Doanh nghiệp Việt đổi cách vào thị trường Hoa Kỳ

Để sống sót và bám rễ tại thị trường quy mô nhất thế giới, doanh nghiệp Việt Nam bắt buộc phải thay đổi hệ quy chiếu, chuyển từ tư duy "bán hàng sang Mỹ" sang tư duy "làm ăn tại Mỹ". Ảnh: TG

Một doanh nghiệp gỗ Việt đang chuẩn bị lập pháp nhân tại Houston, trong khi nhiều doanh nghiệp dệt may đã có đơn hàng đến hết năm nhưng vẫn chịu sức ép về giá, chi phí và biên lợi nhuận. Việc vào thị trường Hoa Kỳ giờ đây không còn chỉ là câu chuyện bán được bao nhiêu hàng.

Công ty CP Phú Tài đã thông qua chủ trương đầu tư ra nước ngoài để thành lập và góp vốn vào một tổ chức kinh tế tại Hoa Kỳ. Pháp nhân dự kiến mang tên PHU TAI HOME USA, INC., đặt tại Houston, bang Texas. Phú Tài dự kiến góp 950.000 USD trong tổng vốn 1 triệu USD, tương ứng khoảng 95% quyền sở hữu. Pháp nhân mới thực hiện hoạt động thương mại, kinh doanh, phân phối và xuất nhập khẩu các sản phẩm đá, đồ gỗ.

Câu chuyện Phú Tài xuất hiện đúng lúc doanh nghiệp Việt đang phải tính toán kỹ hơn cách tiếp cận thị trường Hoa Kỳ. Tại Hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ 2026: Cơ hội, thách thức và các giải pháp đột phá cho doanh nghiệp Việt Nam” do VCCI phối hợp với WBS và Citizen Pathway tổ chức ngày 25/9 tại Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng yêu cầu với doanh nghiệp không còn dừng ở việc đưa hàng vào thị trường.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, Hoa Kỳ là thị trường có quy mô lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về tiêu chuẩn, pháp lý và quản trị. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật chính sách, tìm hiểu quy định sở tại, tăng cường quản trị rủi ro; đồng thời nghiên cứu các hướng dài hạn hơn như xây dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới đối tác, nâng giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng tại Hoa Kỳ.

Lợi thế giá không còn đủ

Nếu trước đây giá cạnh tranh và khả năng đáp ứng đơn hàng là những yếu tố được quan tâm nhiều, thì hiện nay một lớp yêu cầu khác đang tác động rõ hơn tới khả năng tiếp cận thị trường. Quy tắc xuất xứ, chống lẩn tránh thuế, phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn xanh đang trở thành những nội dung doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ hơn.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở thuế quan mà còn ở hệ thống quy định phi thuế quan chặt chẽ. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, chống lẩn tránh thuế, minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo ông Hải, doanh nghiệp cần chủ động lưu giữ hồ sơ, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, tuân thủ tiêu chuẩn phát thải, chuẩn hóa quy trình kiểm soát nội bộ và theo dõi thay đổi chính sách. Khi yêu cầu truy xuất đi sâu vào chuỗi cung ứng, việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ xuất xứ phải được thực hiện từ đầu.

Ngành dệt may cho thấy áp lực này. Tổng Giám đốc Vinatex Cao Hữu Hiếu cho biết ngành May cơ bản đã có đơn hàng đến hết quý IV, một số đơn vị đã kín năng lực và có đơn hàng cho đầu năm 2027.

Có đơn hàng, song áp lực kinh doanh chưa vì thế mà giảm. Giá bông, xơ biến động; chi phí logistics và nguyên phụ liệu gây sức ép lên biên lợi nhuận; yêu cầu về xuất xứ, phòng vệ thương mại ngày càng chặt chẽ, trong khi cạnh tranh từ Bangladesh, Trung Quốc và các quốc gia sản xuất dệt may tiếp tục gia tăng.

Dự kiến trong 8 tháng năm 2026, doanh thu hợp nhất của Vinatex tăng 8,3% so với cùng kỳ, lợi nhuận trước thuế tăng 39,3%. Riêng ngành May, doanh thu tăng 3,9% nhưng vẫn chịu sức ép lớn về biên lợi nhuận khi cạnh tranh về giá gay gắt, đơn hàng nhỏ và thời gian giao hàng nhanh. Nhập khẩu dệt may của Hoa Kỳ trong 7 tháng giảm 7,7%, trong đó may mặc giảm 9%.

Chủ tịch HĐQT Vinatex Lê Tiến Trường yêu cầu các đơn vị chuyển trọng tâm từ tăng trưởng quy mô sang nâng cao hiệu quả, cải thiện biên lợi nhuận và chất lượng tăng trưởng. Với ngành May, trọng tâm không còn là bảo đảm đủ đơn hàng mà là rà soát mô hình sản xuất, cơ cấu khách hàng, mặt hàng và phương thức kinh doanh.

Phú Tài đang mở rộng cách tiếp cận thị trường Hoa Kỳ từ xuất khẩu hàng hóa đến kế hoạch hiện diện trực tiếp tại thị trường.”. Ảnh : DN

Từ xuất khẩu đến xây vị thế

Theo bà Hoàng Diệp Trúc, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Citizen Pathway, doanh nghiệp Việt Nam có thể tính tới việc xây dựng pháp nhân, tài khoản ngân hàng, văn phòng và đội ngũ quản lý tại Hoa Kỳ. Các vấn đề về thuế liên bang, thuế tiểu bang, loại hình doanh nghiệp, địa điểm thành lập, người đại diện, nguồn vốn và hệ thống kế toán đều cần được tính toán ngay từ đầu.

“Doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình dài hạn. Nếu chỉ phụ thuộc vào một kênh xuất khẩu duy nhất, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro lớn trong dài hạn”- bà Trúc nhấn mạnh.

Từ góc độ pháp lý, luật sư Trần Quốc Bảo, Luật sư điều hành tại Pantheon Law, lưu ý doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng và nhận diện rủi ro trong quá trình giao dịch với đối tác Hoa Kỳ.

Ở góc độ thị trường, ông An Thế Dũng, nguyên Tham tán Thương mại tại UK-US, nguyên Vụ trưởng, Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Quốc tế, Bộ Công Thương cho rằng doanh nghiệp cần nghiên cứu thị trường ở ba cấp độ gồm quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm. Ông Dũng lưu ý rủi ro chính sách, chất lượng sản phẩm, tập quán kinh doanh và tranh chấp thương mại, đồng thời nhấn mạnh chất lượng, tính minh bạch và xây dựng niềm tin là ba yếu tố doanh nghiệp cần chú ý.

Một hướng khác được ông Trần Thanh Hải đề cập là tận dụng cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh, kinh tế số và công nghệ sinh học để nâng giá trị gia tăng thay vì chỉ chạy theo sản lượng xuất khẩu.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, bên cạnh xuất khẩu, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới đối tác, nâng giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng tại Hoa Kỳ. Với doanh nghiệp Việt, đây cũng là hướng để khai thác thị trường không chỉ bằng lượng hàng bán ra, mà bằng giá trị tạo ra và khả năng duy trì vị thế bền vững lâu dài.