Doanh nghiệp xây dựng "khát" nhân lực, trả lương 1 triệu đồng/ngày vẫn không đủ người

Có dự án nhưng thiếu người thi công

Sau nhiều năm trầm lắng, ngành xây dựng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nhờ làn sóng đầu tư công và sự trở lại của nhiều dự án bất động sản quy mô lớn. Hàng loạt công trình giao thông trọng điểm, sân bay, đường sắt đô thị, khu đô thị mới được triển khai đồng loạt đã tạo ra nhu cầu nhân lực rất lớn. Thế nhưng, cùng với cơ hội là bài toán ngày càng nan giải về lao động.

Ảnh minh họa - Nguồn: Internet

Nếu trước đây doanh nghiệp xây dựng lo tìm kiếm dự án thì nay điều khiến nhiều nhà thầu trăn trở lại là tìm đủ nhân sự để triển khai các công trình đã ký kết. Điều này được phản ánh rõ tại đại hội cổ đông thường niên năm 2026 của nhiều doanh nghiệp xây dựng.

Tại Vinaconex, doanh nghiệp đang sở hữu tổng backlog gần 16.753 tỷ đồng, trong đó khoảng 10.900 tỷ đồng đến từ các dự án đầu tư công. Khối lượng công việc lớn nhưng việc triển khai gặp nhiều sức ép khi chi phí đầu vào đồng loạt tăng, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật. Theo ông Đông, nhiều doanh nghiệp hiện sẵn sàng trả lương cao gấp hai, thậm chí gấp ba so với trước để thu hút kỹ sư hiện trường, lái máy hay nhân sự vận hành thiết bị chuyên dụng. "Có công trình gọi được máy khoan cọc nhồi nhưng không có người vận hành. Có người thì chi phí cũng tăng rất cao vì các dự án lớn đều đang hút nhân lực", ông Đông chia sẻ.

Không chỉ Vinaconex, CEO Group cũng thừa nhận nhiều dự án đang gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động do cạnh tranh nhân sự ngày càng gay gắt. Theo đó, doanh nghiệp từng trả tới 1 triệu đồng/ngày, đồng thời hỗ trợ toàn bộ chi phí ăn ở và đi lại cho người lao động tại công trường ở Nha Trang nhưng vẫn không tuyển đủ nhân lực theo nhu cầu.

Thực tế này cho thấy thị trường xây dựng đang bước vào giai đoạn mà người lao động có tay nghề trở thành nguồn lực khan hiếm.

Cuộc đua giữ người ngày càng khốc liệt

Áp lực nhân sự càng gia tăng khi nhiều tập đoàn lớn đồng loạt mở rộng quy mô tuyển dụng.

Không chỉ nâng lương, doanh nghiệp còn tăng cường các chính sách về bảo hiểm, phúc lợi và điều kiện làm việc nhằm giữ chân lao động. Theo nhiều doanh nghiệp, cuộc cạnh tranh hiện nay không còn dừng ở việc trả lương cao mà là xây dựng môi trường làm việc đủ hấp dẫn để người lao động gắn bó lâu dài.

Khảo sát của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cũng cho thấy, nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực xây dựng tiếp tục tăng mạnh nhờ hàng loạt đại dự án như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, tuyến metro Nhổn - ga Hà Nội hay các khu đô thị quy mô lớn. Trong khoảng 57.000 vị trí việc làm cần tuyển trong tháng 5 tại Hà Nội, nhóm ngành xây dựng và công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục nằm trong nhóm có nhu cầu cao.

Đáng chú ý, cơ quan này nhận định thị trường lao động đang xuất hiện sự mất cân đối rõ rệt: lao động phổ thông vẫn khá dồi dào, trong khi lao động kỹ thuật, kỹ sư và nhân sự có tay nghề cao lại thiếu hụt nghiêm trọng. Điều này khiến những người có chuyên môn ngày càng có lợi thế khi thương lượng về thu nhập cũng như điều kiện làm việc.

Thiếu lao động có thể trở thành "điểm nghẽn" mới

Không chỉ khiến doanh nghiệp khó tuyển người, tình trạng khan hiếm lao động còn kéo theo nhiều hệ lụy. Chi phí nhân công tăng mạnh làm giá thành xây dựng leo thang trong bối cảnh giá vật liệu, nhiên liệu và chi phí vận tải đều tăng.

Trong khi đó, phần lớn các dự án đầu tư công hoặc hợp đồng xây lắp đã ký trước đó lại có đơn giá cố định, khiến doanh nghiệp khó điều chỉnh theo biến động thực tế của thị trường.

Lãnh đạo nhiều doanh nghiệp cho biết, mục tiêu hiện nay không còn là tối đa hóa lợi nhuận mà là duy trì dòng tiền, bảo toàn năng lực thi công và hạn chế thua lỗ. Một số doanh nghiệp thậm chí đã tính đến phương án thuê lao động nước ngoài cho các vị trí kỹ thuật chuyên sâu khi nguồn cung trong nước không đáp ứng đủ.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân của "cơn khát" nhân lực không chỉ đến từ sự bùng nổ của các dự án hạ tầng mà còn phản ánh những thay đổi trong cơ cấu lao động.

Trong nhiều năm, ngành xây dựng phụ thuộc chủ yếu vào lực lượng lao động phổ thông. Tuy nhiên, công việc nặng nhọc, thường xuyên xa nhà và áp lực tiến độ khiến ngành ngày càng khó thu hút lao động trẻ. Sau đại dịch Covid-19, một bộ phận lớn lao động đã chuyển sang các lĩnh vực dịch vụ, logistics, thương mại điện tử hoặc sản xuất công nghiệp với điều kiện làm việc ổn định hơn. Trong khi đó, các công trình hiện nay đòi hỏi trình độ kỹ thuật ngày càng cao. Những dự án đường sắt tốc độ cao, sân bay, cầu lớn hay đường hầm yêu cầu đội ngũ kỹ sư và công nhân lành nghề nhiều hơn trước, khiến khoảng cách giữa cung và cầu nhân lực ngày càng lớn.

Giới chuyên môn nhận định, tình trạng thiếu hụt nhân lực có thể còn kéo dài trong những năm tới khi đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh. Điều này buộc các doanh nghiệp xây dựng phải thay đổi chiến lược phát triển nguồn nhân lực, từ tăng thu nhập, cải thiện môi trường làm việc đến đầu tư đào tạo và ứng dụng công nghệ nhằm giảm phụ thuộc vào lao động thủ công.

Về dài hạn, đây cũng có thể là cơ hội để ngành xây dựng nâng chất lượng nguồn nhân lực và từng bước chuyển từ mô hình thâm dụng lao động sang sử dụng nhiều lao động kỹ thuật cao. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, "cơn khát" nhân lực vẫn sẽ là bài toán lớn đối với nhiều nhà thầu trong cuộc đua triển khai các đại dự án trên cả nước.