Có đơn hàng nhưng doanh nghiệp dệt may vẫn chịu sức ép lợi nhuận cuối năm

Đủ việc làm nhưng hiệu quả đơn hàng chịu sức ép

Theo Vinatex, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của Tập đoàn đạt 9.494 tỷ đồng, tăng 9,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 930,1 tỷ đồng, tăng 39,5%. Với kết quả này cùng triển vọng những tháng cuối năm, Vinatex cho rằng có cơ sở hoàn thành, thậm chí hoàn thành sớm các chỉ tiêu kinh doanh năm 2026.

Bài toán của doanh nghiệp dệt may không chỉ là tìm đủ đơn hàng mà còn phải lựa chọn đơn hàng bảo đảm hiệu quả và duy trì sản xuất ổn định. Ảnh Vinatex

Tuy nhiên, kết quả tích cực trong nửa đầu năm không đồng nghĩa sức ép đối với từng đơn hàng đã giảm. Tình hình tại nhiều đơn vị thành viên cho thấy nguồn việc nhìn chung vẫn đủ duy trì sản xuất đến cuối năm, song mức độ chắc chắn, thời gian giao hàng và hiệu quả giữa các nhóm sản phẩm có sự khác biệt đáng kể.

Tại Công ty TNHH Tổng công ty Dệt May miền Nam - Vinatex (VSC), nguồn hàng sản xuất thực tế được bảo đảm đến hết tháng 9, trong khi lượng booking đủ để triển khai đến hết quý IV. Với những đơn hàng cần giao gấp, doanh nghiệp vẫn phải bố trí tăng ca từ hai đến ba ngày mỗi tuần. Tuy nhiên, từ cuối tháng 7, VSC đã từng bước hạn chế tăng ca nhằm ổn định sản xuất, bảo đảm sức khỏe cũng như thu nhập bền vững cho người lao động.

Tại Tổng công ty CP Dệt May Hòa Thọ, ngành may đã có đơn hàng đến hết tháng 10. Nhật Bản tiếp tục là điểm sáng khi đơn hàng dệt kim được lấp đầy đến cuối năm 2026 và doanh nghiệp kỳ vọng sản lượng có thể tiếp tục tăng trong năm 2027.

Ở chiều ngược lại, đơn hàng bảo hộ lao động và áo jacket tại thị trường EU chưa tăng. Khách hàng có xu hướng chậm đưa ra quyết định nhưng khi đặt hàng lại yêu cầu thời gian giao nhanh hơn. Đối với hàng thể thao và thời trang, lượng đơn giảm so với cùng kỳ do khách hàng phân bổ đơn hàng sang nhiều quốc gia. Quy mô từng đơn hàng vì thế nhỏ hơn và doanh nghiệp tiếp tục chịu sức ép giảm giá.

Với ngành sợi, Hòa Thọ có đơn hàng đến giữa tháng 9. Nhu cầu tương đối ổn định nhưng giảm nhẹ trong mùa thấp điểm tháng 7-8. Đáng chú ý, trong khi giá sợi giảm so với tháng 5, giá bông và xơ không giảm tương ứng. Tình trạng nguyên phụ liệu, vải giao chậm, cộng với chi phí vật tư, phụ tùng và vận chuyển tăng đang tạo thêm sức ép lên hiệu quả sản xuất.

Bức tranh tại Công ty CP Dệt May Huế cũng cho thấy sự phân hóa giữa ngành sợi và ngành may. Thị trường sợi cải thiện trong nửa cuối tháng 7, doanh nghiệp đã đủ đơn hàng cho tháng 8 nhưng lượng đơn tháng 9 mới đạt khoảng 50% kế hoạch. Vì vậy, Dệt May Huế tập trung chốt đơn cho tháng 9 và tháng 10, chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn, đồng thời ưu tiên những đơn hàng vừa và nhỏ nhằm hạn chế rủi ro.

Đối với ngành may, tỷ lệ chốt đơn tăng từ cuối tháng 6 đến nửa đầu tháng 7 nhưng bắt đầu chậm lại sau ngày 20/7. Nhiều đơn hàng dệt kim dự kiến sản xuất trong tháng 9 và tháng 10 vẫn đứng trước nguy cơ bị hủy hoặc chuyển sang nhà cung cấp khác.

Đáng chú ý, một số đơn hàng dù nguyên phụ liệu đã được chuẩn bị tại nhà máy vẫn bị khách hàng yêu cầu kéo giãn thời gian giao từ 1,5 đến hai tháng. Trong khi chi phí đầu vào tăng nhưng khách hàng không chia sẻ phần phát sinh, hiệu quả của các đơn hàng sợi và may bị ảnh hưởng. Dệt May Huế vẫn bảo đảm kế hoạch sản xuất ngành may đến hết năm, song khả năng chốt đơn hàng cho quý I/2027 phải đến cuối tháng 8 hoặc trong tháng 9 mới có thể xác định rõ.

Tại Tổng công ty CP Dệt May Hà Nội (Hanosimex), đơn hàng đã đủ đến hết tháng 9, kế hoạch tháng 10 được lấp đầy khoảng 70%, trong khi tháng 11 và tháng 12 mới đạt khoảng 30%. Khách hàng vẫn tích cực khảo giá nhưng chưa quyết định đối với các đơn hàng lớn.

Áp lực không chỉ nằm ở số lượng đơn hàng mà còn ở tiến độ thực hiện. Nhiều lô hàng của Hanosimex chỉ có khoảng ba ngày để hoàn tất việc đưa hàng lên container sau khi được xác nhận. Một số đơn đã đưa vào sản xuất vẫn có thể bị giảm sản lượng, lùi thời gian giao hoặc bất ngờ được yêu cầu sản xuất trở lại. Sản phẩm đặt hàng cũng ngày càng phức tạp, tích hợp thêm nhiều công đoạn như in, thêu và đính kết.

Ảnh minh họa. Nguồn: Vinatex

Giữ giá, kiểm soát dòng tiền để bảo toàn hiệu quả

Trong bối cảnh cạnh tranh về giá ngày càng lớn, bài toán của doanh nghiệp dệt may không chỉ là tìm đủ đơn hàng mà còn phải lựa chọn đơn hàng bảo đảm hiệu quả và duy trì sản xuất ổn định.

Tổng công ty May Nhà Bè hiện có nguồn hàng cơ bản đến hết năm. Một số nhóm sơ mi và dệt kim đã kín kế hoạch, riêng dòng hàng ottoman vượt năng lực sản xuất. Doanh nghiệp đang đẩy mạnh chuyên môn hóa, phân bổ đơn hàng giữa các nhà máy nhằm khai thác tốt hơn năng lực của toàn hệ thống, đồng thời giữ quan điểm không giảm giá để cạnh tranh.

May 10 cũng bảo đảm đủ việc làm đến hết tháng 11 và dự kiến có đủ đơn hàng đối với các sản phẩm chủ lực đến cuối năm. Tuy nhiên, cơ cấu đơn hàng chủ yếu là các lô vừa và nhỏ, trong khi yêu cầu kỹ thuật ngày càng phức tạp. Dù chịu sức ép trong quá trình đàm phán với khách hàng, doanh nghiệp vẫn duy trì mức giá đã thiết lập từ giai đoạn cao điểm tháng 6.

Diễn biến này cho thấy “có đơn hàng” chưa đồng nghĩa với “đơn hàng có hiệu quả”. Khi quy mô đơn hàng nhỏ hơn, thời gian giao hàng rút ngắn và yêu cầu kỹ thuật tăng lên, doanh nghiệp phải tổ chức sản xuất linh hoạt hơn. Nếu chấp nhận giảm giá bằng mọi cách để giữ đơn, lợi nhuận có thể bị bào mòn ngay cả khi nhà máy vẫn hoạt động hết công suất.

Bởi vậy, cùng với tìm kiếm đơn hàng, yêu cầu kiểm soát chi phí và dòng tiền trở nên quan trọng hơn trong những tháng cuối năm. Vinatex yêu cầu các đơn vị ổn định lực lượng lao động, theo dõi sát biến động tỷ giá, logistics và chính sách thương mại; đồng thời kiểm soát chi phí, dòng tiền, hàng tồn kho và các rủi ro tài chính.

Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh khi khách hàng ngày càng có xu hướng chia nhỏ đơn hàng, kéo dài thời điểm ra quyết định nhưng lại yêu cầu nhà cung cấp phản ứng nhanh hơn. Thay vì chạy theo số lượng bằng cách giảm giá, việc lựa chọn hợp đồng có hiệu quả, chuyên môn hóa sản xuất và nâng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng cao sẽ có ý nghĩa lớn hơn đối với khả năng duy trì lợi nhuận.

Nhìn chung, nguồn đơn hàng năm 2026 vẫn đủ để nhiều doanh nghiệp dệt may duy trì hoạt động, nhưng hiệu quả của từng đơn hàng đang chịu sức ép lớn hơn. Trong khi kế hoạch đặt hàng cho năm 2027 chưa thực sự rõ ràng, khả năng giữ giá, kiểm soát dòng tiền, lựa chọn hợp đồng phù hợp, điều phối sản xuất linh hoạt và duy trì lực lượng lao động sẽ quyết định mức độ chủ động của doanh nghiệp dệt may trong giai đoạn tiếp theo.