Ngành dệt may đối mặt với chi phí leo thang, thị trường co hẹp

Theo ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh, xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải leo thang. Điều này cũng kéo theo chi phí sản xuất trong nước tăng lên. Đại diện nhiều doanh nghiệp cho biết, tổng chi phí sản xuất đã tăng thêm từ 5 - 10% so với cùng kỳ, trong khi khả năng điều chỉnh giá bán gần như không có. Nguyên nhân là sức mua toàn cầu vẫn ở trạng thái thận trọng. Tại các thị trường chủ lực như Mỹ và châu Âu, người tiêu dùng đang có xu hướng thắt chặt chi tiêu trước áp lực lạm phát và bất ổn kinh tế. Các nhà nhập khẩu vì vậy cũng giảm đơn hàng, đồng thời gia tăng sức ép giảm giá đối với nhà cung ứng.

Thêm vào đó, sự cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu dệt may ngày càng gay gắt. Những đối thủ như Bangladesh, Ấn Độ hay Trung Quốc tiếp tục phát huy lợi thế về quy mô, chi phí và chuỗi cung ứng nội địa. Điều này khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp bất lợi, nhất là khi vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Đại diện chi nhánh phía Bắc Tổng công ty Nhà Bè chia sẻ, doanh nghiệp hiện đang phải chấp nhận biên lợi nhuận rất thấp để giữ đơn hàng. Nếu tăng giá, khách hàng sẽ chuyển sang thị trường khác. Nhưng nếu giữ giá, chúng tôi phải tiết giảm mọi chi phí để không bị lỗ. Hiện tại, ngành dệt may đang rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”. Đó là nếu tăng giá thì mất khách hàng, giữ giá thì bào mòn lợi nhuận. Trong khi đó, các yếu tố rủi ro từ bên ngoài như địa chính trị, giá năng lượng hay chi phí logistics vẫn khó dự báo trong ngắn hạn.

Trước thực tế này, doanh nghiệp cần có những ứng phó kịp thời để duy trì hoạt động, đồng thời xây dựng chiến lược dài hạn nhằm nâng cao sức cạnh tranh. Trong ngắn hạn, việc kiểm soát chi phí và tối ưu hóa vận hành là ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp cần chủ động đàm phán với đối tác logistics, điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với tình hình đơn hàng, đồng thời lựa chọn những đơn hàng có hiệu quả cao hơn. Việc đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu cũng giúp giảm thiểu rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Về dài hạn, bài toán lớn của ngành dệt may vẫn là nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào bên ngoài. Phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn về xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do, ông Trần Ngọc Liêm chia sẻ.

Bên cạnh đó, chuyển dịch sang các mô hình sản xuất có giá trị cao hơn như ODM (thiết kế) hay OBM (xây dựng thương hiệu) là hướng đi cần thiết. Đặc biệt, xu hướng tiêu dùng xanh và bền vững trên thế giới đang mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp biết đầu tư vào công nghệ sạch và sản phẩm thân thiện với môi trường. Ứng dụng chuyển đổi số trong quản trị sản xuất, dự báo nhu cầu và quản lý chuỗi cung ứng cũng là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Ở góc độ chính sách, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các cơ quan quản lý tiếp tục cải thiện hạ tầng logistics, ổn định chi phí năng lượng và có các chính sách hỗ trợ tín dụng phù hợp. Đồng thời, việc thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị dệt may sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất bền vững hơn. Có thể thấy, khi những thách thức từ chi phí và thị trường cùng lúc xuất hiện, khả năng thích ứng sẽ quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp.