Minh bạch chuỗi cung ứng trước thời hạn EUDR
Ngành chế biến và xuất khẩu gỗ Việt Nam đang bước vào chặng nước rút cuối năm với mục tiêu đạt kim ngạch 19,2 tỷ USD trong năm 2026. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc duy trì đơn hàng tại các thị trường truyền thống, khả năng thích ứng với những tiêu chuẩn thương mại mới đang trở thành yếu tố quan trọng đối với triển vọng tăng trưởng.
Những năm qua, Hiệp định EVFTA đã tạo lợi thế về thuế quan, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường châu Âu. Tuy nhiên, lợi thế này đang đi kèm những điều kiện khắt khe hơn về tiêu chuẩn môi trường và tính hợp pháp của nguyên liệu, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động chuẩn bị để duy trì khả năng tiếp cận thị trường.
Làm rõ những yêu cầu của EUDR, TS. Trương Tất Đơ, Thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, doanh nghiệp cần đáp ứng ba điều kiện cốt lõi: Sản phẩm không có nguồn gốc từ hoạt động gây mất rừng sau ngày 31/12/2020; tuân thủ pháp luật của quốc gia sản xuất; đồng thời cung cấp đầy đủ hồ sơ, dữ liệu để nhà nhập khẩu thực hiện nghĩa vụ thẩm định theo quy định của EU.
![]() |
| Ngành gỗ Việt chủ động thích ứng tiêu chuẩn xanh, giữ vững lợi thế xuất khẩu (Ảnh: HAWA) |
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã xây dựng Bản đồ ranh giới rừng thực tế năm 2020 của Việt Nam, phiên bản 1, cùng công cụ xác định tọa độ polygon phục vụ truy xuất nguồn gốc. Cơ quan kiểm lâm đã rà soát 33.362 lô đất lâm nghiệp có sự khác biệt so với dữ liệu vệ tinh, trong đó khoảng 70% số lô được điều chỉnh thông tin sau kiểm tra.
Việt Nam hiện có khoảng 870.000 ha rừng đạt chứng chỉ PEFC hoặc FSC và hơn 30.000 ha rừng được cấp mã số vùng trồng. Đây là nền tảng thuận lợi để doanh nghiệp xây dựng nguồn nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Tuy nhiên, khoảng 20% nguyên liệu gỗ sử dụng tại Việt Nam có nguồn gốc nhập khẩu, khiến việc kiểm soát thông tin từ nhà cung cấp nước ngoài trở thành một khâu quan trọng trong quản trị rủi ro.
Nhìn nhận vấn đề dưới góc độ chính sách và hoạt động doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, EUDR không phải một quy định đơn lẻ mà nằm trong tổng thể hệ thống chính sách xanh của EU. Vì vậy, thay vì ứng phó với từng yêu cầu khi đến thời hạn, doanh nghiệp cần xây dựng năng lực nền tảng để thích ứng với xu hướng nâng chuẩn của thị trường quốc tế.
Điểm đáng chú ý, dù nghĩa vụ pháp lý trực tiếp thuộc về nhà nhập khẩu tại EU, phần lớn dữ liệu phục vụ quá trình thẩm định lại nằm ở phía Việt Nam, từ vùng nguyên liệu, cơ sở thu mua đến nhà máy chế biến. Sự khác biệt giữa chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý và nơi nắm giữ thông tin khiến EUDR trở thành phép thử đối với năng lực quản trị chuỗi cung ứng, thay vì chỉ là yêu cầu bổ sung chứng từ xuất khẩu.
Từ thực tế này, ông Đậu Anh Tuấn đề xuất chuyển từ tư duy hồ sơ xuất khẩu sang quản trị dữ liệu xuyên suốt, đồng thời tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý. Đặc biệt, việc phân biệt rõ nghĩa vụ bắt buộc của EUDR với những yêu cầu bổ sung từ khách hàng hoặc các chứng nhận tự nguyện có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát chi phí, tránh đầu tư vượt quá mức cần thiết.
