Chuyển dịch năng lượng sạch: Từ cam kết đến hiệu quả đầu tư

Việc “Chuyển dịch năng lượng sạch” được xác định là một trong 10 chủ đề chính của Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP31), cho thấy phát triển năng lượng bền vững tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong chương trình nghị sự khí hậu toàn cầu. Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nền kinh tế đồng thời phải bảo đảm nguồn cung năng lượng cho tăng trưởng, thực hiện các cam kết giảm phát thải và thích ứng với những tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao trên thị trường quốc tế.
Biến năng lượng xanh thành 'át chủ bài' kinh tế Tín dụng xanh mở thêm nguồn lực cho đầu tư năng lượng sạch

Áp lực từ nhu cầu năng lượng và tiêu chuẩn xanh

Theo ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam đang từng bước củng cố nền tảng chính sách, pháp luật nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa mục tiêu NetZero vào năm 2050. Những định hướng quan trọng đã được cụ thể hóa trong Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Điện lực năm 2024 và Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả sửa đổi năm 2025.

Trong đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW xác định đến năm 2030, năng lượng tái tạo chiếm 25-30% tổng cung năng lượng sơ cấp, mức tiết kiệm năng lượng đạt 8-10% và phát thải trong hoạt động năng lượng giảm 15-35%. Những mục tiêu này đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô năng lượng tái tạo, mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư. Trong điều kiện nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, khả năng huy động vốn, lựa chọn công nghệ và tổ chức triển khai dự án sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ chuyển dịch.

Tuy nhiên, từ định hướng chính sách đến triển khai thực tế đang còn những thách thức không nhỏ. Quá trình chuyển dịch đòi hỏi nguồn lực lớn, trong khi khả năng tiếp cận vốn, trình độ công nghệ và năng lực thực hiện giữa các nhóm doanh nghiệp còn khác biệt. Đối với những dự án có thời gian thu hồi vốn dài, chi phí ban đầu cao có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Vì vậy, cùng với hoàn thiện thể chế và tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, việc xây dựng cơ chế tài chính phù hợp, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, là điều kiện quan trọng để huy động thêm nguồn lực tư nhân.

Sức ép chuyển đổi càng rõ nét khi nhu cầu năng lượng phục vụ phát triển kinh tế được dự báo sẽ tăng mạnh. Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, đại diện Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, nhu cầu năng lượng cuối cùng của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 110-122 triệu tấn dầu quy đổi vào năm 2030 và tăng lên 186-207 triệu tấn vào năm 2050. Riêng nhu cầu điện trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 được dự báo tăng khoảng 10-12% mỗi năm.

Những con số trên cho thấy chuyển dịch năng lượng không đơn thuần là thay thế các nguồn điện truyền thống bằng năng lượng tái tạo. Việc phát triển nguồn cung mới cần gắn với khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế, tính ổn định của hệ thống và hiệu quả khai thác hạ tầng.

Phát triển năng lượng sạch gắn với tối ưu công nghệ và hiệu quả đầu tư
Phát triển năng lượng sạch gắn với tối ưu công nghệ và hiệu quả đầu tư

Công nghệ và dòng vốn quyết định hiệu quả chuyển dịch

Sự phát triển nhanh của các ngành công nghiệp mới đang thúc đẩy nhu cầu điện và tạo động lực cho dòng vốn toàn cầu hướng tới những công nghệ năng lượng phát thải thấp. Theo ông Justin Wu, Giám đốc cấp cao về Phát triển bền vững khu vực châu Á và Trung Đông của HSBC, từ nay đến năm 2035, tốc độ tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ điện được dự báo nhanh gấp 6 lần tốc độ tăng của tổng nhu cầu năng lượng, chủ yếu do sự phát triển của xe điện, trung tâm dữ liệu, AI và sản xuất công nghiệp.

Đáng chú ý, đầu tư cho chuyển dịch năng lượng toàn cầu đạt mức kỷ lục 2,3 nghìn tỷ USD trong năm 2025. Cùng với tiến bộ công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất, chi phí sản xuất pin mặt trời và pin lưu trữ đã giảm mạnh trong những thập kỷ qua, với mức giảm được đề cập lên tới 99%. Xu hướng này mở ra cơ hội phát triển năng lượng sạch, song cũng đặt ra yêu cầu lựa chọn công nghệ phù hợp, bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác lâu dài.

Bên cạnh phát triển các nguồn năng lượng mới, tận dụng tài sản hiện hữu cũng là hướng tiếp cận nhằm giảm áp lực vốn trong giai đoạn chuyển tiếp. Ông Yu Moo-Sung, Giám đốc điều hành SB SUNBO (Hàn Quốc) cho rằng, việc chuyển đổi tàu chở khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) cũ thành kho nổi chứa và tái hóa khí LNG (FSRU) có thể rút ngắn thời gian đưa dự án vào vận hành xuống còn 18-24 tháng, đồng thời tiết kiệm khoảng 30-50% chi phí so với phương án đóng mới, tùy thuộc tình trạng tàu và phạm vi chuyển đổi. Tuy nhiên, do LNG vẫn là nhiên liệu hóa thạch, việc phát triển các công trình khí cần được cân nhắc trong tổng thể lộ trình giảm phát thải dài hạn, tránh tạo thêm áp lực chi phí khi các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Nếu công nghệ quyết định khả năng tối ưu chi phí, thì nguồn tài chính phù hợp là điều kiện để những giải pháp mới được triển khai rộng rãi. Bà Trần Thị Phương Thảo, Giám đốc Quốc gia New Energy Nexus Việt Nam cho biết, khoảng trống vốn đang hạn chế khả năng mở rộng quy mô của các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ khí hậu. Bà chia sẻ, năm 2025 không ghi nhận thương vụ đầu tư nào ở phân khúc này, trong khi các nhà sáng lập nữ chỉ nhận được dưới 2% tổng vốn đầu tư. Để tháo gỡ điểm nghẽn, Chương trình tăng tốc khởi nghiệp X-celerate đang từng bước chuẩn hóa mô hình tài chính hỗn hợp nhằm thu hút các quỹ đầu tư khu vực, hỗ trợ những giải pháp công nghệ nội địa trong lĩnh vực làm lạnh, tưới tiêu thông minh, xử lý chất thải và hạ tầng sạc xe điện. Cách tiếp cận này góp phần kết nối nguồn vốn với các sáng kiến có tiềm năng thương mại, tạo điều kiện đưa công nghệ từ thử nghiệm vào ứng dụng thực tế.

Chuyển dịch năng lượng sạch đang mở ra dư địa đầu tư mới, đồng thời đặt ra yêu cầu sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả hơn. Khi công nghệ được lựa chọn phù hợp, hạ tầng được khai thác tối ưu và dòng vốn được khơi thông, các mục tiêu giảm phát thải sẽ có thêm điều kiện để chuyển hóa thành hiệu quả kinh tế thực chất. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/chuyen-dich-nang-luong-sach-tu-cam-ket-den-hieu-qua-dau-tu-190986.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.