“Bình thường mới” mở đường cho tăng trưởng hai chữ số và chu kỳ đầu tư 2026

Khi điều “bình thường” của thế giới trở thành “phi thường” tại Việt Nam

Theo Theo PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, năm 2025 đánh dấu một bước chuyển mạnh mẽ chưa từng có về tư duy điều hành và cấu trúc chính sách. Việc sáp nhập, sắp xếp lại bộ máy, tháo gỡ hàng loạt dự án đình trệ kéo dài nhiều năm hay ban hành các nghị quyết với tốc độ nhanh và phạm vi rộng đã tạo nên những thay đổi mà trước đây khó có thể hình dung.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả không nằm ở tốc độ hay quy mô của các quyết sách, mà ở sự thay đổi về “chuẩn mực”. Lần đầu tiên, khu vực kinh tế tư nhân được xác lập một cách rõ ràng là nền tảng và động lực quan trọng nhất của tăng trưởng. Nếu với thế giới, đây là điều hiển nhiên từ lâu, thì với Việt Nam, sự khẳng định này lại mang tính bước ngoặt.

“Phải đến năm 2025, chúng ta mới thực sự đặt khu vực tư nhân vào đúng vị trí vốn có của nó. Chính sự thay đổi này đã khơi dậy niềm tin và tạo ra lực đẩy cho toàn bộ nền kinh tế”, ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Nghị quyết 68 chính là điểm tựa then chốt giúp xoay chuyển cục diện tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Toàn cảnh Hội thảo

Một điểm mới khác được các chuyên gia đồng thuận là cách tiếp cận chính sách theo tư duy hệ thống, thay vì các nghị quyết đơn lẻ, rời rạc như trước đây. Việc triển khai các “bộ” chính sách - từ “bộ tứ” đến “bộ bát”, cho thấy nỗ lực giải quyết đồng thời nhiều điểm nghẽn, từ thể chế, nguồn lực đến tổ chức thực thi.

Theo ông Trần Đình Thiên, chính sự nhất quán này mới là điều kiện cần để các nghị quyết “đi vào cuộc sống” nhanh hơn, mạnh hơn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở năng lực thực thi. Nếu không chuyển hóa được tư duy mới thành hành động cụ thể, nguy cơ “chính sách đi trước, thực tế đi sau” vẫn còn hiện hữu.

Ngân hàng và trạng thái “bình thường mới” của đổi mới

Từ góc nhìn ngành Ngân hàng, ông Phạm Hồng Hải - Tổng Giám đốc OCB cho rằng tư duy “quyết định nhanh - triển khai nhanh - chịu trách nhiệm rõ ràng” đang dần trở thành trạng thái bình thường mới. Thay vì mất hàng năm để phê duyệt một sản phẩm, các ngân hàng hiện nay chủ động áp dụng cơ chế thí điểm nhanh, đo lường sớm và điều chỉnh linh hoạt.

Cùng với đó là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận tín dụng. Cho vay dựa trên dòng tiền một thông lệ phổ biến trên thế giới đang dần thay thế tư duy nặng về tài sản đảm bảo. Nhờ vậy, nhiều startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đã có cơ hội tiếp cận vốn, góp phần mở rộng động lực tăng trưởng của khu vực tư nhân.

Đáng chú ý, tín dụng xanh không còn được nhìn nhận đơn thuần như một nghĩa vụ xã hội. Với các tiêu chuẩn ngày càng rõ ràng, dòng vốn xanh đang trở thành cơ hội kinh doanh thực sự, giúp ngân hàng tăng trưởng ổn định, giảm rủi ro và tối ưu chi phí vận hành thông qua số hóa.

Ở góc độ thị trường hàng hóa và doanh nghiệp xuất khẩu, ông Nguyễn Đức Hùng Linh - Phó Tổng Giám đốc Khối Đầu tư AgriS chỉ ra rằng ESG và truy xuất nguồn gốc đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc nếu doanh nghiệp Việt Nam muốn duy trì vị thế trên chuỗi giá trị toàn cầu.

Dù tại một số thị trường, xu hướng ESG có dấu hiệu chững lại do thay đổi chính sách, nhưng trên bình diện toàn cầu, đặc biệt tại châu Âu, đây vẫn là cam kết dài hạn. Thách thức lớn nhất với doanh nghiệp không chỉ nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, mà ở lộ trình chuyển đổi kéo dài 3-5 năm, đòi hỏi sự cam kết từ ban lãnh đạo và khả năng số hóa toàn diện chuỗi sản xuất.

Việc truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, với yêu cầu cung cấp dữ liệu gần như tức thời, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc hệ thống quản trị và dữ liệu. Trong bối cảnh cạnh tranh trực tiếp với các quốc gia có chuỗi cung ứng phát triển như Thái Lan hay Brazil, ESG và truy xuất nguồn gốc không còn là lựa chọn, mà là lợi thế cạnh tranh bền vững.

Nhìn từ thị trường chứng khoán, bà Trần Thị Khánh Hiền - Giám đốc Nghiên cứu Công ty Chứng khoán Quân đội (MBS) đánh giá năm 2026 sẽ là năm bản lề mở ra một chu kỳ phát triển mới. Sau năm 2025 tăng trưởng ấn tượng cả về kinh tế lẫn thị trường vốn, loạt cải cách thể chế và khung pháp lý đang tạo nền tảng cho sự mở rộng của các sản phẩm tài chính hiện đại.

Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, trong khi khu vực doanh nghiệp tư nhân được kỳ vọng phục hồi mạnh mẽ hơn. Với triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng 15-20%, thị trường được dự báo sẽ xuất hiện thêm nhiều cơ hội đầu tư chất lượng, đặc biệt khi làn sóng IPO và M&A có dấu hiệu sôi động trở lại.

Một điểm nhấn khác là xu hướng đa dạng hóa danh mục. Thay vì chỉ tập trung vào cổ phiếu, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến cách tiếp cận quản lý gia sản toàn diện, kết hợp cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, vàng, bất động sản và các sản phẩm tài chính mới. Vai trò của các tổ chức tài chính, theo đó, là dẫn dắt và khơi thông các dòng vốn còn tiềm ẩn trong nền kinh tế.

Bên cạnh những chuyển động tích cực, các chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra những “bất thường” cần sớm được loại bỏ, từ tình trạng “hai sổ sách”, quản trị ngân hàng thiếu minh bạch, đến các thông lệ bôi trơn làm méo mó môi trường kinh doanh. Theo ông Phạm Hồng Hải, chỉ khi những yếu tố này được xử lý một cách căn cơ, niềm tin thị trường mới được củng cố bền vững.