Chuyển đổi xanh: Phải biến sức ép thành lợi thế

Xanh hóa từ sức ép thị trường

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI cho rằng, yêu cầu chuyển đổi xanh đang tác động trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng năng lực đo lường, quản trị và chứng minh kết quả chuyển đổi.

Theo ông Phòng, VCCI sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức tài chính và đơn vị công nghệ, góp phần hình thành những lộ trình hành động phù hợp, khả thi và có thể đo lường.

Ông Nguyễn Quang Huân, Chủ tịch HĐQT Công ty Halcom Việt Nam nhận diện 4 khoảng trống chính gồm chưa có khung thể chế thống nhất; thiếu tiêu chí phù hợp với từng ngành; hệ thống đo lường, kiểm chứng và giám sát dữ liệu chưa đồng bộ; hệ sinh thái hỗ trợ về nhân lực, công nghệ, tư vấn và nguồn vốn còn hạn chế.

Theo ông, ESG (môi trường – xã hội – quản trị doanh nghiệp) cần được tích hợp vào chiến lược và hoạt động quản trị, thay vì chỉ thực hiện để hoàn thiện hồ sơ hoặc đáp ứng yêu cầu ngắn hạn từ đối tác. Khi ESG trở thành một phần của quản trị, doanh nghiệp mới có thể kiểm soát tốt hơn rủi ro, chi phí và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Chuyển đổi xanh cũng không dừng trong phạm vi nhà máy. Bà Phạm Thị Vân Anh, Giám đốc Kinh doanh miền Bắc, Công ty cổ phần Hai Bốn Bảy (247Express) cho biết, quá trình này cần được triển khai xuyên suốt chuỗi cung ứng. Với logistics, các hướng đi trọng tâm gồm nâng cao hiệu suất phương tiện, tối ưu tuyến vận chuyển và số hóa dữ liệu để đo lường, minh bạch hóa phát thải.

Đây cũng là định hướng mà 247Express đang từng bước xây dựng lộ trình triển khai, đồng hành cùng các khu công nghiệp phía Bắc hướng tới chuỗi cung ứng xanh và bền vững hơn.

Dữ liệu phải đi trước hành động

Từ góc độ xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Bá Hải, Phó giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đề xuất, tăng cường thông tin và cảnh báo sớm; đào tạo năng lực thực hành; xúc tiến xuất khẩu gắn với thương hiệu xanh; kết nối tài chính, công nghệ xanh; đồng thời thúc đẩy phối hợp liên ngành và hợp tác công - tư.

Doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động kiểm kê phát thải, tận dụng các chương trình hỗ trợ, tăng cường liên kết theo chuỗi cung ứng và phản ánh kịp thời những vướng mắc trong thực thi chính sách.

TS. Nguyễn Minh Thảo - Trưởng ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) khuyến nghị doanh nghiệp thường xuyên cập nhật chính sách xanh liên quan đến sản phẩm, chuẩn bị và hành động sớm, đồng thời nâng cao năng lực về vốn, công nghệ, kỹ thuật, nhân lực và quản trị.

Về dài hạn, doanh nghiệp cần quản lý phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải, phát triển năng lượng sạch, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và thực hành báo cáo ESG.

TS. Đào Đình Khả, chuyên gia tư vấn độc lập về chuyển đổi số và công nghệ thông tin, nhấn mạnh dữ liệu Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) cần được kết nối với dữ liệu sản xuất, năng lượng, nguyên liệu, mua hàng và tài chính.

Theo ông, chuyển đổi số giúp doanh nghiệp đo lường, quản trị và chứng minh kết quả xanh, qua đó tiến tới mô hình nhà máy thông minh, tối ưu chi phí và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Thực tế cho thấy chuyển đổi xanh đang bước sang giai đoạn đòi hỏi năng lực quản trị sâu hơn. Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào những tuyên bố về phát triển bền vững, mà cần xây dựng lộ trình có mục tiêu, dữ liệu và khả năng kiểm chứng.

Điểm nghẽn lớn hiện nay là khoảng cách giữa yêu cầu xanh và khả năng đáp ứng thực tế. Không phải doanh nghiệp nào cũng đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ, xây dựng hệ thống dữ liệu hay duy trì đội ngũ chuyên môn. Vì vậy, chính sách cần hỗ trợ rõ ràng, dễ tiếp cận và gắn nhu cầu từng ngành, giúp doanh nghiệp biến yêu cầu tuân thủ thành động lực đổi mới.

Từ chính sách, xúc tiến thương mại đến logistics, ESG và chuyển đổi số, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để giảm chi phí chuyển đổi và nâng sức chống chịu của doanh nghiệp. Trong cuộc đua xanh, đơn vị hành động sớm sẽ có lợi thế về thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng.y