, không thể giảm chi phí bằng cách trích lập dự phòng thiếu hoặc làm lỏng thẩm định. Chính sách tài khóa cũng cần chia sẻ nhiệm vụ. Thanh toán kịp thời khối lượng công việc đã nghiệm thu, xử lý vướng mắc pháp lý và thực hiện hoàn thuế đúng quy định có thể giúp doanh nghiệp bớt vay để bù đắp khoản tiền đang bị chậm thu. Thước đo cuối cùng phải là chi phí vốn thực tế và khả năng tiếp cận vốn của khách hàng đủ điều kiện.

Nhìn sang năm 2027, ông dự báo lãi suất theo xu hướng nào? Doanh nghiệp nên chủ động kế hoạch tài chính ra sao?

Kịch bản cơ sở của tôi là lãi suất có cơ hội giảm nhẹ rồi ổn định, với điều kiện lạm phát được kiểm soát, tỷ giá không chịu sức ép lớn và huy động vốn đáp ứng được tăng trưởng tín dụng. Tôi chưa nghiêng về một chu kỳ giảm sâu trên diện rộng.

Các dự báo được công bố hiện nay cũng thiên về khả năng hạ nhiệt, nhưng khác nhau về thời điểm và mức độ. Một số tổ chức kỳ vọng rõ hơn từ đầu năm 2027, trong khi có ý kiến cho rằng dư địa thuận lợi hơn từ giữa năm. Vì vậy, không nên coi một mốc giảm lãi suất là điều chắc chắn.

Điều kiện thuận lợi là áp lực lãi suất quốc tế giảm, nguồn cung ngoại tệ ổn định, tiền gửi tăng tốt và nợ xấu được kiểm soát. Ngược lại, lạm phát tăng, USD mạnh lên, nhu cầu tín dụng vượt khả năng huy động hoặc chi phí dự phòng lớn hơn đều có thể khiến lãi suất đi ngang, thậm chí tăng cục bộ.

Doanh nghiệp nên lập kế hoạch theo nhiều kịch bản, không xây dựng dự án chỉ với giả định vốn sẽ rẻ hơn. Có thể kiểm tra sức chịu đựng của dòng tiền nếu lãi suất tăng thêm 1–2 điểm phần trăm; đây là tình huống kiểm thử, không phải dự báo. Đồng thời, cần phân bổ lịch đáo hạn, hạn chế dùng vốn ngắn hạn cho tài sản dài hạn, thỏa thuận rõ công thức lãi suất sau ưu đãi và duy trì dự phòng thanh khoản. Với dự án cần độ chắc chắn cao, nên cân nhắc chi phí của phương án cố định lãi suất so với rủi ro lãi suất thả nổi.

Điều doanh nghiệp cần nhất không chỉ là một khoản vay rẻ trong vài tháng, mà là cấu trúc tài chính đủ vững để hoàn thành đơn hàng, trả nợ và đầu tư mà không phụ thuộc vào việc dự báo đúng thị trường.

Xin cảm ơn ông!

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/lai-suat-cuoi-nam-ha-nhiet-co-chon-loc-190840.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.