Chạy đua tiến độ các dự án giao thông trước thời hạn về đích năm 2026

Bộ Xây dựng thúc tiến độ loạt dự án giao thông, đường sắt trọng điểm - Ảnh minh họa

Nhiều dự án chịu áp lực về tiến độ

Tại Hội nghị giao ban công tác tháng 10 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 11/2026 của Bộ Xây dựng chiều 6/11, ông Lâm Văn Hoàng, Chánh văn phòng Bộ cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, tiến độ triển khai một số dự án giao thông vẫn còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ không hoàn thành theo kế hoạch. Đây là vấn đề cần được tập trung xử lý trong những tháng cuối năm 2026.

Theo kế hoạch, năm 2026, Bộ Xây dựng có 5 dự án dự kiến khởi công. Đến nay, đã có 3/5 dự án được khởi công, gồm Cầu Ninh Cường; cải tạo khu gian Hòa Duyệt - Thanh Luyện; hoàn thiện hầm Cù Mông.

Trong khi đó, dự án 3 tuyến quốc lộ 53, 62 và Nam Sông Hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long phải lùi thời hạn khởi công sang quý II/2027 do Bộ Tài chính đang hoàn thiện các thủ tục liên quan đến ký kết Hiệp định vay. Việc chậm hoàn tất thủ tục về vốn khiến thời điểm khởi công dự án phải điều chỉnh so với kế hoạch ban đầu.

Bên cạnh các dự án nằm trong kế hoạch khởi công năm 2026, một số đơn vị thuộc Bộ cũng đang nỗ lực đẩy sớm tiến độ các công trình dự kiến triển khai trong năm 2027. Cụ thể, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh và Ban Quản lý dự án Thăng Long đang hoàn thiện thủ tục, phấn đấu khởi công dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Pác Pó - Cao Bằng và dự án đường lăn Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng ngay trong năm 2026, thay vì năm 2027 như dự kiến ban đầu.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, ông Lâm Văn Hoàng cho biết, trong tổng số 28 dự án, dự án thành phần được đưa vào kế hoạch, đến nay đã có 14 dự án, dự án thành phần hoàn thành. Như vậy, 14 dự án, dự án thành phần còn lại vẫn đang được triển khai thi công, đòi hỏi các chủ đầu tư và nhà thầu tập trung nguồn lực để bảo đảm tiến độ.

Đáng chú ý, trong số này có 5 dự án tiềm ẩn nguy cơ không hoàn thành theo kế hoạch, dù tiến độ thi công thời gian qua đã ghi nhận những chuyển biến. Cụ thể gồm: hoàn thiện 3 hầm thuộc dự án thành phần Quảng Ngãi - Hoài Nhơn; hoàn thiện hầm Tuy An thuộc dự án thành phần Chí Thạnh - Vân Phong; mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn; đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận; dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì.

Theo ông Lâm Văn Hoàng, các dự án đang chịu tác động bởi nhiều nguyên nhân khách quan, trong đó nổi bật là công tác giải phóng mặt bằng chậm, thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng và giá nhiên liệu tăng đột biến. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức thi công, khiến một số nhà thầu phải triển khai cầm chừng, không duy trì được tiến độ như yêu cầu.

Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn khách quan, nguyên nhân chủ quan cũng cần được nhìn nhận thẳng thắn. Một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án chưa chủ động phối hợp chặt chẽ với địa phương để giải quyết dứt điểm các vướng mắc. Trong khi đó, nhà thầu chưa bố trí đầy đủ nguồn lực, nhân sự, máy móc, thiết bị để tổ chức thi công bù lại phần tiến độ đã chậm.

Gắn trách nhiệm với tiến độ

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh ghi nhận những kết quả tích cực của ngành trong tháng 10. Trong đó, tỷ lệ đô thị hóa vượt chỉ tiêu đề ra; Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Xây dựng được triển khai theo mô hình tập trung đối với các thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ tại cấp tỉnh, cấp xã. Đây là những điểm sáng trong công tác quản lý nhà nước và cải cách hành chính của ngành.

Tuy nhiên, ông Trần Hồng Minh cũng chỉ rõ một số hạn chế cần sớm khắc phục, gồm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công chưa đáp ứng yêu cầu; tính thanh khoản và lượng tồn kho của thị trường bất động sản có xu hướng tăng; kết nối giữa các phương thức vận tải chưa đồng bộ.

Trong đó, giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là nhiệm vụ cần được ưu tiên. Bộ trưởng Trần Hồng Minh quán triệt yêu cầu phải tăng tốc giải ngân, xác định rõ những nút thắt đang cản trở tiến độ, xử lý dứt điểm khối lượng công việc còn tồn đọng, đồng thời tiếp tục đôn đốc thi công và giải ngân đối với khối lượng mới.

Theo Bộ trưởng, quá trình rà soát phải đi vào thực chất. Các chủ đầu tư, cơ quan quản lý được giao nhiệm vụ cần chỉ rõ điểm nghẽn ngay tại công trường, xác định giải pháp khắc phục gắn với thời gian hoàn thành cụ thể. Việc kiểm tra, đôn đốc không chỉ dừng ở báo cáo tình hình mà phải làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, từng khâu trong quá trình triển khai dự án.

Ông Trần Hồng Minh cũng yêu cầu các đơn vị hạn chế đổ lỗi cho nguyên nhân khách quan. Đối với những vướng mắc thuộc thẩm quyền, chủ đầu tư và ban quản lý dự án phải chủ động phối hợp xử lý, không để tình trạng tồn tại kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo kịp thời để có phương án tháo gỡ.

Đặc biệt, đối với các dự án đang có nguy cơ chậm tiến độ, các chủ đầu tư cần bám sát công trường, rà soát khối lượng công việc còn lại và khả năng huy động nguồn lực của nhà thầu. Việc bổ sung nhân lực, máy móc, thiết bị phải được thực hiện phù hợp với yêu cầu thi công, đồng thời tăng cường phối hợp với địa phương để tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.

Theo tinh thần chỉ đạo của Bộ trưởng, mỗi điểm nghẽn cần được xác định rõ nguyên nhân, có giải pháp xử lý và thời hạn hoàn thành cụ thể. Đây là yêu cầu nhằm khắc phục tình trạng chậm trễ trong điều hành, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia dự án, đồng thời bảo đảm tiến độ thi công gắn với hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Đối với các dự án chuẩn bị triển khai, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các chủ đầu tư đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục, sớm khởi công dự án thành phần 2 thuộc dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tiếp đó là dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Việc thúc đẩy các dự án đường sắt được đặt trong yêu cầu phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, nâng cao năng lực kết nối giữa các phương thức vận tải. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, công tác chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện thủ tục và tổ chức triển khai cần được thực hiện chủ động, quyết liệt.