Ngành Xây dựng chịu áp lực phải tăng trưởng 19,2% trong quý IV

Quang cảnh họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Xây dựng

Tăng trưởng cao, áp lực dồn vào quý cuối năm

Chiều 15/10/2026, tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Xây dựng, một trong những vấn đề được quan tâm là khả năng hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Sau 9 tháng, giá trị tăng thêm toàn ngành Xây dựng tăng 10,31%, đóng góp 1,77 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP cả nước. Tuy nhiên, theo kịch bản điều hành, ngành Xây dựng phải đạt mức tăng trưởng 19,2% trong quý IV, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 14,5% cho cả năm.

Khoảng cách giữa kết quả đã đạt được và yêu cầu của quý cuối năm đặt ra sức ép lớn đối với công tác điều hành. Bởi tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào số lượng dự án được khởi công hay tổng vốn đầu tư được bố trí, mà còn nằm ở khả năng đưa nguồn lực vào thi công thực tế, bảo đảm tiến độ và tháo gỡ những vướng mắc đang cản trở hoạt động xây dựng.

Thông tin tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, có ý nghĩa tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển 2026-2030. Trong bối cảnh đó, ngành Xây dựng tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với phát triển kết cấu hạ tầng, thúc đẩy đầu tư và tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.

Trong 9 tháng đầu năm, giá trị tăng thêm của ngành tăng 10,31%, với mức tăng của từng quý cao hơn quý trước. Kết quả này phản ánh sự cải thiện về hoạt động xây dựng, đồng thời cho thấy đóng góp ngày càng rõ của ngành vào tăng trưởng chung. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng và đạt mục tiêu cả năm, nhiệm vụ trong quý IV không đơn thuần là tiếp tục triển khai các công trình, mà phải chuyển nhanh hơn nguồn vốn đầu tư thành khối lượng xây lắp và giá trị tăng thêm thực tế.

Ở lĩnh vực hạ tầng giao thông, nhiều công trình tiếp tục tạo nền tảng cho tăng trưởng. Trong 9 tháng, cả nước đưa vào khai thác 395 km đường cao tốc, hoàn thành tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông thông suốt. Cùng với đó, ngành xây dựng mới 362 km quốc lộ, nâng cấp và sửa chữa 68 km. Tổng chiều dài mạng lưới quốc lộ đạt 24.595 km, trong khi mạng lưới đường ven biển đạt 1.701 km.

Các dự án cảng hàng không Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình cũng được triển khai theo kế hoạch. Đây là những công trình có ý nghĩa đối với kết nối vùng, năng lực vận tải và mở rộng không gian phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả đóng góp vào tăng trưởng còn phụ thuộc vào tiến độ thực hiện, khả năng phối hợp giữa các bên và việc xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.

Theo ông Lâm Văn Hoàng, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, công tác quy hoạch tiếp tục được đẩy mạnh. Bộ đã hoàn thành điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia cùng 5 quy hoạch ngành giao thông vận tải; trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt 15 nhiệm vụ, đề án quy hoạch. Đồng Nai, Quảng Ninh và Bắc Ninh được công nhận là đô thị loại I.

Đến nay, 100% đô thị đã có quy hoạch chung được phê duyệt; tỷ lệ hoàn thành quy hoạch cấp xã đạt 94,4%; tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 53,3%. Những kết quả này tạo cơ sở cho tổ chức không gian phát triển, đầu tư hạ tầng và quản lý xây dựng. Dù vậy, quy hoạch chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với bố trí nguồn lực, giải phóng mặt bằng và tiến độ thực hiện dự án.

Gỡ điểm nghẽn để biến vốn đầu tư thành tăng trưởng

Theo ông Ngô Anh Tuấn, Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, căn cứ Nghị quyết 312 của Chính phủ, mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước trong quý IV/2026 là 12,5%. Đối với ngành Xây dựng, mục tiêu tăng trưởng quý IV được đặt ở mức 19,2%, hướng tới mức tăng trưởng 14,5% cho cả năm.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh phát biểu tại họp báo

Các lĩnh vực liên quan cũng được giao những chỉ tiêu tăng trưởng đáng chú ý. Hoạt động kinh doanh bất động sản đặt mục tiêu tăng 11,5% trong quý IV và 8,2% cả năm. Ngành vận tải, kho bãi hướng tới mức tăng tương ứng 15,1% và 12,4%; lĩnh vực cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải đặt mục tiêu tăng 17,7% trong quý IV và 10,2% cả năm.

Các chỉ tiêu cho thấy kỳ vọng lớn đối với vai trò của đầu tư xây dựng, bất động sản, giao thông và hạ tầng kỹ thuật trong giai đoạn nước rút. Tuy nhiên, mức tăng trưởng được giao cũng đặt ra bài toán về khả năng thực thi, nhất là khi thời gian còn lại của năm không nhiều và nhiều khâu triển khai dự án vẫn phụ thuộc vào sự phối hợp của các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý trong kịch bản tăng trưởng quý IV không chỉ nằm ở mức mục tiêu 19,2%, mà còn ở khả năng hiện thực hóa chỉ tiêu trong thời gian còn lại của năm. Đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công sẽ khó tạo chuyển biến nếu mặt bằng chưa được bàn giao, nguồn vật liệu chưa đáp ứng hoặc thủ tục dự án còn vướng mắc. Ngược lại, tiến độ thi công được cải thiện nhưng giá vật liệu xây dựng không được cập nhật sát thị trường cũng có thể làm gia tăng khó khăn cho nhà thầu và chủ đầu tư.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng tốc triển khai dự án, mà phải xử lý đồng thời các khâu đang cản trở dòng vốn chuyển thành khối lượng xây dựng thực tế. Nếu chỉ thúc tiến độ giải ngân mà chưa giải quyết được mặt bằng, vật liệu và thủ tục, khả năng tạo thêm giá trị trong quý cuối năm sẽ bị hạn chế. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều hành.

Trên cơ sở đó, ông Ngô Anh Tuấn đề xuất ba nhóm giải pháp. Thứ nhất, cụ thể hóa nhiệm vụ, gắn trách nhiệm với tiến độ và tăng cường theo dõi quá trình thực hiện. Thứ hai, ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức, nhất là đối với các dự án hạ tầng chiến lược, trong đó có đường sắt tốc độ cao. Thứ ba, tăng cường phối hợp với địa phương và doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, dịch vụ vận tải, bảo đảm an toàn giao thông và điều phối nguồn cung vật liệu xây dựng.

Đối với các địa phương, nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời công bố giá vật liệu xây dựng và chỉ số giá xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường. Đây là những điều kiện trực tiếp tác động đến khả năng triển khai công trình, kiểm soát chi phí và bảo đảm tiến độ thi công.

Trong quý IV, Bộ Xây dựng xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, thúc đẩy các dự án trọng điểm quốc gia, phát triển nhà ở xã hội và tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản. Cùng với đó là các nhiệm vụ về quản lý đô thị, giao thông, bảo đảm trật tự an toàn giao thông, cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Áp lực tăng trưởng 19,2% trong quý cuối năm là phép thử đối với năng lực điều hành và khả năng phối hợp triển khai của toàn ngành. Kết quả không chỉ được quyết định bởi quy mô vốn hay số lượng dự án, mà còn bởi tốc độ xử lý những điểm nghẽn cụ thể trên thực địa. Muốn tiến gần mục tiêu tăng trưởng cả năm 14,5%, ngành Xây dựng cần tạo chuyển biến đồng thời ở giải ngân, mặt bằng, nguồn vật liệu và thủ tục đầu tư, qua đó biến tiến độ trên kế hoạch thành khối lượng thi công và giá trị kinh tế thực tế.