AI tái định hình hạ tầng số, mở cuộc đua nghìn tỷ USD

Ông Lê Bá Tân - CEO Viettel IDC phát biểu tại Data Center & Cloud Infrastructure (DCCI) Summit 2026 vào sáng 20/4

AI tái định hình hạ tầng số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một công nghệ đơn lẻ mà đã trở thành trục xương sống của toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng số. Nhận định này được ông Lê Bá Tân - CEO Viettel IDC nhấn mạnh tại Data Center & Cloud Infrastructure (DCCI) Summit 2026 ở Hà Nội vào sáng 20/4.

Theo ông Lê Bá Tân, AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong một chuỗi liên kết chặt chẽ gồm điện năng, trung tâm dữ liệu (data center), nền tảng điện toán đám mây và các ứng dụng. Nếu thiếu một trong các mắt xích này, toàn bộ hệ sinh thái AI sẽ không thể vận hành hiệu quả. Đặc biệt, yếu tố bảo mật và niềm tin người dùng đóng vai trò then chốt, quyết định khả năng ứng dụng AI trong thực tiễn.

Báo cáo của Gartner cho thấy, năm 2026, tổng chi tiêu toàn cầu cho AI dự kiến đạt 2.500 tỷ USD, tăng trưởng 44% so với năm 2025 và có thể chạm mốc 3.300 tỷ USD vào năm 2027. Đáng chú ý, 55% tổng mức đầu tư này tập trung vào hạ tầng, cho thấy vai trò nền tảng của các hệ thống công nghệ phục vụ AI.

Ông Lê Bá Tân chia sẻ, xu hướng AI cũng đang chuyển dịch nhanh chóng. Nếu như giai đoạn 2023-2024 chứng kiến sự bùng nổ của AI tạo sinh (Generative AI), thì hiện nay, trọng tâm đang chuyển sang AI tác tử (Agent AI) - các hệ thống có khả năng chủ động thực hiện nhiệm vụ, thay vì chỉ phản hồi thụ động. Dự báo đến năm 2028, sẽ có khoảng 1,3 tỷ tác tử AI hoạt động trong đời sống, hỗ trợ từ xử lý công việc văn phòng đến vận hành doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa điều này, các tập đoàn công nghệ lớn đã phát triển nhiều tiêu chuẩn mới. Chẳng hạn, giao thức Agent-to-Agent cho phép các tác tử AI tương tác với nhau, trong khi mô hình MCP (Model Context Protocol) hỗ trợ kết nối AI với dữ liệu và hệ thống bên ngoài. Tuy nhiên, sự gia tăng số lượng và độ phức tạp của các tác tử cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị, bảo mật và hiệu quả vận hành.

Sự kiện thu hút đông đảo giới công nghệ và doanh nghiệp

Song song với đó, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) - “trái tim” của AI đang được đầu tư mạnh mẽ với hàng nghìn tỷ tham số. Chi phí xử lý mỗi đơn vị dữ liệu (token) giảm mạnh, tạo điều kiện cho AI phổ cập rộng rãi hơn. Đây là yếu tố quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp nhanh chóng ứng dụng AI vào hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự thay đổi trong kiến trúc hạ tầng AI. Thay vì mô hình máy chủ truyền thống, các nhà cung cấp đang chuyển sang kiến trúc “rack-scale”, tích hợp toàn bộ hệ thống tính toán, mạng và làm mát trong các cụm công suất lớn từ 100–150 kW. Điều này đòi hỏi các trung tâm dữ liệu phải nâng cấp toàn diện, đặc biệt về điện năng và công nghệ làm mát.

Hạ tầng AI, cloud và an ninh mạng - ba trụ cột cho kỷ nguyên số

Sự phát triển của AI đang kéo theo những thay đổi sâu sắc trong hạ tầng công nghệ, đặc biệt là trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây. Theo dự báo, chi tiêu toàn cầu cho trung tâm dữ liệu sẽ tăng từ 379 tỷ USD lên 627 tỷ USD vào cuối thập kỷ, với tốc độ tăng trưởng trung bình 8,8%. Riêng khu vực Đông Nam Á và Việt Nam đạt mức 14,2%, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ.

Theo ông Tân, tại Việt Nam, tổng công suất trung tâm dữ liệu hiện đạt khoảng 104 MW và được kỳ vọng tăng gấp 5-6 lần đến năm 2030. Điều này phản ánh sức hấp dẫn của thị trường, khi nhiều tập đoàn công nghệ lớn đang lên kế hoạch đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Hơn 90% doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng kết hợp nhiều nền tảng cloud

Đáng chú ý, dù chỉ chiếm dưới 1% tổng số trung tâm dữ liệu toàn cầu, nhưng các trung tâm dữ liệu AI (AIDC) lại tiêu thụ tới 25% tổng năng lượng. Dự báo trong tương lai, tỷ trọng này sẽ tiếp tục tăng mạnh, đặt ra thách thức lớn về năng lượng và hạ tầng điện.

Để đáp ứng nhu cầu AI, các trung tâm dữ liệu thế hệ mới phải đạt tiêu chuẩn “AI-ready” với mật độ công suất lên tới 100-150 kW mỗi rack, sử dụng công nghệ làm mát tiên tiến như liquid cooling và vận hành thông minh bằng hệ thống quản lý tự động.

Trong khi đó, điện toán đám mây (cloud) tiếp tục tăng trưởng mạnh với mức trung bình 20%/năm toàn cầu và 30%/năm tại Việt Nam. Xu hướng đa đám mây (multi-cloud) và đám mây lai (hybrid cloud) ngày càng phổ biến, khi doanh nghiệp vừa muốn tận dụng hiệu suất của cloud, vừa đảm bảo chủ quyền và bảo mật dữ liệu.

Thực tế khảo sát cho thấy, khoảng 92-93% doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng kết hợp nhiều nền tảng cloud, trong khi 69% đang dịch chuyển ứng dụng về môi trường riêng để đáp ứng yêu cầu pháp lý và an ninh dữ liệu.

An toàn thông tin cũng trở thành vấn đề cấp thiết trong kỷ nguyên AI. Chi tiêu cho an ninh mạng toàn cầu đạt khoảng 240 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng 15%/năm. Đáng lo ngại, các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi khi chính hacker cũng sử dụng AI.

Các hình thức tấn công mới như prompt injection, rò rỉ dữ liệu, đầu độc mô hình AI hay khai thác lỗ hổng công cụ AI đang gia tăng. Thậm chí, các dịch vụ “tấn công như một dịch vụ” (Attack-as-a-Service) cho phép tự động hóa toàn bộ quá trình tấn công.

Tuy nhiên, AI cũng mang lại lợi thế trong phòng thủ. Việc ứng dụng AI giúp giảm 96% thời gian xử lý sự cố, tăng 22% hiệu suất vận hành và cải thiện 7% độ chính xác trong phát hiện rủi ro.

Ông Tân cho biết, trong doanh nghiệp, AI tác tử đang mở ra nhiều ứng dụng thực tiễn như chăm sóc khách hàng, quản trị nhân sự, giám sát hệ thống hay tự động hóa báo cáo. Với khả năng tự nhận thức, lập kế hoạch, hành động và tự cải thiện, AI tác tử được kỳ vọng sẽ trở thành “trợ lý số” không thể thiếu trong tương lai.

Nhìn tổng thể, AI đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ, từ hạ tầng, nền tảng đến ứng dụng. Việc nắm bắt và đầu tư đúng hướng vào các trụ cột như data center, cloud và an ninh mạng sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và quốc gia trong kỷ nguyên số.