Cảnh giác bẫy “giá rẻ” khi mua sắm online

Gần đây, Công an tỉnh Tây Ninh đã phát đi thông tin cảnh báo về thủ đoạn lừa đảo trong mua bán hàng hóa giá rẻ qua mạng xã hội, khi liên tiếp ghi nhận nhiều nạn nhân bị chiếm đoạt tiền sau khi chuyển khoản vào các tài khoản ngân hàng không trùng khớp thông tin người bán.

Theo cơ quan chức năng, các đối tượng thường lập tài khoản trên Facebook, Zalo, TikTok rồi đăng tải bài rao bán sản phẩm với mức giá thấp bất thường so với thị trường. Đi kèm là hình ảnh công ty, đại lý, thậm chí giấy phép kinh doanh được sao chép hoặc làm giả nhằm tạo dựng vẻ ngoài uy tín. Tuy nhiên, các thông tin về người bán như địa chỉ, số điện thoại, nhân thân lại mập mờ, thiếu xác thực.

Để tạo dựng niềm tin, các đối tượng còn tích cực tham gia các hội nhóm mua bán, rao vặt, liên tục đăng bài quảng cáo và tương tác như người kinh doanh thật. Khi khách hàng liên hệ, chúng gửi thêm hình ảnh, video sản phẩm, hợp đồng mẫu, thậm chí cung cấp bản chụp căn cước công dân giả để khiến giao dịch trở nên “hợp pháp” trên bề mặt, qua đó thúc đẩy nạn nhân chuyển tiền.

Cảnh giác bẫy “giá rẻ” khi mua sắm online (Ảnh: minh hoạ)

Một trong những trường hợp điển hình là anh K.T.H. (sinh năm 1986, trú xã Long Thuận, tỉnh Tây Ninh) - người có nhu cầu mua máy cơ giới để phục vụ hoạt động kinh doanh. Trong quá trình tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội, anh được một tài khoản hướng dẫn kết nối qua Zalo với người tự xưng tên “Trần Đạt”.

Qua trao đổi, đối tượng gửi nhiều hình ảnh, video máy móc kèm theo giấy tờ và thông tin tài khoản ngân hàng nhằm tạo dựng sự tin cậy. Tin tưởng đây là giao dịch thật, anh H. đã chuyển 25 triệu đồng tiền đặt cọc theo yêu cầu vào tài khoản được cung cấp, vốn không trùng khớp với danh tính người bán.

Sau khi nhận tiền, nhóm đối tượng tiếp tục gửi hình ảnh hàng hóa đang chuẩn bị vận chuyển, đồng thời yêu cầu anh chuyển thêm tiền để hoàn tất thủ tục giao hàng. Khi anh H. từ chối thực hiện yêu cầu này, toàn bộ các tài khoản liên quan lập tức chặn liên lạc. Máy móc không được giao, số tiền đặt cọc cũng không thể thu hồi.

Theo Công an tỉnh Tây Ninh, phương thức này không phải cá biệt mà đã xuất hiện ở nhiều vụ việc gần đây, với kịch bản tương tự: tạo dựng niềm tin, yêu cầu đặt cọc, sau đó chiếm đoạt và cắt đứt liên lạc.

Trước thực trạng này, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Tây Ninh khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi giao dịch mua bán trực tuyến, đặc biệt với những tài khoản thiếu thông tin rõ ràng hoặc chào bán hàng hóa với mức giá rẻ bất thường. Người dân không nên chuyển khoản đặt cọc khi chưa kiểm chứng đầy đủ danh tính người bán; không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc; tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu hay thông tin cá nhân cho bất kỳ ai. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần dừng giao dịch ngay và thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ.

Theo ông Vũ Ngọc Sơn - Trưởng ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển công nghệ và Hợp tác quốc tế của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, xã hội đang đối mặt với một nghịch lý rõ nét của kỷ nguyên số: mua sắm và thanh toán chưa bao giờ nhanh chóng, thuận tiện như hiện nay, nhưng chỉ một phút mất cảnh giác cũng có thể khiến tài sản “bốc hơi”. Lừa đảo trực tuyến liên tục biến tướng, từ mạo danh cửa hàng uy tín, chiếm quyền kiểm soát tài khoản, yêu cầu chuyển tiền đặt cọc cho đến giao hàng không đúng cam kết. Thậm chí, các đối tượng còn phát tán đường link độc hại, gửi tin nhắn hoặc thực hiện cuộc gọi giả danh để thu thập dữ liệu cá nhân, đẩy nạn nhân vào nguy cơ mất tiền và lộ lọt thông tin.

Không dừng lại ở đó, tội phạm mạng ngày càng khai thác triệt để công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật Deepfake, để giả mạo khuôn mặt, giọng nói của người thân hoặc người quen, qua đó thao túng cảm xúc và đánh vào tâm lý cả tin, lòng tham hay sự hoảng sợ của nạn nhân. Trước những “cái bẫy vô hình nhưng thiệt hại rất thật” này, ông Vũ Ngọc Sơn cho rằng Việt Nam cần xây dựng một cơ chế phòng vệ đồng bộ khiên 3 lớp: hoàn thiện hành lang pháp lý đủ sức răn đe, ứng dụng công nghệ bảo vệ hiệu quả và phổ cập kỹ năng số cho người dân để tự bảo vệ mình trong môi trường mạng.

Ông Vũ Ngọc Sơn cho rằng, an toàn không đến từ may mắn mà đến từ sự hiểu biết và chủ động. Khi hành lang pháp lý, công nghệ phòng vệ và kỹ năng người dùng được kết hợp đồng bộ, tấm “Khiên số 3 lớp” mới phát huy hiệu quả. Khi mỗi người dân trở thành một điểm chốt an toàn, không gian mạng sẽ trong sạch hơn, để chúng ta có thể thật sự “an tâm mua sắm” trong kỷ nguyên số.