Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn
Nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu là lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp (Ảnh moit)

Chất lượng sản phẩm là điều kiện đầu tiên để ra thị trường quốc tế

Năm 1985, tại một nhà máy sản xuất tủ lạnh đang thua lỗ ở Thanh Đảo, Trung Quốc, người đứng đầu Haier yêu cầu công nhân dùng búa đập bỏ 76 chiếc tủ lạnh bị lỗi. Quyết định gây chú ý bởi thời điểm đó, giá trị mỗi chiếc tủ lạnh tương đương nhiều tháng lương của một cán bộ cấp cao. Nhưng thay vì tìm cách tiêu thụ những sản phẩm không đạt yêu cầu, Haier lựa chọn xây dựng lại uy tín từ chất lượng.

Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú dẫn câu chuyện này để làm rõ một điều kiện căn bản của quá trình quốc tế hóa: doanh nghiệp phải có sản phẩm đủ sức cạnh tranh trước khi mở rộng thị trường. Nhưng chất lượng chưa phải điều kiện duy nhất. Một sản phẩm có thể được chấp nhận ở thị trường này nhưng lại không đáp ứng nhu cầu tại thị trường khác. Toyota đã trải qua bài học đó khi xuất khẩu mẫu Crown sang Hoa Kỳ năm 1957. Thiết kế nhỏ, công suất động cơ yếu, không gian chật hẹp khiến mẫu xe khó thích ứng với hệ thống đường cao tốc và điều kiện sử dụng tại Mỹ. Doanh số thấp, chi phí bảo hành và sửa chữa sau bán hàng lớn khiến lần thâm nhập thị trường này gần như thất bại.

Thay vì rút lui, Toyota cử nhân sự tìm hiểu nhu cầu khách hàng, điều kiện giao thông và cải tiến sản phẩm. Doanh nghiệp đồng thời kiên trì hoàn thiện phương thức sản xuất tinh gọn, gắn với cải tiến liên tục theo phương pháp Kaizen. Từ hoạt động xuất khẩu, Toyota từng bước xây dựng mạng lưới sản xuất, kỹ thuật và phân phối ở nước ngoài, bắt đầu với Brazil vào cuối thập niên 1950, sau đó phát triển những dòng xe như Corolla và thương hiệu Lexus ra đời năm 1989.

Theo ông Vũ Bá Phú, bài học của Toyota là không thể hiểu đầy đủ thị trường chỉ bằng nghiên cứu từ xa. Những khó khăn ban đầu trở thành kinh nghiệm khi doanh nghiệp trực tiếp tìm hiểu khách hàng, điều chỉnh sản phẩm và phương thức kinh doanh. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây cũng là những yêu cầu được đặt ra trong quá trình chuẩn bị vươn ra quốc tế: nâng cao chất lượng, cải tiến thiết kế, tạo khác biệt cho sản phẩm và xây dựng uy tín với đối tác, khách hàng.

Muốn nâng vị thế, doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu

Nếu chất lượng và sự phù hợp với thị trường tạo nền tảng ban đầu, hành trình của Samsung cho thấy vai trò của những quyết định đầu tư dài hạn. Thành lập năm 1969, Samsung Electronics khởi đầu bằng sản xuất tivi đen trắng và học hỏi công nghệ thông qua hợp tác với các đối tác Nhật Bản, Đức. Từ thập niên 1970, sản phẩm đã được xuất khẩu sang Nam Mỹ, Panama; doanh nghiệp sau đó thiết lập hoạt động sản xuất tại Hoa Kỳ để phát triển thương hiệu và dịch vụ tại chỗ.

Bước ngoặt diễn ra năm 1983, khi Samsung quyết định đầu tư lớn vào chip nhớ bán dẫn dù còn đi sau nhiều đối thủ ở châu Âu và Hoa Kỳ. Năm 1993, tại Frankfurt, lãnh đạo tập đoàn tiếp tục yêu cầu chuyển từ chạy theo số lượng sang chú trọng chất lượng và thương hiệu. Những quyết định này được ông Vũ Bá Phú nhắc đến khi phân tích quá trình Samsung phát triển thành một trong những thương hiệu công nghệ hàng đầu thế giới, với Việt Nam là cứ điểm sản xuất quan trọng.

Từ trường hợp Samsung, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh rằng, sản phẩm phổ thông có thể là điểm khởi đầu, nhưng muốn phát triển lâu dài, doanh nghiệp phải đầu tư cho năng lực công nghệ. Định hướng này cũng gắn với yêu cầu chuyển từ xuất khẩu đơn thuần sang tham gia những công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, bao gồm công nghệ, thương hiệu và phân phối.

Một con đường khác được thể hiện qua quá trình mở rộng của Haier. Sau khi xây dựng năng lực sản xuất và uy tín, doanh nghiệp lập nhà máy tại Nam Carolina, Hoa Kỳ năm 1999. Đến năm 2016, Haier mua lại mảng thiết bị gia dụng của GE với giá khoảng 5,4 tỷ USD. Thương vụ giúp doanh nghiệp tiếp cận thương hiệu, khách hàng và hệ thống phân phối đã có tại thị trường quốc tế, thay vì chỉ phát triển hoạt động thông qua xuất khẩu hàng hóa.

Theo ông Vũ Bá Phú, mua bán, sáp nhập có thể là phương thức rút ngắn thời gian xác lập vị thế ở nước ngoài. Nội dung này được đưa vào chương trình Go Global với mục tiêu hỗ trợ 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài đến năm 2030, trong đó 30% thực hiện theo phương thức mua bán, sáp nhập. Chương trình đồng thời đặt mục tiêu hỗ trợ 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, trong đó có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn thuộc các ngành mũi nhọn chiến lược.

Việt Nam đã có những doanh nghiệp phát triển hoạt động quốc tế như Viettel và FPT. Tuy nhiên, định hướng được Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh không chỉ là có thêm doanh nghiệp xuất khẩu mà còn là nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, xây dựng thương hiệu và phát triển sự hiện diện lâu dài tại thị trường nước ngoài.

Doanh nghiệp Việt cần được hỗ trợ thế nào để vươn ra thế giới?

Những quyết định của Haier, Toyota và Samsung đều gắn với nỗ lực tự nâng cao năng lực cạnh tranh. Song kinh nghiệm từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc còn cho thấy vai trò của các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình mở rộng hoạt động quốc tế.

Trung Quốc triển khai chiến lược “Đi ra ngoài” và sáng kiến “Vành đai và Con đường”, xác định thị trường, ngành hàng ưu tiên, đồng thời sử dụng các công cụ tín dụng, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, bảo hiểm đầu tư ra nước ngoài và phát triển hạ tầng thương mại, logistics. Nhật Bản chú trọng giảm rủi ro thông qua JETRO, cung cấp thông tin thị trường, tư vấn pháp lý, kết nối đối tác, kết hợp các công cụ tài chính, bảo hiểm và hỗ trợ phát triển nhân lực, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hàn Quốc lựa chọn hỗ trợ theo từng giai đoạn phát triển. Thông qua chương trình phiếu hỗ trợ xuất khẩu, doanh nghiệp có thể lựa chọn dịch vụ tư vấn, chứng nhận, xúc tiến thương mại và phát triển thương hiệu phù hợp với nhu cầu. Mạng lưới KOTRA đồng thời hỗ trợ kết nối với các tập đoàn lớn, hệ thống phân phối và thị trường mục tiêu.

Theo ông Vũ Bá Phú, điểm chung của các mô hình là Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà hỗ trợ giảm rủi ro, chi phí và thời gian trong quá trình quốc tế hóa. Đây cũng là cách tiếp cận được đặt ra đối với chương trình Go Global của Việt Nam, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026.

Thay vì hỗ trợ riêng lẻ theo từng sự kiện, chương trình xác định hành trình gồm năm bước: nâng cao nhận thức; chuẩn hóa sản phẩm và thương hiệu; tìm kiếm thị trường, đối tác và mở kênh bán hàng; mở rộng đầu tư, liên kết chuỗi giá trị; tiến tới tạo lập thương hiệu quốc tế. Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp về đầu tư kinh doanh quốc tế và tư vấn cho 1.000 doanh nghiệp xây dựng kế hoạch vươn ra thị trường nước ngoài.

Để triển khai, Bộ Công Thương định hướng xây dựng nền tảng Go Global Platform kết nối doanh nghiệp với các nguồn lực và Bộ chỉ số sẵn sàng Go Global Index, đồng thời phát triển mạng lưới chuyên gia, tư vấn và đào tạo. Hệ sinh thái đồng hành có sự tham gia của địa phương, hiệp hội ngành hàng, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế. Các ngân hàng, công ty chứng khoán và tổ chức tài chính được nhấn mạnh về vai trò hỗ trợ nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp.

Ở góc độ tổ chức thực hiện, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái đề nghị doanh nghiệp chủ động xác định thị trường, mục tiêu và lộ trình phù hợp với năng lực; chuẩn bị sản phẩm, nhân lực, tài chính và quản trị; chú trọng nghiên cứu phát triển, bảo hộ sở hữu trí tuệ và xây dựng mạng lưới phân phối. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường, kết nối nguồn lực; địa phương chủ động triển khai, các đối tác cùng đồng hành, còn doanh nghiệp là chủ thể quyết định kết quả.

Với cách tiếp cận này, những bài học từ Haier, Toyota và Samsung được đặt trong một lộ trình cụ thể cho doanh nghiệp Việt Nam: bắt đầu từ chất lượng và khả năng đáp ứng thị trường, tiếp tục nâng cấp công nghệ, quản trị và thương hiệu, rồi mở rộng hoạt động thông qua liên kết, đầu tư và hiện diện lâu dài ở nước ngoài. Đó cũng là hướng hỗ trợ mà chương trình Go Global đặt ra cho giai đoạn 2026-2030.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/ba-bai-hoc-lon-giup-doanh-nghiep-viet-them-kinh-nghiem-khi-ra-bien-lon-191037.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.