Tìm lời giải cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp

Các chuyên gia kinh tế và đại diện ngân hàng thảo luận giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh cho khu vực kinh tế tư nhân

Đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra hơn 80% việc làm, song khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam vẫn đang đối diện với nhiều rào cản mang tính cấu trúc, đặc biệt là bài toán tiếp cận vốn và năng lực công nghệ. Tại nhiều hội thảo chuyên đề mới đây, các chuyên gia kinh tế, đại diện ngân hàng và tổ chức tài chính đã cùng "bắt mạch" và tìm lời giải cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp Việt.

Cần cơ chế đặc thù và sự minh bạch

Trong bối cảnh tổng nhu cầu đầu tư 5 năm tới của Việt Nam có thể lên tới 1.500 tỷ USD để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, ông Nguyễn Phúc Long - Chủ tịch HĐQT Thang Long Investment Group đánh giá, đầu tư công chỉ gánh vác khoảng 20%. Phần còn lại phụ thuộc rất lớn vào năng lực huy động vốn của khu vực doanh nghiệp thông qua kênh tín dụng ngân hàng và thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, việc huy động vốn hiện nay đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn. TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cho rằng việc sửa đổi Luật Chứng khoán 2019 cần bám sát thực tiễn phát triển của các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ.

"Doanh nghiệp công nghệ có đặc thù rất khác doanh nghiệp sản xuất truyền thống. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều tập đoàn như Amazon hay Tesla có thể lỗ kéo dài nhưng vẫn huy động vốn hiệu quả. Do đó, cần xây dựng khung pháp lý theo hướng phân loại doanh nghiệp để thị trường chứng khoán thực sự là kênh dẫn vốn hiệu quả", TS. Kiên nhấn mạnh.

Dưới góc nhìn của tổ chức tín dụng, ông Trần Hoài Nam - Phó Tổng Giám đốc Thường trực HDBank chỉ ra rằng, yếu tố cốt lõi để doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tiếp cận được vốn vay chính là minh bạch tài chính.

Theo ông Nam, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn nhưng hệ thống báo cáo tài chính thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho khâu thẩm định. "Khi doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và có dòng tiền rõ ràng từ hợp đồng đối tác, ngân hàng hoàn toàn có thể xem xét cấp tín dụng dựa trên dòng tiền thay vì chỉ nhìn vào tài sản đảm bảo. Việc mở rộng quy mô cần đi đôi với năng lực tài chính cốt lõi để kiểm soát rủi ro", lãnh đạo HDBank chia sẻ. Ngân hàng không chỉ là đầu mối cung ứng vốn mà còn sẵn sàng tư vấn, đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển bền vững.

Động lực từ chuyển đổi xanh và liên kết chuỗi giá trị

Bên cạnh câu chuyện vốn, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa đang bộc lộ điểm yếu khi đặt cạnh khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). TS. Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, ví việc nâng cao năng lực để tiếp cận vốn như bài toán "con gà - quả trứng": Không có vốn thì không thể đổi mới công nghệ, nhưng công nghệ lạc hậu thì không thể tham gia chuỗi cung ứng để chứng minh dòng tiền vay vốn.

Do đó, ông Tuấn kiến nghị Nhà nước cần có các chính sách ưu đãi đủ mạnh, hỗ trợ chi phí đào tạo và R&D, đồng thời khuyến khích các tập đoàn FDI hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuyển giao công nghệ.

Thực tế, để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của đối tác quốc tế, chuyển đổi số và phát triển xanh không còn là sự lựa chọn mà là con đường bắt buộc. Ông Mai Danh Hiền - Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Tài chính Cổ phần Điện lực (EVF) cho biết, nhờ chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn minh bạch, EVF đã phát hành thành công trái phiếu xanh từ sớm, thu hút dòng vốn từ các quỹ đầu tư nước ngoài.

"Chuyển đổi số và xanh hóa bắt đầu từ chính con người và tư duy tinh gọn vận hành, giảm thiểu các khâu trung gian", ông Hiền đúc kết.

Đổi mới công nghệ và minh bạch tài chính là vé thông hành để doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Nỗ lực tự thân là yếu tố quyết định

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, TS. Lương Minh Huân (Viện trưởng Viện Phát triển doanh nghiệp - VCCI) cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy: coi đào tạo nhân lực là khoản đầu tư chiến lược dài hạn thay vì chi phí. Việc nâng cao kỹ năng cho người lao động, áp dụng quản trị chuẩn quốc tế sẽ giúp giải quyết các "điểm nghẽn" cấu trúc hiện tại.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam khẳng định: "Doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào các chính sách hỗ trợ. Khi tinh thần tự thân vươn lên được chuyển hóa thành chiến lược và kế hoạch hành động cụ thể, doanh nghiệp mới dám mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, nhân lực để mở rộng thị trường".

Rõ ràng, trong kỷ nguyên hội nhập và kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, một hành lang pháp lý thông thoáng, một chính sách linh hoạt chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi bản thân các doanh nghiệp Việt chủ động minh bạch hóa, nâng tầm quản trị và sẵn sàng tâm thế cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu.