Để thu hút vốn vào vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Theo ông, đâu là những vấn đề cốt lõi mà các doanh nghiệp quan tâm khi quyết định bỏ vốn đầu tư ở một lĩnh vực hay địa phương nào đó?

Từ thực tiễn cho thấy, hiện nay tư duy và chiến lược đầu tư của các doanh nghiệp đang có sự thay đổi khá rõ nét, doanh nghiệp ngày càng ít phụ thuộc vào những ưu đãi đơn lẻ, mà quan tâm nhiều hơn vào chất lượng môi trường đầu tư, khả năng kết nối chuỗi giá trị và năng lực thực thi của chính quyền địa phương.

Trước đây, khi lựa chọn địa bàn đầu tư, doanh nghiệp thường quan tâm nhiều đến giá đất, chi phí lao động, ưu đãi thuế và khoảng cách tới thị trường. Đây là những yếu tố quan trọng, nhưng chưa đủ. Doanh nghiệp hiện nay nhìn đồng thời vào hạ tầng logistics, năng lượng, nguồn nhân lực, chuỗi cung ứng, khả năng chuyển đổi số, yêu cầu môi trường, phát triển bền vững và khả năng kết nối với thị trường trong nước cũng như quốc tế... để đưa ra quyết định.

Những con số mới nhất cho thấy, dòng vốn vẫn đang tìm đến những nơi có hệ sinh thái đầu tư đủ mạnh. Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đã thu hút hơn 10 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 167% so với cùng kỳ và đạt hơn 91% kế hoạch cả năm.

Đáng chú ý, khoảng 938 triệu USD là vốn của dự án mới và khoảng 941 triệu USD là vốn tăng thêm của các dự án hiện hữu. Điều này cho thấy, khu vực hiện hữu đang có sức hấp dẫn, nên nhà đầu tư tiếp tục bỏ thêm vốn mới khi có niềm tin và nhìn thấy tiềm năng trong dài hạn.

Với một khoản đầu tư có vòng đời 10 năm, 20 năm hoặc dài hơn, doanh nghiệp không chỉ hỏi: “Hôm nay đầu tư ở đây có lợi không?” mà sẽ quan tâm “5 năm, 10 năm nữa, địa phương này sẽ đứng ở đâu trong chuỗi giá trị?”. Vì vậy, cạnh tranh thu hút đầu tư trong giai đoạn tới không đơn thuần là về ưu đãi, mà còn là chất lượng của cả hệ sinh thái kinh doanh.

Điều doanh nghiệp sợ nhất không hẳn là chi phí cao mà là sự bất định trong tương lai.

Một dự án dù được giới thiệu rất hấp dẫn nhưng nếu doanh nghiệp không biết phải mất 6 tháng, 12 tháng hay 2 năm để hoàn thành thủ tục thì chi phí của sự bất định có thể lớn hơn rất nhiều khoản ưu đãi nhận được.

Vì vậy, thay vì hỏi: “Chúng tôi có thể dành thêm ưu đãi gì cho nhà đầu tư?” hãy hỏi: “Chúng tôi có thể giảm thêm bao nhiêu sự bất định cho nhà đầu tư?”

Theo tôi, địa phương nào trả lời tốt câu hỏi này sẽ có lợi thế rất lớn.

Khi quyết định đầu tư một nguồn vốn lớn mang tính chiến lược tại một khu vực kinh tế trọng điểm, điều nhà đầu tư mong muốn là gì, thưa ông?

Một trong những vấn đề khiến doanh nghiệp khá e ngại hiện nay là khi lập dự án phải đi qua rất nhiều khâu, gõ cửa rất nhiều cơ quan. Mỗi cơ quan đều xử lý đúng chức năng của mình, nhưng doanh nghiệp lại trở thành người phải tự kết nối toàn bộ hệ thống, mặc dù các tỉnh, thành đều áp dụng cơ chế “một cửa” từ lâu.

