HSBC: Quán quân tăng trưởng châu Á nhiều khả năng gọi tên Việt Nam

2025: Gia nhập “câu lạc bộ 8%”

Theo báo cáo, năm 2025 có thể được xem là một năm đầy biến động. Khi thông báo về “Ngày giải phóng” được công bố lần đầu tiên vào tháng 4, Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi rủi ro thuế quan ở châu Á, có lẽ chỉ xếp sau Trung Quốc. Tuy nhiên, Việt Nam đã vượt qua cơn bão thuế quan và chứng minh sự kiên cường của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng GDP đáng ngạc nhiên, cao tới 8%. Với mức tăng trưởng cao thứ hai trong vòng 15 năm đổ lại đây, kết quả này dễ dàng đưa Việt Nam trở thành “quán quân tăng trưởng” năm 2025, không chỉ trong ASEAN mà còn trên toàn châu Á.

Dù liên tục chứng kiến những cú sốc thuế quan, thương mại của Việt Nam tăng trưởng mạnh, đạt mức cao kỷ lục 928 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này có thể xuất phát từ tác động mạnh của việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước nhưng các chuyên gia HSBC cho rằng, đây chỉ là một phần của câu chuyện.

Thực tế dữ liệu thương mại toàn cầu cho thấy, tác động của việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước sang thị trường Mỹ đã dần giảm bớt. Nhưng trong trường hợp của Việt Nam, tăng trưởng xuất khẩu vẫn mạnh mẽ hơn nhiều so với các nước khác, với tốc độ tăng 30% so với cùng kỳ năm trước tính theo bình quân động 3 tháng (3MMA). Nguyên nhân không chỉ do đẩy nhanh đơn hàng đặt trước mà vấn đề còn xoay quanh tầm quan trọng của việc xuất khẩu những sản phẩm "phù hợp".

Có thể nhiều người đã nghe quá nhiều về AI nhưng phải nói rằng AI thực sự đang hỗ trợ thương mại toàn cầu rất lớn. Nhu cầu về bộ vi xử lý ứng dụng AI trong bối cảnh cuộc chạy đua về chip giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang đã định hình lại bối cảnh công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Do đó, đây là thời điểm tốt nhất để xuất khẩu các sản phẩm điện tử như một cách để tự bảo vệ trước tác động của thuế quan.

May mắn thay, Việt Nam cũng nằm trong nhóm có thể tận dụng điều đó, mặc dù xuất khẩu vẫn tập trung vào các sản phẩm điện tử tiêu dùng phân khúc thấp. Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đã có sự thay đổi lớn. Trong đó xuất khẩu điện tử hiện chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhảy vọt từ mức chỉ 5% của năm 2010. Trong khi đó, xuất khẩu dệt may và giày dép giảm từ mức đỉnh 30% vào năm 2005 xuống còn nhỉnh hơn 10% hiện nay, phản ánh hành trình xuất khẩu của Việt Nam vươn lên trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh việc chọn đúng sản phẩm để xuất khẩu, Việt Nam đã giành được thị phần lớn hơn tại thị trường Mỹ. Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đã tăng vọt gần 30% so với cùng kỳ năm trước (Nikkei, ngày 6 tháng 1).

Những lo ngại về việc ASEAN gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc cũng không đơn giản như bề nổi cho thấy. Vấn đề không chỉ là các nước ASEAN nhập khẩu bao nhiêu hàng từ Trung Quốc, mà còn là làm thế nào để chuyển hóa lượng hàng nhập khẩu này thành hàng xuất khẩu gia tăng với nguyên liệu đầu vào rẻ hơn và liệu họ có thể gặt hái được lợi ích ở các thị trường tiêu dùng cuối cùng như Mỹ hay không.

Việt Nam trở thành một trường hợp điển hình về khả năng nắm chắc cơ hội “Trung Quốc+1” theo hướng có lợi cho mình. Trong khi thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc mở rộng lên gần 116 tỷ USD, thặng dư thương mại của Việt Nam với phần còn lại của thế giới cũng mở rộng đến 136 tỷ USD, dẫn đến mức thặng dư thương mại đáng kể là hơn 20 tỷ USD.

