Mua sắm trực tuyến: Làm gì để tránh 'tiền mất, tật mang'

Mùa khuyến mại cuối năm mang đến nhiều lựa chọn, nhưng một món hàng giảm giá chưa chắc giúp người tiêu dùng tiết kiệm. Bên cạnh chất lượng sản phẩm và quyền lợi sau mua, an toàn thanh toán đang trở thành mối quan tâm khi những thủ đoạn giả mạo ngày càng khó nhận diện.
Mùa lễ hội, mùa của hacker tấn công trực tuyến Cảnh giác bẫy “giá rẻ” khi mua sắm online

Một chiếc máy lọc không khí có giá hấp dẫn từng khiến chị Minh Hằng (Hà Nội) đặt mua từ một website lạ. Tuy nhiên, sản phẩm nhận về lại không chính hãng, chất lượng kém. Trải nghiệm không vui này khiến chị chú ý hơn đến nơi bán và thông tin sản phẩm thay vì chỉ nhìn vào mức giảm giá. Chị chia sẻ: “Giờ đây, trước khi đặt hàng, tôi luôn kiểm tra kỹ kênh mua sắm và thông tin gian hàng, xem mô tả sản phẩm và đánh giá của những người đã mua”.

Từ món hàng không như kỳ vọng đến khó khăn có thể phát sinh khi đổi trả, điều đáng cân nhắc không chỉ là mức giá mà còn là giá trị thực nhận. Câu chuyện ấy càng có ý nghĩa khi mua sắm qua màn hình trở thành thói quen của nhiều người.

Giá ưu đãi và giá trị thực

Theo Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng năm 2026 ước đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ; loại trừ yếu tố giá, mức tăng là 7,7%.

Trên 4 sàn thương mại điện tử lớn, YouNet ECI ghi nhận tổng giá trị giao dịch 9 tháng đạt 411,7 nghìn tỷ đồng, với 2,6 tỷ sản phẩm bán ra và hơn 436.000 gian hàng phát sinh doanh thu. Quy mô ấy mở rộng khả năng tiếp cận hàng hóa, đồng thời đặt người mua trước lựa chọn về người bán, giá và chất lượng.

Điểm khác biệt của giao dịch trực tuyến là người mua không luôn được trực tiếp kiểm tra sản phẩm. Mức giá hiển thị còn có thể khác tiền thực trả khi tính thêm vận chuyển hoặc điều kiện sử dụng mã ưu đãi. Vì thế, so sánh thông số, nguồn gốc, điều kiện bảo hành và đổi trả là một phần của quyết định chi tiêu, không chỉ là thủ tục sau khi đặt hàng.

Khảo sát được YouNet ECI dẫn trong báo cáo quý III cho thấy 74% người tham gia ưu tiên chất lượng sản phẩm khi mua trực tuyến. Con số này cho thấy chất lượng là tiêu chí được quan tâm, dù không thể dùng để khẳng định mọi người mua đều giảm chi tiêu vì khuyến mại.

Ở phía quản lý, Bộ Công Thương cho biết từ đầu năm đến nay, Cục Thương mại điện tử đã phối hợp với các nền tảng gỡ bỏ 116.000 sản phẩm, xử lý hơn 51.000 gian hàng và tiếp nhận hơn 200 lượt phản ánh. Những con số cũng gợi ra vấn đề về trách nhiệm kiểm soát người bán. Khi phát sinh tranh chấp, mã đơn hàng, chứng từ thanh toán và nội dung trao đổi được lưu giữ giúp khách hàng chứng minh yêu cầu đổi trả, hoàn tiền. Tuy nhiên, không phải giao dịch nào cũng thuận lợi nếu danh tính người bán hoặc điều kiện bán hàng thiếu rõ ràng.

Mua sắm trực tuyến: Làm gì để tránh 'tiền mất, tật mang'
Kiểm tra thông tin đơn hàng và xác minh yêu cầu thanh toán qua kênh chính thức giúp người mua hạn chế rủi ro

Rủi ro phía sau giao dịch

Nếu chị Minh Hằng phát hiện vấn đề khi nhận hàng, thì anh Huy Đức ở TP. Hồ Chí Minh lại khác. Anh Huy cho biết đã truy cập một website có thiết kế thiếu đồng nhất, không thể hiện rõ đơn vị quản lý và quyết định rời trang. Anh Huy kể: “Tôi quyết định dừng giao dịch, thoát trang và xóa lịch sử truy cập trên máy tính”.

Hai trải nghiệm khác nhau về thời điểm nhận diện rủi ro. Với các đường dẫn giả mạo, người mua không chỉ có nguy cơ nhận hàng kém chất lượng mà còn có thể để lộ dữ liệu thanh toán trước khi nhận được bất kỳ sản phẩm nào.

Công an TP. Cần Thơ mới đây đã cảnh báo đối tượng lừa đảo có thể giả mạo gian hàng, thương hiệu hoặc nhân viên vận chuyển cùng với chiêu trò dùng giá rẻ, thông báo hoàn tiền để dụ người mua chuyển khoản, truy cập đường dẫn hay quét mã QR lạ. Cơ quan công an khuyến cáo không cung cấp thông tin bảo mật, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc và không chuyển tiền khi chưa xác minh.

Sự thúc giục phải thanh toán ngay để giữ ưu đãi có thể khiến người mua bỏ qua bước đối chiếu. Kiểm tra số tiền phải trả và tình trạng đơn trên ứng dụng chính thức giúp nhận diện yêu cầu bất thường. Nếu nghi ngờ bị lộ thông tin, người dùng cần liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức để được hỗ trợ bảo vệ tài khoản, tra soát giao dịch, đồng thời lưu chứng cứ và trình báo công an.

Để hỗ trợ phòng ngừa gian lận, ngành Ngân hàng đã triển khai hệ thống thông tin SIMO. Theo ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, NHNN, đến tháng 10/2026, hệ thống đã cảnh báo tới 5,8 triệu lượt khách hàng; trong đó 1,9 triệu lượt quyết định tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng giá trị gần 7.200 tỷ đồng. Những con số này cho thấy hiệu quả thiết thực của cơ chế chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm trong phòng ngừa gian lận thanh toán, giúp người dân chủ động nhận diện rủi ro, kịp thời dừng các giao dịch đáng ngờ, hạn chế nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), sự bất cân xứng thông tin giữa người mua và người bán là một khó khăn trong giao dịch trực tuyến. Vì vậy, theo ông, việc bảo vệ người tiêu dùng cần được thực hiện xuyên suốt từ lựa chọn sản phẩm, thanh toán đến đổi trả và giải quyết khiếu nại. Bên cạnh trách nhiệm minh bạch thông tin của người bán và nền tảng thương mại điện tử, các ngân hàng cần tăng cường giám sát, cảnh báo giao dịch bất thường và hỗ trợ khách hàng tra soát khi phát sinh rủi ro. Việc nâng cao trách nhiệm của các bên, hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền lợi và trang bị kỹ năng giao dịch an toàn cho người dân sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo nền tảng phát triển thương mại điện tử bền vững.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/mua-sam-truc-tuyen-lam-gi-de-tranh-tien-mat-tat-mang-190987.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.