Tạo dữ liệu giá, giảm thiểu rủi ro phát sinh
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đồng Nai) đánh giá đây là một đạo luật mới và khó, có ý nghĩa tạo khuôn khổ cho xu hướng giao dịch hàng hóa hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, thị trường giao ngay có tổ chức giúp chuẩn hóa hàng hóa, minh bạch thông tin và tạo dữ liệu giá; trong khi thị trường phái sinh giúp quản trị rủi ro phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hai thị trường có khả năng hỗ trợ, bổ sung cho nhau.
![]() |
| Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng). Ảnh: VPQH |
Góp ý vào Dự thảo, đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) cho biết, dự thảo Luật hiện tập trung điều chỉnh các sản phẩm phái sinh và thị trường phái sinh, trong khi phần nền tảng là thị trường hàng hóa giao ngay tập trung qua Sở Giao dịch hàng hóa lại chưa được quy định đầy đủ, rõ ràng.
Đại biểu cho rằng, thị trường giao ngay tập trung chính là nền tảng trực tiếp tạo ra chỉ số giá tham chiếu minh bạch, cung cấp dữ liệu giá để vận hành các hợp đồng phái sinh. Nếu tách rời thị trường giao ngay khỏi khung quản trị chung, mối liên kết giữa quá trình hình thành giá thực tế và hoạt động phòng ngừa rủi ro thông qua công cụ phái sinh có thể bị đứt gãy. Khi đó, thị trường phái sinh sẽ thiếu nguồn hàng vật chất thực tế, làm giảm hiệu quả phòng ngừa rủi ro biến động giá của doanh nghiệp, đồng thời gia tăng nguy cơ thao túng thị trường.
Một vấn đề khác, Điều 55 của dự thảo Luật dự kiến bãi bỏ toàn bộ các quy định từ Điều 63 đến Điều 73 của Luật Thương mại năm 2005. Đây hiện là hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa. Nếu bãi bỏ các quy định này nhưng dự thảo Luật lại không đưa giao dịch giao ngay tập trung qua Sở Giao dịch hàng hóa vào phạm vi điều chỉnh thì có thể dẫn đến khoảng trống pháp lý. Các hoạt động liên quan đến hệ thống giao dịch giao ngay, hạ tầng kho bãi, kiểm định chất lượng và cơ chế bảo đảm thực hiện hợp đồng sẽ thiếu cơ sở pháp lý để triển khai…
Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Trường Giang đề nghị bổ sung quy định về tổ chức thị trường hàng hóa giao ngay tập trung qua Sở Giao dịch hàng hóa vào phạm vi điều chỉnh tại khoản 1 Điều 1 và các nội dung cụ thể của dự thảo Luật. Nếu mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao gồm cả thị trường giao ngay tập trung thì cần nghiên cứu đổi tên luật thành Luật Giao dịch hàng hóa qua sàn giao dịch hàng hóa, tương tự cách tiếp cận của Luật Chứng khoán khi điều chỉnh nhiều loại hình giao dịch, bao gồm cả chứng khoán phái sinh.
![]() | |
|
Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi điều chỉnh tại Điều 1, trong đó bổ sung nội dung đối với thị trường giao ngay tập trung. Đồng thời, cần nghiên cứu tách Điều 32 thành các phần quy định riêng về thị trường giao ngay tập trung và thị trường phái sinh để bảo đảm rõ ràng, dễ áp dụng. Thị trường giao ngay tập trung cần làm rõ 3 nhóm nội dung gồm: điều kiện hàng hóa và thông tin giao dịch; xác lập và thực hiện giao dịch; trách nhiệm khi vi phạm. Tổ chức thị trường giao ngay phải tính đến điều kiện thực tế của từng loại hàng hóa, địa bàn và chi phí logistics, tránh tạo thêm gánh nặng cho người sản xuất.
