Từ năm 2027, không phải cứ lắp ráp tại Việt Nam là được ghi “Made in Vietnam”

Từ ngày 1/1/2027, việc xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước sẽ có bộ tiêu chí kỹ thuật cụ thể, nhằm ngăn chặn tình trạng hàng nhập khẩu chỉ qua các công đoạn gia công đơn giản nhưng vẫn mang nhãn “Made in Vietnam”. Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), quy định mới không phát sinh thêm giấy phép, doanh nghiệp được tự kê khai xuất xứ nhưng phải có hồ sơ chứng minh và chịu trách nhiệm về thông tin công bố.
Từ năm 2027, không phải cứ lắp ráp tại Việt Nam là được ghi “Made in Vietnam”
Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương)

Chặn tình trạng mượn danh xuất xứ Việt Nam

Một sản phẩm sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, được gia công hoặc lắp ráp tại Việt Nam có đủ điều kiện ghi xuất xứ Việt Nam hay không? Đây là vấn đề đặt ra trong nhiều năm qua khi các quy định về xuất xứ hàng hóa chủ yếu phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, trong khi thị trường nội địa chưa có bộ tiêu chí kỹ thuật riêng để xác định thế nào là hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, thực tế đã xuất hiện tình trạng một số mặt hàng nhập khẩu nguyên chiếc hoặc sử dụng linh kiện nước ngoài, chỉ trải qua những công đoạn gia công, lắp ráp, đóng gói đơn giản tại Việt Nam nhưng vẫn được ghi nhãn “Made in Vietnam”. Do thiếu căn cứ kỹ thuật thống nhất, cơ quan chức năng gặp khó khăn trong xử lý, còn doanh nghiệp đầu tư sản xuất chân chính bị ảnh hưởng đến uy tín.

Trong khi đó, Nghị định số 31/2018/NĐ-CP chủ yếu điều chỉnh xuất xứ hàng hóa phục vụ xuất nhập khẩu và ưu đãi thuế quan. Đối với hàng hóa lưu thông trong nước, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP về ghi nhãn mới điều chỉnh hình thức thể hiện thông tin, chưa giải quyết đầy đủ vấn đề xác định bản chất xuất xứ sản phẩm.

Để khắc phục khoảng trống này, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP được ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thiết lập bộ tiêu chí kỹ thuật xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường nội địa.

Điểm đáng chú ý là sản phẩm sử dụng nguyên liệu nhập khẩu vẫn có thể được xác định có xuất xứ Việt Nam nếu đáp ứng tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa cấp 4 số theo hệ thống HS hoặc đạt hàm lượng giá trị Việt Nam tối thiểu 30%, tính trên giá xuất xưởng. Bên cạnh đó, nghị định cũng quy định tiêu chí đối với hàng hóa có xuất xứ thuần túy tại Việt Nam.

Như vậy, việc sử dụng nguyên liệu nước ngoài không đồng nghĩa sản phẩm không được ghi xuất xứ Việt Nam. Vấn đề là quá trình sản xuất tại Việt Nam phải đáp ứng những tiêu chí xác định xuất xứ theo quy định, thay vì chỉ thực hiện một số thao tác đơn giản rồi gắn nhãn hàng Việt.

Theo ông Sơn, Điều 7 của nghị định loại trừ những công đoạn như sơ chế, bảo quản, lau chùi, phân loại, dán nhãn hoặc đóng gói đơn giản khỏi căn cứ công nhận xuất xứ Việt Nam. Quy định này nhằm ngăn chặn hành vi mượn danh “Made in Vietnam”, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý phân biệt hàng hóa thực sự đáp ứng tiêu chí xuất xứ với những sản phẩm chỉ trải qua khâu xử lý đơn giản.

Một điểm mới khác liên quan đến sản phẩm công nghệ số. Các khoản chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế bo mạch, phần mềm và kiểm thử thực hiện tại Việt Nam được tính vào hàm lượng giá trị Việt Nam. Cách xác định này không chỉ xem xét nguyên liệu cấu thành sản phẩm mà còn ghi nhận những hoạt động nghiên cứu, thiết kế và phát triển công nghệ trong nước.

Ông Sơn cho rằng, việc thiết lập bộ tiêu chí minh bạch sẽ góp phần bảo vệ doanh nghiệp sản xuất chân chính, khuyến khích đầu tư vào công nghệ và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng hóa mang xuất xứ Việt Nam.

Doanh nghiệp tự xác định xuất xứ, cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm

Bên cạnh những thay đổi về tiêu chí xuất xứ, vấn đề doanh nghiệp quan tâm là quy định mới có làm phát sinh thủ tục hành chính, tăng chi phí tuân thủ hoặc ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP được xây dựng theo cơ chế “tự kê khai, tự chịu trách nhiệm”, không phát sinh thêm thủ tục hành chính hoặc giấy phép con. Doanh nghiệp chủ động rà soát quy trình sản xuất, xác định xuất xứ và ghi nhãn hàng hóa theo quy định.

Tuy nhiên, quyền chủ động đi kèm trách nhiệm chứng minh. Doanh nghiệp phải lưu giữ hồ sơ liên quan đến xuất xứ hàng hóa trong 5 năm để phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm của cơ quan chức năng.

Những hồ sơ này bao gồm hóa đơn, chứng từ nguyên liệu đầu vào, bảng kê chi tiết giá thành và tài liệu về quy trình sản xuất. Thông tin cần được quản lý thống nhất, phù hợp với sổ sách kế toán và có thể lưu giữ dưới dạng bản in hoặc dữ liệu điện tử.

Để chuẩn bị cho thời điểm nghị định có hiệu lực, ông Sơn khuyến nghị doanh nghiệp tập trung vào ba công việc. Trước hết, rà soát mã HS của nguyên liệu đầu vào, đánh giá quy trình sản xuất và lập bảng kê giá thành để xác định sản phẩm có đáp ứng tiêu chí chuyển đổi mã HS cấp 4 số hoặc hàm lượng giá trị Việt Nam tối thiểu 30% hay không.

Tiếp đó, doanh nghiệp cần chuẩn hóa hệ thống chứng từ, xây dựng quy trình lưu trữ hồ sơ chứng minh xuất xứ trong 5 năm. Công việc còn lại là kiểm kê bao bì, nhãn mác đã in sẵn trước ngày 1/1/2027 và chủ động kế hoạch sử dụng, thay đổi mẫu nhãn theo quy định mới.

Về nội dung chuyển tiếp, ông Sơn cho biết, nghị định có cơ chế linh hoạt đối với bao bì, nhãn mác in sẵn trước thời điểm có hiệu lực, nhằm giúp doanh nghiệp xử lý hàng tồn kho, tránh lãng phí chi phí và không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Cùng với trách nhiệm của doanh nghiệp, Cục Xuất nhập khẩu sẽ triển khai các biện pháp hướng dẫn để việc áp dụng quy định được thống nhất. Trong đó có xây dựng cổng thông tin điện tử chuyên về xuất xứ hàng hóa nội địa, phát hành sổ tay hướng dẫn dưới dạng bản in và điện tử, cung cấp công thức tính hàm lượng giá trị Việt Nam, biểu mẫu kê khai và ví dụ thực tế theo từng ngành hàng.

Hoạt động tập huấn cũng được tổ chức với sự phối hợp của các Sở Công Thương, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các hiệp hội ngành hàng.

Đối với công tác kiểm tra, Cục Xuất nhập khẩu sẽ phối hợp với cơ quan Hải quan, lực lượng Quản lý thị trường và các đơn vị liên quan để chia sẻ dữ liệu thông quan nguyên liệu nhập khẩu, xác định nhóm hàng có nguy cơ gian lận xuất xứ cao và thực hiện hậu kiểm có trọng tâm.

Theo ông Sơn, cơ chế quản lý dựa trên rủi ro nhằm tập trung nguồn lực kiểm tra vào những trường hợp cần thiết, đồng thời xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các công đoạn gia công đơn giản để gian lận xuất xứ. Việc kết hợp hỗ trợ doanh nghiệp tự xác định xuất xứ với tăng cường hậu kiểm được xác định là giải pháp trọng tâm khi triển khai Nghị định số 384/2026/NĐ-CP, qua đó bảo vệ doanh nghiệp đầu tư sản xuất thực chất tại Việt Nam và quyền được cung cấp thông tin chính xác của người tiêu dùng.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/tu-nam-2027-khong-phai-cu-lap-rap-tai-viet-nam-la-duoc-ghi-made-in-vietnam-191039.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.