Đây là điều chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi. Đối với các dự án đầu tư quan trọng, địa phương nên có một đầu mối xuyên suốt, theo dự án từ khi nhà đầu tư bắt đầu tìm hiểu cơ hội cho đến khi nhà máy hoặc dự án đi vào hoạt động. Không chỉ là đầu mối tiếp nhận hồ sơ, mà phải là đầu mối có trách nhiệm điều phối, theo dõi tiến độ và giúp xử lý những điểm nghẽn giữa các sở, ngành.

Doanh nghiệp không cần thêm một cơ quan để đến làm việc, doanh nghiệp cần một đầu mối có thể giúp vấn đề được giải quyết. Nếu làm được điều này, xúc tiến đầu tư sẽ chuyển từ tư duy “mời gọi “ sang “đồng hành” cùng nhà đầu tư.

Theo VCCI, hiện nay khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu của ĐBSCL vẫn phải trung chuyển qua các cảng của TP. Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ. Chi phí logistics của vùng chiếm khoảng 20-25% giá thành sản phẩm. Tôi cho rằng đây vừa là một điểm nghẽn, vừa cho chúng ta thấy rất rõ một thực tế: Nền kinh tế đã thực hiện liên kết vùng trước khi chúng ta nói về điều này.

Một sản phẩm có thể được nuôi trồng tại Cà Mau, chế biến tại Cần Thơ, sử dụng bao bì hoặc thiết bị của một doanh nghiệp tại Đồng Nai, được tài trợ vốn tại TP. Hồ Chí Minh và xuất khẩu qua hệ thống cảng của Đông Nam Bộ. Ranh giới hành chính tồn tại trong quản lý nhà nước, nhưng trong hoạt động kinh tế, doanh nghiệp không tư duy như vậy. Doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị, chứ không đầu tư theo địa giới hành chính.

Do đó, chúng ta không nên đặt vấn đề cạnh tranh để thu hút cùng một nhà đầu tư. Câu hỏi tốt hơn là: Làm thế nào để một đồng vốn đầu tư vào một địa phương có thể tạo thêm giá trị cho nhiều địa phương khác?

Trong thời gian tới, ông có cho rằng khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam sẽ tiếp tục là điểm đến thu hút nhà đầu tư, nếu khắc phục được những “điểm nghẽn”?

Trong giai đoạn trước, một địa phương hấp dẫn nhà đầu tư có thể nhờ đất rẻ, lao động rẻ và ưu đãi tốt. Nhưng thời gian tới, tôi cho rằng lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những nơi tạo ra được sự chắc chắn, nhất quán trong quản lý điều hành, tốc độ thực thi, khả năng kết nối hệ sinh thái và chuỗi giá trị của cả vùng. Vấn đề không còn chỉ là mỗi địa phương thu hút được bao nhiêu vốn, mà là kết nối những dòng vốn đó với nhau như thế nào để tạo ra giá trị lớn hơn cho cả vùng.

Nếu TP. Hồ Chí Minh cùng các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và ĐBSCL xây dựng được một không gian đầu tư mà doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội ở quy mô vùng, thay vì từng địa phương riêng lẻ, chúng ta sẽ không chỉ thu hút thêm vốn. Quan trọng hơn, chúng ta có thể nâng chất lượng dòng vốn, giảm chi phí của doanh nghiệp và hình thành những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh cao hơn.

Mục tiêu cuối cùng phải để doanh nghiệp thực sự đầu tư, sản xuất và kinh doanh trong một không gian kinh tế liên kết. Hơn thế, chúng ta có thể nâng chất lượng dòng vốn, giảm chi phí của doanh nghiệp và hình thành những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh cao hơn. Và khi đó, sự hợp tác sẽ không chỉ dừng lại ở việc các địa phương liên kết với nhau. Mục tiêu cuối cùng chính là để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, sản xuất và kinh doanh trong một không gian kinh tế tạo ra giá trị thực sự bền vững.

Xin cảm ơn ông!