AI - động lực mới của kinh tế số

Từ chuyển đổi số đến tăng trưởng bằng AI

Kinh tế số đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, khi chuyển đổi số không còn dừng ở việc đưa hoạt động lên môi trường trực tuyến, mà chuyển sang khai thác dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để tạo ra giá trị mới. Đây cũng là thời điểm doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận: không chỉ ứng dụng công nghệ, mà phải tổ chức lại hoạt động để công nghệ thực sự tạo ra năng suất và tăng trưởng.

Theo ông Hồ Đức Thắng, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, AI cần được nhìn nhận không đơn thuần là một công cụ công nghệ mà là một “lớp năng lực kết nối”, giúp biến dữ liệu thành quyết định, biến quy trình thành năng suất và biến tri thức thành sản phẩm, dịch vụ mới.

Điểm quan trọng là doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc mua và sử dụng các công cụ AI. Để tạo ra giá trị thực, doanh nghiệp phải đồng thời tổ chức lại dữ liệu, quy trình, con người, trách nhiệm và mô hình kinh doanh. Khi đó, AI mới có thể trở thành động lực tăng trưởng thay vì chỉ là một khoản đầu tư công nghệ.

Thực tế cho thấy, tốc độ tiếp cận AI tại Việt Nam đang diễn ra nhanh. Theo số liệu được ông Hồ Đức Thắng dẫn từ khảo sát năm 2024 của Microsoft và LinkedIn, 88% lao động tri thức Việt Nam tham gia khảo sát đã sử dụng AI tạo sinh trong công việc, cao hơn mức 75% của nhóm được khảo sát trên toàn cầu.

Đáng chú ý, Access Partnership ước tính nếu các sản phẩm và giải pháp có AI được áp dụng rộng rãi, doanh nghiệp Việt Nam có thể thu được khoảng 1.890 nghìn tỷ đồng, tương đương 79,3 tỷ USD, lợi ích kinh tế vào năm 2030. Con số này cho thấy dư địa rất lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực chuyển đổi của doanh nghiệp và chất lượng thể chế để biến tiềm năng thành kết quả thực tế.

AI mở thêm dư địa cho doanh nghiệp

Theo các chuyên gia, trong nền kinh tế số, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng, còn AI chính là công cụ giúp khai thác nguồn lực đó hiệu quả hơn. Nếu chuyển đổi số giúp doanh nghiệp số hóa quy trình, AI có thể đi thêm một bước khi hỗ trợ phân tích, dự báo, ra quyết định và tự động hóa.

Ông Guo Zhi Feng, Chủ tịch HĐQT Chicilon Media đánh giá, thế giới đã lần lượt đi qua kỷ nguyên Internet, Internet di động và hiện bước vào kỷ nguyên AI. Điều quan trọng là doanh nghiệp không nên chỉ nhìn AI như một công nghệ mà cần coi đây là một lực lượng sản xuất mới, một năng lực giúp kiến tạo giá trị tăng trưởng thương hiệu.

Chicilon Media ứng dụng AI trong nhiều hoạt động

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, khi người tiêu dùng phải tiếp nhận lượng thông tin khổng lồ từ mạng xã hội, thương mại điện tử, video ngắn, livestream..., việc xuất hiện trước khách hàng không còn khó như trước, nhưng để được ghi nhớ và tạo dựng niềm tin lại ngày càng khó. Bởi vậy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đang chuyển dần từ cạnh tranh về sản phẩm, giá cả sang cạnh tranh về năng lực tăng trưởng thương hiệu.

AI đang mở ra một cách tiếp cận mới cho bài toán này. Từ phân tích thị trường, ngành hàng, đối thủ và người tiêu dùng trước khi xây dựng thương hiệu; hỗ trợ xây dựng chiến lược; tạo nội dung, hình ảnh, video; đến tối ưu hoạt động truyền thông theo từng nhóm khách hàng và từng thời điểm, AI giúp doanh nghiệp ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.

Đáng chú ý, AI còn tiếp tục phân tích kết quả sau mỗi chiến dịch, qua đó tạo thành một vòng tròn dữ liệu - quyết định - triển khai - đánh giá và tối ưu liên tục. Với Chicilon Media, quá trình này đang được cụ thể hóa bằng việc kết hợp AI, dữ liệu, hệ thống truyền thông và phương pháp luận tăng trưởng thương hiệu để cung cấp giải pháp toàn diện hơn cho doanh nghiệp. Điều này cho thấy AI không chỉ tạo thêm công cụ cho doanh nghiệp, mà đang làm thay đổi phương thức cạnh tranh trên thị trường số.

Có thể thấy, sức mạnh của công nghệ số và AI không chỉ nằm trong các ngành công nghệ, truyền thông hay thương mại điện tử. Những lĩnh vực truyền thống như nông nghiệp đang có nhiều cơ hội để ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.

Ông Bùi Khánh Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Musa Pacta, cho rằng khoa học, công nghệ và nghiên cứu - phát triển (R&D) cùng các hoạt động marketing, thị trường muốn nhanh, tốt và ít tốn kém đều phải dựa vào công nghệ và số hóa. Theo ông Dũng, chuyển đổi số và nông nghiệp công nghệ cao đã trở thành nền tảng phát triển. Các thiết bị Internet vạn vật (IoT), thiết bị nông nghiệp không người lái có thể hỗ trợ tối ưu quy trình canh tác, quản lý dịch bệnh, dự báo thời tiết và tự động hóa vận hành; đồng thời chuyển đổi số giúp minh bạch nguồn gốc thông qua mã số vùng trồng, mã số nhà máy sản xuất.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghệ còn tạo cơ hội giảm chi phí đầu tư, tiết kiệm nhân công và mở rộng phương thức kinh doanh. Tại Musa Pacta, một số vườn ươm có thể tự động hóa từ tưới nước đến ánh sáng, qua đó giảm đáng kể nhu cầu nhân công. Công nghệ cũng giúp doanh nghiệp kết nối trực tiếp với khách hàng, cho phép khách hàng theo dõi quá trình sản xuất và đặt hàng trực tuyến ngay từ trang trại. Ở góc độ rộng hơn, công nghệ còn giúp tạo ra những mô hình kinh tế mới. Việc nghiên cứu, sản xuất sợi từ thân cây chuối và xử lý bã, nước chuối thành phân bón hữu cơ vi sinh là ví dụ về cách công nghệ biến phụ phẩm nông nghiệp thành hàng hóa, mở ra hướng phát triển kinh tế tuần hoàn và sản xuất không rác thải.

Công ty Musa Pacta sử dụng công nghệ mới trong chế biến chuối

Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy, công nghệ số đang giúp giảm chi phí đầu tư, mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo ra những phương thức kinh doanh mới. Nhưng AI mới là yếu tố có khả năng đẩy quá trình này sang một nấc thang cao hơn: từ số hóa hoạt động sang khai thác trí tuệ từ dữ liệu. Vì vậy, để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng AI nhiều hơn, mà quan trọng hơn là sử dụng AI đúng bài toán và tạo ra giá trị đo được.

Như ông Hồ Đức Thắng nhấn mạnh, AI tự nó không tạo ra tăng trưởng; AI tạo ra một năng lực mới. Năng lực đó chỉ trở thành tăng trưởng khi được chuyển hóa thành quy trình tốt hơn, sản phẩm tốt hơn, quyết định tốt hơn và mô hình kinh doanh tốt hơn. Trong cuộc cạnh tranh mới của nền kinh tế số, doanh nghiệp thành công sẽ không nhất thiết là doanh nghiệp sở hữu nhiều dữ liệu hay nhiều công cụ AI nhất, mà là doanh nghiệp biết biến dữ liệu và AI thành năng suất, đổi mới và giá trị thị trường. Đây cũng là cơ sở để mở rộng không gian cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm dư địa tăng trưởng cho kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.