Gieo mầm kinh tế số giữa đại ngàn

Phía sau những tiếng "ting ting" báo chuyển khoản là hành trình bền bỉ của ngành Ngân hàng đưa công nghệ đến gần người dân, từng bước thay đổi cách tiếp cận dịch vụ tài chính và mở thêm những động lực phát triển mới cho vùng đất đại ngàn.

Giao dịch nhỏ, đổi thay lớn

Một buổi sáng cuối tuần ở Tây Nguyên, nắng óng mật trải khắp những vườn cây, hương sầu riêng chín theo gió lan xa khắp buôn làng. Hôm ấy, tại xã Ea Knuếc, ngoài mùi thơm của trái chín còn có một "mùa hương" khác, là hương vị của niềm tin, của sự kết nối và của một cách làm mới.

Nữ Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc xuất hiện trước màn hình điện thoại, trực tiếp livestream bán sầu riêng cùng bà con nông dân. Nghe qua tưởng như một câu chuyện lạ giữa đại ngàn, nhưng đó lại là hình ảnh rất thật giữa vụ mùa sầu riêng đang chín rộ.

Chỉ trong hơn 2 giờ phát sóng, "phiên chợ số" đã bán hết 1,6 tấn sầu riêng DONA đạt chuẩn xuất khẩu; hơn 58 tấn khác được các đầu mối chốt đơn ngay trong ngày.

Gần 60 tấn sầu riêng rời khỏi vườn không còn theo những chuyến xe công nông hay gùi tre quen thuộc, mà đi qua những "giỏ hàng" trên TikTok, Facebook và các cú chạm trên màn hình điện thoại của khách hàng khắp mọi miền.

Đó không đơn thuần là phiên bán hàng thành công, mà là minh chứng cho thấy nông sản Tây Nguyên hoàn toàn có thể bước ra những thị trường lớn hơn khi biết tận dụng sức mạnh của công nghệ số. Hình ảnh Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc Ngô Thị Minh Trinh ngồi trước ống kính điện thoại, với giọng nói chân thành và ánh mắt đầy tin tưởng, để lại nhiều cảm xúc cho người xem. Chị vừa giới thiệu từng trái sầu riêng, vừa kể câu chuyện về vùng đất, về người nông dân cần mẫn và khát vọng đưa nông sản quê hương đến với người tiêu dùng cả nước.

Phía sau mỗi trái sầu riêng được nâng niu trên tay là thành quả của biết bao mùa mưa nắng, những giọt mồ hôi lặng lẽ thấm vào gốc cây của ông Nguyễn Công Điềm cùng các thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Krông Pắc. “Nhờ sự kết nối ấy, những trái sầu riêng vượt khỏi buôn làng để đến với người tiêu dùng bằng chất lượng, sự minh bạch và niềm tin”, ông Điềm bày tỏ niềm vui.

Những phiên livestream ấy không chỉ kể câu chuyện tiêu thụ nông sản, mà còn góp phần giới thiệu văn hóa buôn làng đến với cộng đồng trên không gian số.

Cùng với đó, nông sản của người dân còn được đưa lên các sàn thương mại điện tử như: Shopee, Lazada và hệ thống siêu thị. Điểm khác biệt là toàn bộ quá trình thanh toán được thực hiện qua tài khoản ngân hàng. Người mua ở bất cứ đâu cũng có thể đặt hàng; người bán nhận tiền ngay trên điện thoại, đóng gói rồi chuyển hàng. Hình ảnh "tiền trao, cháo múc" từng quen thuộc ở các phiên chợ quê đang dần nhường chỗ cho những giao dịch nhanh gọn, minh bạch trên môi trường số.

Ông Nguyễn Công Điềm chia sẻ, việc mua bán giờ đây thuận tiện hơn rất nhiều. Bà con không còn phải cầm nhiều tiền mặt hay ngồi đếm từng xấp tiền như trước. Chỉ cần khách chốt đơn, vài giây sau điện thoại báo “ting ting” là biết tiền vào tài khoản, rồi mình đóng gói gửi hàng.

Rời xã Ea Knuếc, theo con đường dẫn vào vùng chuyên canh cà phê, hình ảnh chuyển đổi số tiếp tục hiện diện trong đời sống thường ngày. Tại một cửa hàng vật tư nông nghiệp ở xã Krông Năng, anh Trần Văn Hùng - một hộ trồng cà phê và sầu riêng, sau khi mua phân bón chỉ cần mở “app” ngân hàng trên điện thoại để thanh toán. Mọi giao dịch đều được cập nhật tức thời trên tài khoản.

