AI và dữ liệu tái định hình ngành bảo hiểm

Có thêm động lực tăng trưởng mới

Báo cáo Global Priorities Report 2026 của International Insurance Society (IIS) cho thấy, 71% lãnh đạo doanh nghiệp bảo hiểm trên toàn cầu xem AI là ưu tiên công nghệ và chiến lược số hàng đầu trong giai đoạn 2026-2028. Đây là tỷ lệ cao nhất trong số các ưu tiên công nghệ của ngành, phản ánh sự dịch chuyển rõ nét từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai AI trên quy mô toàn doanh nghiệp. Trong bối cảnh chi phí vận hành gia tăng, áp lực bồi thường lớn và gian lận ngày càng tinh vi, trong khi khách hàng ngày càng kỳ vọng trải nghiệm số như trong lĩnh vực ngân hàng hay thương mại điện tử buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phải tìm lời giải từ AI. Đây được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả hoạt động, vừa tạo lợi thế cạnh tranh.

Tại Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam khẳng định, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được Đảng và Chính phủ xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Do đó, dữ liệu và AI đang trở thành những năng lực cốt lõi của ngành bảo hiểm hiện đại. Khi được khai thác một cách hiệu quả và có trách nhiệm, AI không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn mở ra khả năng hiểu khách hàng sâu sắc hơn, phát triển các sản phẩm phù hợp hơn và cung cấp những dịch vụ chủ động, cá nhân hóa hơn.

Nhiều doanh nghiệp đã tích cực đầu tư vào dữ liệu, AI và các nền tảng số nhằm tối ưu hóa hoạt động, nâng cao trải nghiệm khách hàng và phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới. Những công nghệ này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, mà còn tạo điều kiện để cung cấp các giải pháp bảo hiểm linh hoạt, cá nhân hóa và đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng… Điều này cho thấy ngành bảo hiểm Việt Nam đang chủ động nắm bắt các xu hướng công nghệ của thế giới để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, ông Ngô Việt Trung, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) khẳng định.

Chia sẻ từ góc độ doanh nghiệp, ông Kevin Kwon, Tổng Giám đốc Prudential Việt Nam ví von, AI đang đi theo quỹ đạo phát triển tương tự Internet vài thập kỷ trước. AI cũng sẽ sớm được tích hợp vào mọi hoạt động, từ cách con người ra quyết định đến sáng tạo và giải quyết vấn đề. Khi niềm tin được đặt làm nền tảng, AI sẽ không chỉ là một công cụ, mà sẽ trở thành đối tác đồng hành trong việc định hình tương lai của ngành bảo hiểm. Để xây dựng niềm tin đó, các doanh nghiệp bảo hiểm, cơ quan quản lý, kênh phân phối và toàn bộ hệ sinh thái cần cùng nâng cao các tiêu chuẩn của thị trường. Khi niềm tin được củng cố, sẽ có nhiều người dân lựa chọn bảo hiểm hơn, nhiều gia đình được bảo vệ hơn.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, mức độ tham gia bảo hiểm vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô nền kinh tế và mức độ rủi ro ngày càng gia tăng. Ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch GAMA Global-Vietnam nhận định, dù doanh thu phí bảo hiểm tiếp tục tăng, mức độ tham gia của người dân và doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tốc độ phát triển của nền kinh tế cũng như mức độ phức tạp của các loại rủi ro. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành bảo hiểm tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tính minh bạch và đẩy mạnh giáo dục thị trường.

Theo các chuyên gia, AI chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nền dữ liệu đủ lớn, đủ sạch và có khả năng kết nối liên thông. Trong khi đó, dữ liệu của thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn phân tán tại từng doanh nghiệp, thiếu cơ chế chia sẻ cũng như chuẩn hóa. Đặc biệt, ông Sang Lee, Chủ tịch Chubb Life khu vực Đông Nam Á và New Zealand, kiêm Tổng giám đốc Chubb Life Việt Nam nhận định, tăng trưởng trong giai đoạn tới sẽ không thể chỉ dựa vào việc bán nhiều hợp đồng hơn mà cần chuyển sang mô hình tạo giá trị dựa trên dữ liệu và chất lượng trải nghiệm khách hàng.

Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung để vận hành hiệu quả

Theo các doanh nghiệp, trong mô hình mới, dữ liệu không còn đơn thuần là công cụ lưu trữ thông tin khách hàng mà đã trở thành tài sản chiến lược. Việc kết nối dữ liệu từ hợp đồng, thanh toán, đầu tư, hồ sơ sức khỏe, thu nhập và hành vi tiêu dùng giúp doanh nghiệp xây dựng chân dung khách hàng theo từng phân khúc. Ở chiều ngược lại, công nghệ cũng đang thay đổi cách thức quản trị rủi ro và giải quyết bồi thường. Thay vì xử lý hồ sơ theo phương thức phản ứng như trước đây, các mô hình phân tích dữ liệu có thể phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, nhận diện hành vi gian lận và phân luồng xử lý theo mức độ rủi ro.

Trên cơ sở đó, đại diện các doanh nghiệp mong muốn xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu về hóa đơn viện phí, thông tin bồi thường, các trường hợp có dấu hiệu trục lợi hoặc hành vi tư vấn không phù hợp nhằm lôi kéo khách hàng hủy hợp đồng để tham gia tại doanh nghiệp khác. Bên cạnh đó, khung pháp lý liên quan đến AI và quản trị dữ liệu đã từng bước được hoàn thiện, song doanh nghiệp vẫn cần thêm thời gian để đầu tư hạ tầng và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tuân thủ. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý sớm xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung của thị trường bảo hiểm, bao gồm thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, khách hàng, đại lý, bồi thường và các trường hợp trục lợi bảo hiểm. Đây được xem là nền tảng quan trọng để AI phát huy hiệu quả trên quy mô toàn ngành, qua đó nâng cao chất lượng thẩm định, tăng hiệu quả phòng chống gian lận và cải thiện tính minh bạch của thị trường.

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, ông Ngô Việt Trung cho biết, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm đang tích cực thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành bảo hiểm; đồng thời, triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu lớn của toàn ngành. Đồng thời, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình đổi mới sáng tạo; từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi cho việc nghiên cứu, ứng dụng AI và các công nghệ mới trong hoạt động bảo hiểm.