| Chạy đua tiến độ các dự án giao thông trước thời hạn về đích năm 2026 Việt Nam lọt nhóm quốc gia cải thiện mạnh về hạ tầng chất lượng Gỡ nút thắt dòng tiền, khơi thông nguồn vốn cho đầu tư hạ tầng |
![]() |
| Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà phát biểu tại hội thảo |
Đổi mới phương thức quản lý
Ngày 16/11, tại Hội thảo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Xây dựng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho biết, ngành có phạm vi hoạt động rộng, từ phát triển hệ thống giao thông, xây dựng công trình hạ tầng đến quy hoạch, phát triển đô thị, nhà ở và quản lý hoạt động xây dựng. Đây đều là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân.
Trong những năm tới, ngành Xây dựng sẽ tiếp tục triển khai nhiều dự án quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, đường bộ cao tốc, sân bay, bến cảng và các công trình hạ tầng quan trọng khác. Quy mô và tính chất phức tạp của những dự án này đòi hỏi chúng ta phải ứng dụng công nghệ tiên tiến hơn trong thiết kế, thi công, giám sát và quản lý vận hành.
Theo Thứ trưởng Phạm Minh Hà, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của ngành. Yêu cầu đặt ra là phải tiếp cận công nghệ mới, vật liệu và kết cấu mới, thiết bị cùng giải pháp kỹ thuật tiên tiến; đồng thời nâng cao năng lực doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực.
Một trong những lĩnh vực đang cụ thể hóa định hướng này là đăng kiểm phương tiện. Ông Nguyễn Đông Phong, Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ và đường sắt, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, quy trình kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy sẽ được số hóa, giám sát bằng hệ thống camera và trí tuệ nhân tạo (AI), kết hợp phần mềm quản lý tập trung.
Hệ thống được thiết kế để kiểm soát toàn bộ quy trình, từ xác thực đăng kiểm viên đến giám sát phương tiện và quá trình đo khí thải. Theo ông Phong, ứng dụng công nghệ giúp hạn chế tối đa các khâu kiểm soát thủ công, tăng tính minh bạch và ngăn ngừa nguy cơ gian lận trong quá trình kiểm định.
Ở lĩnh vực đường bộ, yêu cầu chuyển đổi số càng cấp thiết khi quy mô mạng lưới lớn và nhu cầu vận tải tiếp tục tăng. Ông Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, cần chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu số, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả đầu tư, khai thác kết cấu hạ tầng.
Theo số liệu 10 tháng năm 2026, vận tải đường bộ chiếm 75,4% thị phần vận tải hàng hóa, tăng trưởng 19,56%; thị phần vận tải hành khách đạt 91,8%, tăng trưởng 18,19%. Sự gia tăng vai trò của vận tải đường bộ cũng kéo theo yêu cầu quản lý, bảo trì mạng lưới hạ tầng ngày càng lớn.
Hiện cả nước có khoảng 600.000 km đường bộ cần quản lý, trong đó gồm 26.452 km quốc lộ và 3.345 km đường cao tốc, còn lại là đường địa phương và các tuyến đường chuyên dùng khác. Với quy mô này, phương thức quản lý chủ yếu dựa vào kiểm tra thủ công khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu giám sát, khai thác và bảo trì.
Quản trị hạ tầng bằng dữ liệu
Trước yêu cầu thực tiễn, Cục Đường bộ Việt Nam xác định ba trụ cột chuyển đổi: tăng cường ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới; xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia và quản trị số; phát triển giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC) và kiểm soát tải trọng xe.
![]() |
| Ngành Xây dựng tăng tốc đổi mới bằng công nghệ và dữ liệu ảnh: minh họa |
Trong đó, xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia được xem là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì. Hiện Cục Đường bộ Việt Nam đang tập trung xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu đường bộ quốc gia, bao gồm đường cao tốc, quốc lộ và đường địa phương trên toàn quốc.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, cơ quan quản lý có thêm cơ sở đánh giá hiện trạng, xác định nhu cầu đầu tư và lựa chọn phương án bảo trì phù hợp. Đây cũng là điều kiện để ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào khảo sát, phân tích và dự báo tình trạng công trình, thay thế dần phương thức kiểm tra thủ công. Đáng chú ý, AI có thể phân tích dữ liệu tải trọng trục xe kết hợp kết quả khảo sát qua các thời kỳ để dự báo tốc độ suy giảm chất lượng mặt đường, cảnh báo sớm nguy cơ hư hỏng trước khi xuất hiện "ổ gà". Nhờ đó, cơ quan quản lý chủ động xác định thời điểm bảo dưỡng, ngăn ngừa hư hỏng lan xuống các tầng kết cấu bên dưới, tiết kiệm chi phí sửa chữa và kéo dài tuổi thọ công trình.
Trong công tác bảo trì, ông Nguyễn Mạnh Thắng cho biết, Cục Đường bộ Việt Nam cũng định hướng tăng cường các giải pháp chủ động, phòng ngừa hư hỏng. Công nghệ Micro Surfacing là một trong những giải pháp được áp dụng nhằm kéo dài tuổi thọ kết cấu áo đường mềm, nâng cao chất lượng khai thác và giảm phát thải khí nhà kính.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng mô hình 3D Digital Twin (bản sao số) trong xây dựng công trình cầu góp phần nâng cao hiệu quả theo dõi, quản lý và bảo trì. Công nghệ này tạo điều kiện tái hiện công trình trên môi trường số, hỗ trợ cập nhật thông tin và phục vụ công tác theo dõi trong quá trình khai thác.
Một hướng ứng dụng khác là tự động hóa kiểm soát tải trọng phương tiện. Ông Nguyễn Mạnh Thắng cho biết, Cục Đường bộ Việt Nam đẩy mạnh sử dụng hệ thống cân động tốc độ cao hoạt động 24/7, kết hợp camera ứng dụng AI để nhận diện biển số, ghi nhận vi phạm và phục vụ xử phạt nguội mà không cần dừng phương tiện. Giải pháp này giúp tăng cường giám sát, hạn chế tác động của xe quá tải đối với kết cấu đường bộ, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào hoạt động kiểm tra trực tiếp. Khi được triển khai đồng bộ, công nghệ sẽ hỗ trợ cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả kiểm soát vi phạm và bảo vệ tài sản hạ tầng.
Từ đăng kiểm khí thải, quản lý dữ liệu đường bộ đến dự báo hư hỏng mặt đường và kiểm soát tải trọng, có thể thấy chuyển đổi số đang từng bước đi vào những hoạt động cụ thể của ngành Xây dựng. Giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở thiết bị hay phần mềm, mà quan trọng hơn là khả năng thay đổi quy trình, nâng chất lượng quản lý và tạo hiệu quả thực chất trong khai thác công trình.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, trước yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực quan trọng, tạo ra những thay đổi mang tính đột phá cho ngành Xây dựng. Đây cũng là điều kiện cần thiết để hiện thực hóa các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Để công nghệ thực sự đi vào thực tiễn, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ bất cập trong quy định, định mức và những rào cản ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ. Một hành lang pháp lý phù hợp sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu đầu tư, thử nghiệm và đưa các giải pháp mới vào hoạt động thực tế...
Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/co-so-du-lieu-duong-bo-la-nen-tang-de-doi-moi-phuong-thuc-quan-ly-khai-thac-va-bao-tri-190762.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.