Dư địa tiền rẻ không nhiều: Việt Nam trước áp lực từ cuộc chơi toàn cầu mới

Cuộc chuyển pha của kinh tế thế giới

Điểm đáng chú ý của giai đoạn này theo Công ty chứng khoán MB (MBS) không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở sự thay đổi trong cách thức điều hành chính sách tiền tệ. Thay vì xu hướng đồng pha như những năm trước, các ngân hàng trung ương lớn bắt đầu phân hóa mạnh trong ưu tiên và công cụ điều hành. Điều này tạo ra một môi trường tài chính quốc tế phức tạp hơn, nơi chi phí vốn không còn ổn định và dòng tiền trở nên chọn lọc.

Việt Nam không nằm ngoài xu thế này. Bước vào năm 2026, nền kinh tế không còn được bao bọc bởi môi trường tài chính thuận lợi như giai đoạn phục hồi trước đó. Sự thay đổi của chu kỳ toàn cầu vì vậy không chỉ là bối cảnh bên ngoài, mà đang trở thành một biến số trực tiếp chi phối các lựa chọn chính sách trong nước.

Dòng vốn tái định vị và áp lực chi phí vốn

Một trong những hệ quả rõ nét nhất của việc tiền rẻ chấm dứt là sự tái định vị của dòng vốn toàn cầu. Khi lãi suất tại các nền kinh tế lớn không còn duy trì ở mức thấp, dòng vốn quốc tế có xu hướng dịch chuyển thận trọng hơn, ưu tiên các tài sản phòng thủ và các thị trường có nền tảng vĩ mô ổn định.

Trong bối cảnh đó, theo MBS, đồng USD được dự báo suy yếu dần khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và các nền kinh tế khác thu hẹp. Tuy nhiên, sự suy yếu của đồng USD không đồng nghĩa với việc dòng vốn sẽ chảy mạnh trở lại các thị trường mới nổi như trước. Trái lại, dòng tiền đang được phân bổ lại theo hướng chọn lọc hơn, gắn với chất lượng tăng trưởng và mức độ an toàn của từng nền kinh tế.

Vàng nổi lên như một kênh tích trữ quan trọng trong bối cảnh bất định gia tăng. Việc các ngân hàng trung ương và các định chế tài chính lớn gia tăng nắm giữ vàng phản ánh xu hướng phòng ngừa rủi ro, đồng thời cho thấy tâm lý thận trọng đang chi phối các quyết định phân bổ tài sản toàn cầu. Điều này gián tiếp làm giảm nguồn vốn sẵn sàng chấp nhận rủi ro tại các thị trường tài chính.

Đối với Việt Nam, tác động của sự tái định vị dòng vốn thể hiện rõ ở áp lực chi phí vốn. Khi dòng tiền không còn dồi dào, việc huy động vốn, cả trong nước và quốc tế, trở nên khó khăn hơn.

Áp lực này không chỉ tác động tới khu vực doanh nghiệp, mà còn đặt ra thách thức đối với điều hành chính sách. Việt Nam phải đối diện với bài toán chi phí vốn trong một môi trường toàn cầu kém thuận lợi hơn.

Lựa chọn lại động lực tăng trưởng

Trong bối cảnh mới, dư địa chính sách tiền tệ trong nước thu hẹp dần. Việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp để kích thích tăng trưởng không còn là lựa chọn dễ dàng, nhất là khi áp lực lạm phát và tỷ giá vẫn hiện hữu. Điều này đặt vai trò của các động lực khác, đặc biệt là chính sách tài khóa và đầu tư công, vào vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng.

Tuy nhiên, ngay cả với chính sách tài khóa, thách thức không chỉ nằm ở quy mô, mà ở hiệu quả và chất lượng phân bổ nguồn lực. Khi chi phí vốn gia tăng, mỗi quyết định đầu tư đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng hơn để bảo đảm tạo ra giá trị gia tăng thực sự cho nền kinh tế. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận thận trọng, ưu tiên các dự án có khả năng lan tỏa và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp trong nước đứng trước yêu cầu phải nâng cao khả năng tự chủ và sức chống chịu.

Ở tầm vĩ mô, sự thay đổi của cuộc chơi toàn cầu buộc Việt Nam phải lựa chọn lại cách thức duy trì tăng trưởng. Yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng tăng trưởng, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Áp lực mới và phép thử cho năng lực điều hành

Bước vào năm 2026, Việt Nam đứng trước một phép thử quan trọng về năng lực điều hành kinh tế vĩ mô. Sự thay đổi của môi trường toàn cầu làm gia tăng độ phức tạp của các quyết định chính sách, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các công cụ tiền tệ, tài khóa và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, việc duy trì ổn định vĩ mô trở thành ưu tiên hàng đầu. Mọi nới lỏng thiếu kiểm soát đều có thể tạo ra rủi ro lớn hơn trong trung hạn. Ngược lại, sự thận trọng quá mức cũng có thể làm suy giảm động lực tăng trưởng. Cân bằng giữa hai mục tiêu này là thách thức lớn nhất đối với điều hành trong giai đoạn tới.

Ở góc độ khác, áp lực từ cuộc chơi toàn cầu mới cũng mở ra cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, và cũng đòi hỏi Việt Nam phải tiếp tục cải thiện chất lượng thể chế và năng lực thực thi chính sách.

Nhìn tổng thể, việc tiền rẻ chấm dứt là dấu hiệu của sự chuyển dịch sâu sắc trong trật tự kinh tế toàn cầu. Đối với Việt Nam, năm 2026 đánh dấu thời điểm nền kinh tế bước vào một giai đoạn mới, nơi các lợi thế từ điều kiện tài chính thuận lợi bên ngoài không còn dồi dào.

Trong bối cảnh đó, áp lực gia tăng đồng thời cũng là động lực thúc đẩy cải cách. Bài toán của năm 2026 vì vậy không chỉ là vượt qua áp lực ngắn hạn từ cuộc chơi toàn cầu mới, mà là tận dụng giai đoạn này để đặt nền móng cho một mô hình tăng trưởng thực chất. Cách Việt Nam lựa chọn và triển khai các giải pháp trong thời điểm tiền rẻ chấm dứt sẽ quyết định không chỉ kết quả của năm 2026, mà còn định hình triển vọng phát triển trong nhiều năm tiếp theo.