Ở một góc khác của Đắk Lắk, chị Phạm Thị Vĩnh, ở đường Nguyễn Văn Cừ, phường Buôn Ma Thuột, vừa bán xong lô hoa lan Hoàng nhạn tháng Tám. Chưa đầy vài phút sau, chị đã chuyển tiền sinh hoạt cho con gái đang học tại Trường Đại học Ngoại thương ở TP. Hồ Chí Minh. "Từ ngày dùng ngân hàng số, việc chuyển tiền rất thuận tiện. Không phải ra quầy giao dịch hay chờ đợi như trước, chỉ vài thao tác là xong", chị Vĩnh chia sẻ.

Những câu chuyện nhỏ ấy đang diễn ra mỗi ngày trên khắp Tây Nguyên. Giá trị lớn nhất có lẽ không nằm ở công nghệ, mà ở việc nó trở thành một phần tự nhiên của đời sống. Người nông dân bán nông sản nhận tiền qua tài khoản. Tiểu thương chợ quê thanh toán bằng mã QR. Người lao động gửi tiền cho người thân chỉ bằng chiếc điện thoại thông minh. Khoảng cách giữa thành thị và nông thôn trong tiếp cận dịch vụ tài chính vì thế được rút ngắn từng ngày.

Theo Giám đốc NHNN chi nhánh khu vực 11 Nguyễn Kim Cương, chỉ riêng Đắk Lắk tính đến 31/5/2026, số tài khoản của khách hàng đang còn hoạt động là 4.581.692 tài khoản. Điều đó cho thấy nhu cầu sử dụng tiền mặt trong dân đã giảm và dần chuyển sang sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Khi ngân hàng chủ động đến với buôn làng

Để có được đổi thay ấy là cả hành trình lặng lẽ nhưng bền bỉ của ngành Ngân hàng. Chị Giao, cán bộ Phòng Khách hàng cá nhân Agribank Đông Gia Lai kể rằng, chuyển đổi số ở Tây Nguyên không đi từ những phần mềm hiện đại hay các ứng dụng AI. Nó bắt đầu từ những buổi ngồi cùng bà con tại điểm giao dịch xã, hay ngay trước hiên nhà, kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác cài đặt ứng dụng ngân hàng trên điện thoại.

Có những cụ già mất gần cả buổi mới nhớ được cách đăng nhập. Có những hộ đồng bào dân tộc thiểu số lần đầu biết tiền bán nông sản có thể chuyển thẳng vào tài khoản thay vì cất trong túi áo như nhiều năm trước. "Cài được ứng dụng chưa phải là thành công. Điều quan trọng là bà con thấy tiện lợi, tin tưởng và sử dụng thường xuyên", chị Giao chia sẻ.

Tinh thần ấy được Agribank Đông Gia Lai cụ thể hóa bằng phong trào "Bình dân học vụ số", đưa kỹ năng số đến với từng cán bộ, khách hàng và cộng đồng. Giám đốc Agribank Đông Gia Lai Trần Quang Tuấn cho biết, đơn vị đã phổ biến các chủ trương về chuyển đổi số đến toàn thể cán bộ; xây dựng nhiều tài liệu hướng dẫn bằng infographic, video ngắn và cẩm nang điện tử với ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu.

Các lớp đào tạo được tổ chức linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Đội ngũ "Đại sứ số", "Hạt nhân số" được kiện toàn tại các đơn vị để lan tỏa kỹ năng số trong toàn hệ thống, đồng thời hỗ trợ khách hàng tiếp cận các dịch vụ ngân hàng hiện đại.

Đáng chú ý, Agribank Đông Gia Lai hướng dẫn 100% hộ kinh doanh, tiểu thương thuộc phạm vi triển khai cài đặt mã QR thanh toán; đồng thời lồng ghép nội dung nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng vào các chương trình tập huấn. Một chatbot tự động hỗ trợ giải đáp các câu hỏi thường gặp của khách hàng trên nền tảng Facebook cũng được đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao trải nghiệm dịch vụ.

"Điều quan trọng nhất của chuyển đổi số không nằm ở việc sở hữu bao nhiêu công nghệ mới, mà là giúp mỗi cán bộ trở thành người truyền cảm hứng, lan tỏa kỹ năng số đến cộng đồng”, ông Trần Quang Tuấn chia sẻ,

Từ Gia Lai đến Đắk Lắk hay Lâm Đồng, cách làm ấy đang được nhiều TCTD triển khai với mục tiêu là đưa ngân hàng đến gần người dân hơn. Bởi ở Tây Nguyên, nơi địa bàn rộng, dân cư phân tán và nhiều buôn làng cách xa trung tâm hàng chục cây số, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là cách thu hẹp khoảng cách địa lý, để dịch vụ tài chính hiện đại đến được với mọi người dân.