Ở góc độ đầu tư, sự chuẩn bị cho EUDR đòi hỏi doanh nghiệp tính toán lại cách phân bổ nguồn lực, ưu tiên những giải pháp giúp kiểm soát nguyên liệu và bảo đảm khả năng truy xuất trong toàn bộ quá trình sản xuất. Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu có thể phát sinh chi phí ban đầu nhưng sẽ góp phần hạn chế nguy cơ gián đoạn giao hàng, giảm những khoản chi khắc phục hồ sơ và nâng cao độ tin cậy với đối tác nhập khẩu.
Đổi mới chiến lược đầu tư, nâng giá trị xuất khẩu
Bên cạnh yêu cầu từ thị trường châu Âu, những thay đổi trong xu hướng tiêu dùng và phương thức lựa chọn nhà cung cấp tại Mỹ cũng đang đặt ra bài toán điều chỉnh chiến lược đầu tư đối với doanh nghiệp nội thất Việt Nam.
Theo ông Trần Lâm Sơn, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên Thiên Minh, thị trường nội thất Mỹ có quy mô khoảng 125 tỷ USD nhưng đang phân hóa mạnh trong bối cảnh thị trường nhà ở tăng trưởng chậm và người tiêu dùng nhạy cảm hơn với giá cả. Các nhà bán lẻ ngày càng siết chặt quản lý hàng tồn kho, ưu tiên những nhà cung cấp có khả năng giao hàng ổn định, linh hoạt về số lượng và hỗ trợ hoạt động phân phối nội địa.
Đồng thời, nhu cầu tiêu dùng đang chuyển sang các dòng nội thất bọc đệm, sản phẩm có khả năng điều chỉnh tư thế, tích hợp công nghệ và tiện ích chăm sóc sức khỏe. Theo ông Sơn, doanh nghiệp Việt Nam cần xác định đúng phân khúc thị trường, tăng đầu tư cho thiết kế và từng bước xây dựng thương hiệu riêng để nâng cao giá trị sản phẩm, thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào lợi thế giá thành.
Từ phía nhà mua hàng Mỹ, ông Joseph Trần, Giám đốc điều hành Direct Source Việt Nam lưu ý rằng,đối tác quốc tế không chỉ tìm kiếm những nhà máy có khả năng sản xuất sản phẩm theo mẫu mà còn cần doanh nghiệp có thể tham gia phát triển sản phẩm, lựa chọn vật liệu và cung cấp giải pháp phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động nâng cao năng lực thiết kế, phát triển sản phẩm và hiểu rõ đặc điểm từng phân khúc khách hàng. Thay vì chỉ tiếp nhận đơn hàng và tổ chức gia công, doanh nghiệp cần từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra giá trị của sản phẩm.
Ở góc độ thị trường, những nhận định của ông Trần Lam Sơn cũng cho thấy việc điều chỉnh chiến lược đầu tư cần gắn với sự thay đổi trong phương thức đặt hàng của các nhà bán lẻ Mỹ. Khi đối tác ưu tiên kiểm soát hàng tồn kho, linh hoạt về số lượng và bảo đảm tiến độ giao hàng, doanh nghiệp xuất khẩu cần chú trọng năng lực tổ chức sản xuất, đồng thời lựa chọn phân khúc và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế. Như vậy, thay vì chỉ mở rộng năng lực gia công, hướng đầu tư vào thiết kế, phát triển sản phẩm và nâng cao tính linh hoạt trong sản xuất có thể giúp doanh nghiệp tạo thêm giá trị, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của đối tác và củng cố lợi thế cạnh tranh tại thị trường quốc tế.
EUDR và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang thúc đẩy ngành gỗ Việt Nam chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá thành và năng lực gia công sang cạnh tranh bằng chất lượng chuỗi cung ứng, khả năng phát triển sản phẩm và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn. Trong bối cảnh đó, tận dụng ưu đãi thuế quan EVFTA cần gắn với đầu tư minh bạch nguồn nguyên liệu, đổi mới thiết kế và nâng cao hiệu quả quản trị. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro thương mại, duy trì lợi thế xuất khẩu và từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/nganh-go-viet-truoc-thoi-han-eudr-dau-tu-de-giu-loi-the-xuat-khau-191020.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.