Tuy nhiên, đại biểu Trịnh Xuân An lưu ý cũng tập trung giao dịch không có nghĩa là tập trung toàn bộ hàng hóa về một địa điểm. Do đó cần rà soát Điều 29, Điều 30 theo hướng tận dụng hệ thống kho hiện có, kết nối nguồn nguyên liệu, cơ sở chế biến và trung tâm logistics; phương thức giao nhận cần phù hợp với từng loại hàng hóa. Nếu chi phí vận chuyển, lưu kho và kiểm định quá cao thì người sản xuất sẽ khó tiếp cận thị trường. Vì vậy, việc tổ chức giao dịch tập trung cần phù hợp với đặc điểm thị trường, địa hình và địa bàn, nhất là đối với những mặt hàng có thế mạnh như cà phê, nhằm giảm chi phí logistics, chi phí trung gian và tạo điều kiện đưa hàng hóa đến thị trường thông qua Sở Giao dịch.
![]() |
| Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh tạo khuôn khổ cho xu hướng giao dịch hàng hóa hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp Việt Nam(Ảnh: ITN) |
Minh bạch giá tham chiếu, sát thực tiễn
Cùng với đó, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) tập trung phân tích yêu cầu hình thành giá tham chiếu và kết nối thị trường giao ngay với thị trường phái sinh. Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thông tin và xác định giá bán của người sản xuất.
Ví dụ, giá gạo trên thị trường quốc tế có thể khác với giá lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long do khác biệt về chất lượng, chi phí chế biến, vận chuyển và điều kiện giao nhận. Nếu giá phái sinh không phản ánh phù hợp biến động giá nông sản thực tế thì công cụ phòng ngừa rủi ro sẽ khó phát huy hiệu quả.
Từ đó, đại biểu đề nghị hoàn thiện khoản 3 Điều 27 theo hướng làm rõ yêu cầu công khai nguồn dữ liệu và phương pháp xác định giá tham chiếu, có tính đến chất lượng, vùng sản xuất và địa điểm giao nhận. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế kết nối giữa thị trường giao ngay tập trung và thị trường phái sinh, tăng cường công bố thông tin, giám sát liên thị trường và phòng ngừa thao túng giá.
Cùng chung nỗi niềm gia tăng giá trị cho nông sản Việt, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh, Việt Nam có thế mạnh lớn về nông sản và chúng ta cần chuyển lợi thế từ sản xuất thành lợi thế về chất lượng, thương hiệu, tổ chức thị trường và khả năng tham gia định giá.
Ngay tại các tỉnh Tây Nguyên, vùng có diện tích và sản lượng cà phê lớn nhất cả nước – nỗi lo lớn nhất của người trồng cà phê không chỉ là năng suất, sản lượng mà còn là biến động giá sau mỗi vụ thu hoạch. Thực tế cho thấy chỉ trong vài tháng, giá cà phê giảm từ 100.000 đồng xuống chưa đầy 80.000 đồng/kg, khiến người sản xuất đối mặt rủi ro lớn. Dù theo báo cáo của Bộ Công Thương có khoảng 50.000 tài khoản giao dịch trên sở giao dịch hàng hóa trong nước với sự tham gia của nhiều hộ nông dân nhằm phòng vệ giá, nhưng khả năng tiếp cận của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn hạn chế do vốn, công nghệ, ngôn ngữ và thao tác giao dịch.
Từ thực tiễn này, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị dự thảo luật quan tâm đặc biệt đến hộ nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số; hiệu quả thị trường cần gắn với phòng vệ giá, ổn định thu nhập và sản xuất thực tế chứ không chỉ nhìn vào lãi lỗ trên tài khoản. Bởi mục tiêu cao nhất của việc ban hành luật là tạo lập trật tự kinh tế trong sản xuất, kinh doanh, giúp người sản xuất và doanh nghiệp phòng ngừa biến động giá, nâng cao giá trị sản phẩm.
Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/ket-noi-nang-cao-nang-luc-dinh-gia-va-quan-tri-rui-ro-truoc-bien-dong-190994.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.