![]() |
| Bà Nguyễn Hoàng Yến, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam |
Hơn 14 triệu tài khoản, khoảng trống đầu tư dài hạn vẫn lớn
Sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước chuyển đáng kể về quy mô, chất lượng và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư. Từ phiên giao dịch đầu tiên chỉ có 2 mã cổ phiếu, đến nay thị trường đã vượt 14 triệu tài khoản. Công nghệ cũng làm thay đổi căn bản cách thức tham gia thị trường, khi nhà đầu tư có thể mở tài khoản, tiếp cận báo cáo phân tích và theo dõi diễn biến chứng khoán thế giới chỉ bằng điện thoại.
Đánh giá về sự thay đổi này, bà Nguyễn Hoàng Yến cho rằng, nhà đầu tư Việt Nam đã trưởng thành rõ rệt, đặc biệt là thế hệ trẻ có khả năng tiếp cận và hiểu biết tài chính tốt hơn so với 10-20 năm trước. Tuy nhiên, sự trưởng thành đó chưa thực sự trọn vẹn khi văn hóa đầu tư vẫn tồn tại những khoảng trống đáng chú ý.
Trước hết là tư duy đầu tư ngắn hạn. Nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch, trong khi không ít người vẫn quyết định mua bán dựa trên biến động giá, tin đồn hoặc tâm lý đám đông. Khi hoạt động đầu tư chưa gắn với giá trị doanh nghiệp và mục tiêu tích lũy dài hạn, thị trường dễ xuất hiện những biến động mạnh hơn mức cần thiết.
Đáng chú ý, đầu tư thông qua các định chế chuyên nghiệp vẫn chưa trở thành thói quen phổ biến. Trong hơn 14 triệu tài khoản chứng khoán, cả nước mới có hơn 700.000 nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ. Tổng tài sản do ngành quản lý quỹ quản lý mới tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trên 56% của Malaysia và 84% của Hàn Quốc.
Theo bà Yến, khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển của các quỹ đầu tư và dịch vụ quản lý tài sản tại Việt Nam còn rất lớn. Việc hình thành lực lượng nhà đầu tư dài hạn không chỉ phụ thuộc vào sự phát triển của các định chế chuyên nghiệp mà còn đòi hỏi thay đổi nhận thức và kỷ luật đầu tư của mỗi cá nhân.
Dù trực tiếp đầu tư hay thông qua tổ chức chuyên nghiệp, nhà đầu tư vẫn cần phân bổ tài sản hợp lý, quản trị rủi ro, chấp nhận cắt lỗ khi cần thiết và sử dụng đòn bẩy phù hợp với khả năng tài chính. Mục tiêu không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận mà còn phải bảo vệ thành quả tích lũy.
Bà Yến cho rằng, thành công của thị trường trong 30 năm tới không nên chỉ được đo bằng số lượng người tham gia, mà còn bằng khả năng giúp nhà đầu tư tích lũy tài sản bền vững và đồng hành lâu dài.
Nâng hạng mở cơ hội đón vốn, nhưng điều gì giúp dòng vốn ở lại?
Cùng với sự trưởng thành của nhà đầu tư, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, bà Nguyễn Hoàng Yến nhấn mạnh, nâng hạng mới là một dấu mốc quan trọng, trong khi quá trình cải thiện chất lượng thị trường cần được tiếp tục, hướng tới đáp ứng các tiêu chí của MSCI.
Một trong những ưu tiên là thúc đẩy IPO và niêm yết các doanh nghiệp quy mô lớn, có nền tảng tài chính vững chắc và tiềm năng tăng trưởng tốt, qua đó bổ sung hàng hóa chất lượng cho thị trường. Đồng thời, cần đẩy nhanh chuẩn hóa công bố thông tin bằng tiếng Anh và triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), nhằm giảm thiểu rủi ro thanh toán và chi phí tiếp cận thông tin của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.
Tuy nhiên, bên cạnh việc cải thiện khả năng tiếp cận của dòng vốn quốc tế, vấn đề được bà Yến đặc biệt nhấn mạnh là phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước, tạo nền tảng ổn định cho thị trường trước những biến động từ bên ngoài.
Kinh nghiệm Hàn Quốc cho thấy, sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, khi dòng vốn nước ngoài rút ra mạnh, quốc gia này đã kiên trì xây dựng hệ thống nhà đầu tư tổ chức nội địa. Quỹ Hưu trí Quốc gia trở thành một trong những quỹ hưu trí lớn nhất thế giới, hệ thống lương hưu doanh nghiệp được hình thành từ năm 2005 và thị trường quỹ hoán đổi danh mục (ETF) phát triển mạnh.
Đáng chú ý, dù đã được FTSE xếp vào nhóm thị trường phát triển từ năm 2009, Hàn Quốc vẫn tiếp tục cải cách để đáp ứng các tiêu chí của MSCI. Theo bà Yến, điều này cho thấy nâng hạng là một quá trình liên tục, đòi hỏi thị trường không ngừng hoàn thiện.
Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng được kỳ vọng tạo thêm động lực thu hút nguồn lực tài chính. Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM đã công bố 10 thành viên đầu tiên, với cam kết huy động khoảng 2,7 tỷ USD đến năm 2027.
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm của các trung tâm tài chính như Hồng Kông (Trung Quốc) và Singapore, bà Yến cho rằng, vấn đề quan trọng không chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn, mà còn là dòng vốn đó đóng góp như thế nào cho nền kinh tế trong nước.
Một trung tâm tài chính không thể phát triển bền vững nếu tách rời thị trường vốn nội địa. Hồng Kông lớn mạnh nhờ sự gắn kết với doanh nghiệp và dòng vốn Trung Quốc. Đối với Việt Nam, các trung tâm tài chính cần liên thông chặt chẽ với thị trường chứng khoán, tạo điều kiện để vốn quốc tế đến được với doanh nghiệp trong nước.
Khi các quỹ đầu tư đặt tại trung tâm tài chính tham gia nắm giữ dài hạn cổ phiếu, trái phiếu Việt Nam, thị trường cũng có thêm lực lượng nhà đầu tư tổ chức, góp phần khắc phục những hạn chế về cơ cấu nhà đầu tư hiện nay.
Để dòng vốn đến và ở lại lâu dài, bà Yến nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường pháp lý ổn định, dễ dự đoán, có cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp thông lệ quốc tế và tạo thuận lợi cho việc chuyển vốn, lợi nhuận.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế riêng như tài chính xanh, tín chỉ carbon, tài chính chuỗi cung ứng gắn với xuất khẩu và tài sản số, thay vì cạnh tranh trực diện với những trung tâm tài chính đã có tên tuổi.
Ngoài điều kiện pháp lý và khả năng tiếp cận thị trường, mặt bằng định giá cũng là yếu tố được bà Yến đề cập. Theo số liệu, P/E của VN-Index hiện khoảng 11,5 lần, tương ứng E/P đạt 8,7%, trong khi lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng cao nhất quanh 7%. Tương quan này được đánh giá là tạo thêm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư có tầm nhìn trung và dài hạn.
Công nghệ thay đổi cuộc chơi, niềm tin vẫn là nền tảng
Để thị trường vốn đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới, bà Nguyễn Hoàng Yến cho rằng, cần tiếp tục đa dạng hóa các kênh huy động nguồn lực, phát huy vai trò của khu vực tư nhân, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư nước ngoài, bên cạnh đầu tư công và ngân sách nhà nước.
Cùng với đó, hệ thống sản phẩm tài chính cần được phát triển đa dạng hơn, bao gồm các giải pháp đầu tư dài hạn, sản phẩm cấu trúc và công cụ phòng ngừa rủi ro, phù hợp với nhu cầu và mức độ chấp nhận rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư. Hoạt động ngân hàng đầu tư, từ tư vấn đến phân phối cổ phiếu IPO và trái phiếu, cũng cần phát huy vai trò kết nối doanh nghiệp với nguồn vốn trên thị trường.
Một thay đổi đáng chú ý khác là tác động của trí tuệ nhân tạo đối với hoạt động của các công ty chứng khoán. Theo bà Yến, trong 10 năm tới, việc cung cấp thông tin và thực hiện giao dịch, vốn là hai hoạt động chủ yếu của các công ty chứng khoán suốt 30 năm qua, sẽ gần như được tự động hóa.
"AI sẽ không thay thế người môi giới, nhưng người môi giới biết sử dụng AI sẽ thay thế những người không làm được điều đó", bà Yến chia sẻ.
Khi thông tin không còn khan hiếm, giá trị của công ty chứng khoán sẽ chuyển sang khả năng hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp và duy trì kỷ luật đầu tư. Người môi giới cần trở thành người tư vấn tài sản, hiểu mục tiêu tài chính, khẩu vị rủi ro của khách hàng, hỗ trợ xây dựng danh mục và giữ sự tỉnh táo khi thị trường biến động.
AI cũng cho phép cá nhân hóa dịch vụ tư vấn trên quy mô lớn, giúp nhà đầu tư có quy mô vốn nhỏ tiếp cận các giải pháp phù hợp, đồng thời hỗ trợ theo dõi và quản trị rủi ro theo thời gian thực.
Để thích ứng, các công ty chứng khoán cần đầu tư vào dữ liệu, hạ tầng công nghệ và đào tạo lại đội ngũ môi giới. Tuy nhiên, ứng dụng AI phải đi cùng trách nhiệm đối với khách hàng, với khung quản trị minh bạch về các gợi ý đầu tư, trách nhiệm của công ty chứng khoán, kiểm soát thông tin sai lệch và rủi ro an ninh mạng.
"Công nghệ có thể giúp chúng ta đi nhanh hơn, nhưng niềm tin của nhà đầu tư mới là nền tảng để đi đường dài", bà Yến nhấn mạnh. Theo bà, niềm tin ấy phải được xây dựng mỗi ngày bằng chất lượng tư vấn và trách nhiệm trong phục vụ khách hàng.
Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/thi-truong-chung-khoan-lam-gi-de-dong-von-quoc-te-gan-bo-lau-dai-190897.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.