Diễn biến FDI cũng đáng chú ý. Mặc dù FDI đăng ký mới năm 2025 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước nhưng giá trị tuyệt đối vẫn ở mức cao so với trước đây. Ngoài con số tổng quan, sự thay đổi trong cơ cấu đầu tư còn thú vị hơn. Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm đầu tư là FDI từ Hàn Quốc, giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 14 năm, bất chấp việc nước này là một trong những nhà đầu tư tiên phong. Tuy nhiên, FDI từ Trung Quốc đã phần nào bù đắp được sự thiếu hụt này, vươn lên vị trí hàng đầu với 30% thị phần, vượt nhẹ Singapore sát nút.

Lạc quan nhưng thận trọng

Không dừng lại ở thương mại mạnh mẽ, sự vững vàng của lĩnh vực trong nước cũng đang hỗ trợ tốt cho nền kinh tế. Tiêu dùng cá nhân tăng 8% nhờ tệp người tiêu dùng lớn, trong khi đầu tư tăng tốc lên gần 9% trong năm 2025. Thúc đẩy phát triển hạ tầng vẫn là chiến lược được Việt Nam theo đuổi.

Về lĩnh vực du lịch, Việt Nam đã đón lượng khách du lịch kỷ lục hơn 21 triệu lượt, tạo ra doanh thu du lịch trị giá khoảng 40 tỷ USD, tương đương 7% GDP. Tốc độ phục hồi du lịch rất mạnh mẽ, với lượng khách du lịch gần đạt 120% so với năm 2019. Kết quả này đạt được phần lớn nhờ vào sự trở lại nhanh chóng của du khách Trung Quốc, một kết quả ấn tượng đặc biệt khi Việt Nam không có cơ chế miễn thị thực với Trung Quốc đại lục.

Ngoài ra, lạm phát vẫn được kiểm soát. Lạm phát chung tháng 12 tăng 0,2% so với tháng trước (tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước), chủ yếu do giá thực phẩm tăng 1%. Nhìn chung, lạm phát năm 2025 vẫn ở mức vừa phải, chỉ tăng 3,3%, phù hợp với dự báo của HSBC. Kết quả này đạt được nhờ giá dầu thấp và chi phí thực phẩm ổn định, mặc dù chi phí thực phẩm gần đây có xu hướng tăng nhẹ.

Bước sang năm 2026, nhiều người có thể băn khoăn về tính bền vững của tình hình thương mại đang rất tốt của Việt Nam và khi nào các tác động tiêu cực lên thương mại sẽ diễn ra.

“Việt Nam không phải là ngoại lệ trước nguy cơ suy giảm thương mại toàn cầu nhưng chúng tôi tin rằng việc xuất khẩu sản phẩm “phù hợp” (ví dụ như điện tử) trong bối cảnh nhu cầu được thúc đẩy bởi AI và thị phần ngày càng mở rộng tại Mỹ có thể giúp Việt Nam vượt qua một số khó khăn trong thương mại. Thêm vào đó, chúng tôi kỳ vọng việc tập trung vào phát triển cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục trong năm mới, đẩy nhanh các dự án lớn trọng điểm và thúc đẩy tăng trưởng. Nhìn chung, chúng tôi dự báo ​​tăng trưởng GDP năm 2026 sẽ đạt 6,7% và lạm phát sẽ duy trì vừa phải ở mức 3,5%”, báo cáo nêu.

Trước đó vào tháng 11/2025, một loạt các mục tiêu kinh tế - xã hội cho năm 2026 đã được Quốc hội thông qua, hé lộ những gì có thể mong đợi trong giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt ra ở mức “ít nhất là 10%” với GDP bình quân đầu người từ 5.400-5.500 USD. Theo các chuyên gia HSBC, cần lưu mục tiêu tăng trưởng hai con số này được đưa ra trên cơ sở tăng trưởng GDP đạt mức cao 8% của năm 2025, do đó đòi hỏi một “cú hích” mạnh mẽ để đạt được tăng trưởng toàn diện, bao gồm thương mại vượt trội, đầu tư đáng kể và tiêu dùng mạnh mẽ.