Chủ động nguồn điện cho nhịp tăng trưởng mới

Chủ động tích, giữ nước các hồ thủy điện để phục vụ phát điện và nhu cầu sử dụng nước hạ du. Ảnh: EVN.

Chuẩn bị trước mùa khô

Mùa khô năm 2027 chưa tới, nhưng việc dành nước cho phát điện đã bắt đầu từ những tháng cuối năm nay. Hệ thống tăng huy động các nguồn than, khí, LNG, tăng cường nhập khẩu điện và điều chỉnh lịch sửa chữa nhà máy nhằm tích nước hồ thủy điện, phục vụ phát điện và cấp nước hạ du.

Tại hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028 ngày 7/11, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thống nhất cho các hồ thủy điện tiếp tục tích, giữ nước đến hết quý I/2027, thay vì chỉ đến ngày 31/12.

Giữ nước cho phát điện còn gắn với nhu cầu sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt ở hạ du. Vì vậy, kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du phải được trình hai bộ thống nhất trước ngày 31/12/2026. Việc điều tiết được yêu cầu thực hiện đồng bộ, tiết kiệm tài nguyên nước cho phát điện.

Sự chuẩn bị này diễn ra khi nhu cầu điện tiếp tục tăng. Theo báo cáo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) và các đơn vị tại hội nghị, điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước, cao hơn kịch bản cơ sở khoảng 6,2 tỷ kWh.

Điện tiêu thụ cũng tăng. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết điện thương phẩm 10 tháng năm 2026 tăng 9,84%, với mức tăng ghi nhận ở cả công nghiệp, xây dựng, thương mại và dịch vụ. Riêng quý IV, phụ tải miền Bắc dự kiến tăng khoảng 14%.

Theo đánh giá tại hội nghị, hệ thống vẫn đáp ứng đủ nhu cầu dù phải xử lý nhiều khó khăn. Nắng nóng kéo dài, nguồn cung nhiên liệu gián đoạn, giá LNG biến động và khó khăn về than nhập khẩu cùng tạo sức ép lên vận hành. Các nhà máy nhiệt điện phải xử lý sự cố, sửa chữa.

Thủy điện cũng gặp bất lợi về nguồn nước. Tác động của El Niño từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm. Sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Sang năm 2027, nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng khoảng 10%. Hội nghị nhận định các nguồn điện nền chưa kịp vận hành do cần thời gian đầu tư; El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027. Bất ổn địa chính trị tiếp tục tiềm ẩn tác động tới nguồn cung và giá than, LNG nhập khẩu.

“Trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi’- Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Đầu tư đồng bộ nguồn và lưới truyền tải là một trong những nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện. Ảnh: EVN

Đồng bộ nguồn, lưới và vận hành

Từ tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương đã chỉ đạo Cục Điện lực và NSMO tính toán khả năng cung ứng điện hai năm tới. Phương án vận hành phải làm rõ khả năng đáp ứng theo từng giai đoạn, tính đủ nguồn có thể huy động, dự báo nhu cầu và rủi ro, kể cả sự cố xảy ra đồng thời.

NSMO được giao xây dựng kịch bản kiểm tra cho cao điểm mùa khô, bảo đảm ổn định và dự phòng hệ thống. Công nghệ bản sao số phải được đưa vào vận hành chậm nhất trong quý I/2027.

Với các nhà máy hiện có, nhiệm vụ trước mắt là duy trì khả năng sẵn sàng của tổ máy. Lịch bảo dưỡng, sửa chữa phải được bố trí trong kế hoạch tổng thể; ưu tiên sửa chữa nhiệt điện từ tháng 1 đến tháng 4, hạn chế dừng máy vào cao điểm mùa khô và cuối năm.

Kế hoạch huy động nguồn phải đi cùng phương án cung cấp nhiên liệu. Các doanh nghiệp được giao xây dựng biểu đồ cung cấp than, khí, dầu theo kịch bản NSMO xây dựng, bảo đảm tồn kho than, dầu dự phòng trước mùa khô. Bộ yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu, đồng thời hoàn thành kết nối kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải để cấp khí sớm.

Tiến độ các công trình nguồn điện phải đồng bộ với lưới truyền tải. Bộ yêu cầu rà soát, đôn đốc tiến độ các công trình trọng điểm, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí; đẩy nhanh các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc và tăng cường nhập khẩu điện.

Để bổ sung công suất giờ cao điểm, hệ thống pin lưu trữ năng lượng được yêu cầu phát triển theo quy mô và khung giá đã xác định. EVN, Petrovietnam, TKV cùng các chủ đầu tư rà soát, đăng ký quy mô đầu tư lưu trữ. Các địa phương phối hợp thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp, khách hàng lớn và công sở.

Ở phía sử dụng điện, nhiệm vụ đặt ra là thực hiện điều chỉnh phụ tải, phấn đấu giảm tối thiểu khoảng 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027. Tiết kiệm điện trong sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt, nhất là giờ cao điểm, cần triển khai cùng các giải pháp bổ sung nguồn cung.

“Xác định công việc đi liền với trách nhiệm và rủi ro để thực hiện mục tiêu. Với các công trình nguồn, lưới đã xác định bắt buộc vận hành năm 2027, từng dự án phải có mốc quyết định, mốc tiến độ cụ thể; trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị phải được phân định để kiểm điểm việc thực hiện."- Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu.