Trump đe dọa rút Mỹ ra khỏi WTO

“Nếu nền tảng đó không được hình thành, tôi sẽ rút Mỹ khỏi WTO.” - Tổng thống Donald Trump nói.

Việc Mỹ rút khỏi WTO có ý nghĩa đối với nền kinh tế toàn cầu hơn cả cuộc chiến thương mại đang leo thang giữa Mỹ với Trung Quốc, đó là việc “phá nát” hệ thống điều chỉnh quản hệ thương mại toàn cầu quan trọng nhất sau Thế chiến II mà chính Mỹ đã giúp xây dựng vào năm 1994-1995.

Ông Trump cho biết hồi tháng trước rằng Mỹ đang ở thế bất lợi lớn khi bị WTO coi là hành xử thương mại “rất tồi tệ” trong nhiều năm, và rằng cơ quan có trụ sở tại Geneva này cần phải “thay đổi cách nhìn như vậy của họ”.

Trong một động thái liên quan, Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer cũng chỉ trích việc cho phép Trung Quốc gia nhập WTO vào năm 2001 là một sai lầm. Ông từ lâu đã kêu gọi Mỹ nhìn nhận thấu đáo hơn về mô hình WTO, đồng thời cho rằng tổ chức này không có khả năng đối phó với một nền kinh tế phi thị trường như Trung Quốc.

Lighthizer cũng đã cáo buộc hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO can thiệp vào các vấn đề thuộc chủ quyền của Mỹ, đặc biệt là đối với các trường hợp chống bán phá giá.

Mỹ đã ngừng việc bổ nhiệm các trọng tài viên vào cơ quan giải quyết tranh chấp thương mại của WTO, đưa đến khả năng cơ quan này có thể chấm dứt hoạt động trong những năm tới.

Trong cuộc phỏng vấn tại Phòng Bầu dục hôm thứ Năm vừa qua, ông Trump nói, với WTO “chúng tôi trong quá khứ rất hiếm khi thắng một vụ kiện, loại trừ kể từ năm ngoái”.

“Trong năm qua, chúng tôi bắt đầu giành chiến thắng nhiều hơn”, ông nói thêm. “Bạn biết tại sao mà? Bởi vì họ biết nếu chúng tôi không nhận được nhưng kết quả như thế, chúng tôi sẽ ra khỏi tổ chức.”

Trên thực tế, chính quyền Tổng thống Trump liên tục đệ trình các vụ kiện chống lại các thành viên khác của WTO. Đầu tuần này, Mỹ khởi động một kế hoạch phản đối các mức thuế mà Nga đánh vào sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ, cho rằng điều đó là bất hợp pháp.

Thông thường, các nước khiếu nại lên WTO luôn ở vị thế đòi hỏi lợi ích cho mình, hoặc chống lại các đối xử gây thiệt hại từ phía khác trong các tranh chấp thương mại.

Tuy nhiên, dữ liệu của WTO cho thấy đòi hỏi của Mỹ được đáp ứng vượt hơn mức trung bình của WTO trong cả hai trường hợp, theo Simon Lester, chuyên gia phân tích thương mại của Học viện Cato, thuộc nhóm chính sách Washington có xu hướng ủng hộ mở rộng quan hệ thương mại quốc tế.

Trong số 54 trường hợp khiếu nại được Mỹ đưa lên WTO từ khi tổ chức này hình thành đến nay, Washington đã giành được ít nhất 49 lần ủng hộ, hay 91%, Lester nói. Trong số 80 trường hợp Mỹ yêu cầu phán quyết chống lại các đòi hỏi từ phía khác, WTO đã ủng hộ Mỹ trong ít nhất 69 trường hợp, hoặc 86%.

Nhưng, Chính quyền Trump thậm chí vẫn chỉ trích hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO đã hỏng và cần một cuộc đại tu lớn.