Ngành Ngân hàng nâng cao năng lực đo lường phát thải và tham gia thị trường các-bon

Chương trình hướng tới trang bị cho các tổ chức tín dụng kiến thức và công cụ để đo lường phát thải gắn với danh mục cho vay, đầu tư, đồng thời tăng cường hiểu biết về cơ chế vận hành của thị trường các-bon và vai trò của ngành Ngân hàng trong thị trường này.

Phát biểu khai mạc khóa tập huấn, ông Phan Mạnh Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ NHNN nhấn mạnh, chuyển đổi xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu đang ngày càng trở thành một yêu cầu quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Trong thời gian qua, Chính phủ đã từng bước cụ thể hóa các định hướng này thông qua nhiều cơ chế, chính sách về tăng trưởng xanh, phân loại xanh, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường các-bon. Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu những bước tiến mới trong việc hoàn thiện và đưa vào triển khai các cơ chế của thị trường các-bon trong nước.

Ông Phan Mạnh Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ NHNN phát biểu khai mạc lớp tập huấn

Những thay đổi này cũng đặt ra những yêu cầu mới về năng lực đối với đội ngũ cán bộ ngành Ngân hàng. Nếu trước đây, trọng tâm chủ yếu là huy động và cung ứng nguồn vốn xanh thì hiện nay, các yêu cầu chuyên môn đã ngày càng mở rộng và đi vào chiều sâu, từ đo lường phát thải, nhận diện và quản trị rủi ro khí hậu, đánh giá sức chịu đựng đến công bố thông tin tài chính liên quan đến khí hậu.

Theo ông Cường, đây đều là những lĩnh vực có tính chuyên môn và kỹ thuật cao trong khi các chuẩn mực và thông lệ quốc tế vẫn đang tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Vì vậy, việc thường xuyên cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ ngành Ngân hàng là hết sức cần thiết để có thể đáp ứng những yêu cầu mới trong thực tiễn và thích ứng với những thay đổi trong thời gian tới.

Xuất phát từ yêu cầu đó, NHNN Việt Nam phối hợp với GIZ và IFC, trong khuôn khổ Dự án SHIFT, triển khai chuỗi ba chương trình đào tạo chuyên sâu về tài chính xanh cho cán bộ ngành Ngân hàng.

Ông David Ambadar, Giám đốc Dự án Chuyển dịch đầu tư theo hướng Chuyển đổi xanh (SHIFT), GIZ chia sẻ tại lớp tập huấn

Ông David Ambadar, Giám đốc Dự án Chuyển dịch đầu tư theo hướng Chuyển đổi xanh (SHIFT), GIZ chia sẻ hạch toán phát thải được tài trợ là một bước nền tảng trên lộ trình hướng tới tài chính bền vững và quản trị rủi ro khí hậu. Phương pháp luận PCAF cung cấp một cách tiếp cận thống nhất để đo lường phát thải gắn với các khoản cho vay và đầu tư, đồng thời giúp ngân hàng xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý danh mục, tương tác với khách hàng và công bố thông tin. Theo ông, giá trị của hạch toán phát thải chỉ được phát huy đầy đủ khi thông tin này được tích hợp vào hệ thống dữ liệu của ngân hàng và hỗ trợ tốt hơn cho quản trị rủi ro, định giá và quá trình ra quyết định.

Thông điệp về hạch toán phát thải được tài trợ được cụ thể hóa trong nội dung đào tạo của các chuyên gia IFC, từ cách xác định phạm vi phát thải được tài trợ, phân loại các nhóm tài sản theo PCAF, yêu cầu và chất lượng dữ liệu, đến phương pháp tính cho từng loại tài sản. Trọng tâm không chỉ là tính toán phát thải, mà còn giúp ngân hàng xác định phát thải tập trung ở đâu trong danh mục, dữ liệu hiện có đáp ứng đến mức nào và những khoảng trống nào cần được cải thiện. Trên cơ sở đó, ngân hàng có thể xây dựng đường cơ sở phát thải, chuẩn bị cho công bố thông tin và từng bước sử dụng dữ liệu phát thải trong quản lý danh mục và đánh giá các tác động liên quan đến quá trình chuyển đổi.

Mối liên hệ này trở nên rõ hơn khi đặt trong bối cảnh thị trường các-bon Việt Nam đã bắt đầu vận hành. Các chuyên gia IFC chỉ ra rằng, mặc dù giá các-bon tại Việt Nam hiện còn thấp so với một số thị trường khác, điều đáng chú ý là xu hướng giá trong thời gian tới. Khi carbon đã có giá, chi phí tuân thủ phát thải có thể trở thành một khoản chi phí được phản ánh trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp vay vốn.

Diễn giả trao đổi tại lớp tập huấn

Từ góc độ vận hành thị trường, đại diện Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cung cấp bức tranh cụ thể về cách thị trường các-bon trong nước được tổ chức và vận hành. Các nội dung trình bày đi xuyên suốt một giao dịch, từ đăng ký, lưu ký hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, xác lập giao dịch theo phương thức thỏa thuận, đến thanh toán và chuyển giao cho bên mua. Qua đó, vai trò của từng chủ thể trong hạ tầng thị trường cũng được làm rõ: HNX tổ chức giao dịch; VSDC thực hiện lưu ký và chuyển quyền sở hữu hạn ngạch, tín chỉ các-bon; các công ty chứng khoán đủ điều kiện tham gia với vai trò thành viên giao dịch và/hoặc thành viên lưu ký; còn ngân hàng thanh toán thực hiện thanh toán tiền giữa bên mua và bên bán.

Toàn cảnh lớp tập huấn

Theo chương trình, khóa đào tạo sẽ tiếp tục với Phiên đào tạo chuyên sâu 1:1 cho một số ngân hàng trong ngày 9/9. Các tổ chức tín dụng sẽ tiếp tục tham gia các phiên tư vấn chuyên sâu với chuyên gia IFC. Các phiên làm việc được thiết kế theo nhu cầu của từng ngân hàng, tập trung vào triển khai phương pháp luận PCAF, thu thập dữ liệu và lựa chọn hệ số phát thải, áp dụng ở cấp danh mục, chuẩn bị cho công bố thông tin và xác định các ưu tiên trong quá trình triển khai. Qua đó hướng tới hỗ trợ các tổ chức tín dụng xác định rõ khoảng trống, nhu cầu chuẩn bị và các bước đi phù hợp để từng bước đưa hạch toán phát thải được tài trợ vào thực tiễn hoạt động.

Các học viên thảo luận

Đây là chương trình đầu tiên trong chuỗi ba khóa đào tạo chuyên sâu do NHNN phối hợp với GIZ và IFC triển khai nhằm nâng cao năng lực về chủ đề tài chính xanh, bền vững cho ngành Ngân hàng. Sau nội dung về hạch toán phát thải được tài trợ và thị trường các-bon, các khóa tiếp theo dự kiến tập trung vào quản lý rủi ro khí hậu và kiểm tra sức chịu đựng, và công bố thông tin, báo cáo tài chính liên quan đến khí hậu.