Xanh hóa khu công nghiệp để đón dòng vốn FDI chất lượng cao

HEPZA sẽ khai thác các cơ chế mới để tạo điều kiện cho nhà đầu tư. Ảnh: PNVN

Theo quy hoạch, TP. Hồ Chí Minh có 105 KCN, KCX với tổng diện tích hơn 50.288 ha, thu hút 5.411 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt 81,77 tỷ USD.

Trong 9 tháng năm 2026, mặc dù kinh tế, thương mại và đầu tư quốc tế còn nhiều biến động, tổng vốn đầu tư trong và ngoài nước thu hút vào các KCX, KCN trên địa bàn đạt 5,574 tỷ USD, bằng 131% kế hoạch năm 2026 và tăng 29,13% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, vốn FDI đạt 4,271 tỷ USD, tăng 62,22%.

Kết quả này cho thấy sức hút của không gian công nghiệp TP. Hồ Chí Minh vẫn lớn, nhưng bài toán đặt ra là nâng chất lượng dòng vốn trong bối cảnh quỹ đất và hạ tầng tại nhiều KCN hiện hữu dần bộc lộ hạn chế.

Một số KCN, KCX được thành lập từ giai đoạn đầu hiện nằm trong khu dân cư đông đúc, diện tích nhỏ và hạ tầng kỹ thuật đã xuống cấp sau khoảng 30 năm vận hành. Một số khu cũng tiến gần hơn đến thời điểm hết hạn sử dụng đất như KCX Tân Thuận vào năm 2041, KCN Tân Bình năm 2047, KCN Bình Chiểu và Hiệp Phước giai đoạn 1 vào năm 2048.

Trong khi đó, nhu cầu của nhà đầu tư đang thay đổi. Các dự án bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và công nghiệp công nghệ cao không chỉ cần mặt bằng, mà còn đòi hỏi hạ tầng đồng bộ, nguồn năng lượng, công nghệ, nhân lực và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Vì vậy, trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định quyết tâm chuyển đổi KCN hiện hữu theo hướng sinh thái, tuần hoàn gắn với nâng cấp hạ tầng, đổi mới công nghệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đây cũng là điều kiện để thu hút những dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường.

Bà Nguyễn Thị Thảo Nhi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCP Thanh Bình Phú Mỹ, chủ đầu tư KCN Phú Mỹ 3 cho biết, các tập đoàn lớn khi dịch chuyển sản xuất ngày càng yêu cầu KCN phải đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững và các tiêu chí ESG về môi trường, xã hội và quản trị.

Theo bà Nhi, để phát triển KCN đạt chuẩn bền vững và sinh thái, hạ tầng phải được đầu tư đồng bộ, khép kín ngay từ đầu. Điều này cho thấy tiêu chí cạnh tranh trong thu hút FDI đang dịch chuyển từ lợi thế đất đai, chi phí sang chất lượng hạ tầng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xanh.

Quá trình tái cấu trúc cũng được đặt trong không gian kinh tế rộng hơn. TP. Hồ Chí Minh định hướng khu vực nội đô tập trung R&D, thiết kế chip và công nghệ số; khu vực Bình Dương phát triển công nghiệp đa ngành có chọn lọc; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu phát triển công nghiệp nặng, năng lượng và logistics cảng biển. Cùng với đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được kỳ vọng tăng khả năng kết nối vốn cho các dự án công nghệ cao và hình thành chuỗi giá trị cảng biển - logistics - công nghiệp - tài chính.

Ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các KCX và KCN TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cho biết, định hướng thu hút đầu tư phải gắn với tái cấu trúc không gian đô thị và công nghiệp; chuyển đổi KCX, KCN theo hướng công nghệ cao, sinh thái, thông minh và chuyên ngành, đồng thời nâng hiệu quả sử dụng đất và hạ tầng.

Trong năm 2027, HEPZA sẽ rà soát quỹ đất, hạ tầng, ngành nghề và khả năng tiếp nhận đầu tư của từng KCN, từ đó xây dựng danh mục dự án gắn với từng quỹ đất cụ thể. Các dự án chậm triển khai cũng sẽ được đẩy nhanh xử lý nhằm tạo thêm quỹ đất cho nhà đầu tư mới.

Song song đó, thành phố tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn FDI thông qua công nghiệp hỗ trợ, cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện, dịch vụ và đổi mới công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp hiện hữu mở rộng đầu tư, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút FDI không chỉ dừng ở đưa dự án vào KCN mà tạo được liên kết với chuỗi cung ứng trong nước.

Dư địa chính sách cũng đang được mở rộng. Theo Luật Phát triển đô thị, HĐND TP. Hồ Chí Minh có thẩm quyền ban hành tiêu chí, lộ trình và chính sách phát triển KCN sinh thái. Thành phố giao HEPZA tham mưu tiêu chí, lộ trình và cơ chế hỗ trợ chuyển đổi các KCN, cụm công nghiệp đang hoạt động sang mô hình sinh thái, đồng thời xây dựng cơ chế chuyển đổi các KCX, KCN sang những khu chức năng mới.

Theo ông Bùi Minh Trí, HEPZA sẽ khai thác các cơ chế mới để tạo điều kiện cho nhà đầu tư, tiếp tục thực hiện “luồng xanh”, đơn giản hóa thủ tục theo cơ chế “một cửa”. Các dự án có hàm lượng công nghệ cao, sản xuất sạch và xanh sẽ được ưu tiên; trong khi doanh nghiệp sản xuất truyền thống cần được hỗ trợ đổi mới công nghệ và có lộ trình thích ứng với xu hướng xanh hóa.