Và khi những tiếng "ting ting" ngày càng vang lên nhiều hơn giữa các phiên chợ, trên những rẫy cà phê hay trong từng buôn làng, cũng là lúc dòng chảy số đang âm thầm đổi thay nhịp sống của vùng đất đại ngàn.

Vietcombank Bắc Đắk Lắk phối hợp cơ quan thuế triển khai giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

Dòng chảy số ngày ngày lan tỏa

Tại Vietcombank Bắc Đắk Lắk, chuyển đổi số được xem là giải pháp nâng cao trải nghiệm khách hàng hơn là đơn thuần số hóa các dịch vụ truyền thống. Ông Nguyễn Lê Minh Thành, Giám đốc Vietcombank Bắc Đắk Lắk cho biết, nhiều giao dịch trước đây phải thực hiện tại quầy, nay được đưa lên môi trường số. Khách hàng có thể mở tài khoản, xác thực eKYC, đăng ký dịch vụ, chuyển tiền, gửi tiết kiệm hay thanh toán hóa đơn ngay trên điện thoại.

"Điều chúng tôi hướng tới là giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn trong mọi hoàn cảnh", ông Thành nói.

Đối với hộ kinh doanh, Vietcombank triển khai giải pháp VCB OneQR, cho phép sử dụng một mã QR để nhận thanh toán từ cả khách hàng trong nước và quốc tế. Nhờ đó, việc quản lý doanh thu trở nên minh bạch hơn, dòng tiền được cập nhật theo thời gian thực.

Sự thay đổi ấy hiện diện trong hoạt động thu mua nông sản, lĩnh vực gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế Tây Nguyên. Trước đây, mỗi mùa thu hoạch cà phê, hồ tiêu hay sầu riêng, những chiếc xe thu mua thường mang theo lượng lớn tiền mặt. Việc kiểm đếm, bảo quản vừa tốn thời gian, vừa tiềm ẩn rủi ro. Ngày nay sau khi cân hàng, tiền được chuyển thẳng vào tài khoản người bán. Giao dịch hoàn tất ngay tại vườn, nhanh chóng, minh bạch và an toàn hơn.

Những chuyển động ở từng ngân hàng đang góp phần tạo nên bức tranh chuyển đổi số rộng lớn hơn. Ông Nguyễn Kim Cương, Giám đốc NHNN chi nhánh Khu vực 11 cho biết, các TCTD trên địa bàn đang triển khai đồng bộ Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng giai đoạn 2026-2030, gắn với Đề án 06 của Chính phủ và phong trào thi đua "Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh".

Song song với mở rộng sản phẩm ngân hàng số, các đơn vị cũng tăng cường ứng dụng dữ liệu dân cư và định danh điện tử nhằm nâng cao tính an toàn trong giao dịch. Đến cuối tháng 5/2026, Đắk Lắk có hơn 4,58 triệu tài khoản thanh toán đang hoạt động; mạng lưới các TCTD phủ khắp các xã, phường, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thuận lợi hơn với dịch vụ ngân hàng số.

Dẫu công nghệ phát triển nhanh đến đâu, nhiều cán bộ ngân hàng vẫn có chung một suy nghĩ: yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số cuối cùng vẫn là con người. Ứng dụng hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu người dân còn e ngại sử dụng; một nền tảng số sẽ chưa thể lan tỏa nếu thiếu những người kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác nhỏ.

Bởi vậy, hình ảnh cán bộ ngân hàng đến tận thôn, buôn hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng, hướng dẫn thanh toán bằng QR, cảnh báo rủi ro trên không gian mạng trở nên quen thuộc. Chính từ những việc bình dị ấy, chuyển đổi số từng bước bám rễ vào đời sống, góp phần hình thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại giữa đại ngàn.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, chuyển đổi số chính là câu chuyện của những con người đang kiên trì gieo những hạt mầm mới trên mảnh đất bazan màu mỡ, để mỗi tiếng "ting ting" vang lên không chỉ báo hiệu giao dịch thành công, mà là nhịp đập của một Tây Nguyên đang từng ngày hòa mình vào dòng chảy của nền kinh tế số...