Cảnh giác chiêu lừa giả danh nhân viên điện, nước đến tận nhà dụ cài ứng dụng độc hại

Mới đây, Công an tỉnh Ninh Bình thông tin, thủ đoạn giả danh nhân viên điện lực, đơn vị cấp nước để tiếp cận người dân đang tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin và tài sản, đặc biệt khi các giao dịch thanh toán, quản lý hóa đơn ngày càng được thực hiện trên nền tảng số. Đáng chú ý, thay vì chỉ liên hệ qua điện thoại hoặc gửi đường link giả mạo, các đối tượng còn có thể trực tiếp đến nhà, tạo vỏ bọc nhân viên hỗ trợ kỹ thuật nhằm khiến người dân mất cảnh giác.

Theo thông tin cảnh báo, các đối tượng có thể sử dụng trang phục, thẻ nhân viên giả hoặc tự giới thiệu là người của đơn vị cung cấp điện, nước để tạo lòng tin. Chúng thường đưa ra những lý do như kiểm tra định kỳ, hỗ trợ chuyển đổi hóa đơn điện tử, cập nhật thông tin hợp đồng, xử lý sự cố hoặc hoàn tiền hóa đơn nhằm thuyết phục người dân làm theo hướng dẫn.

Cảnh báo thủ đoạn giả danh nhân viên điện, nước đến nhà yêu cầu cài ứng dụng để lừa đảo và chiếm đoạt tài sản (Nguồn: Công an tỉnh Ninh Bình)

Sau khi tiếp cận, đối tượng tìm cách yêu cầu chủ nhà sử dụng điện thoại quét mã QR, truy cập đường link hoặc tải ứng dụng được giới thiệu là phần mềm hỗ trợ theo dõi chỉ số, thanh toán tiền điện, nước. Trong một số trường hợp, chúng còn đề nghị người dân giao điện thoại để trực tiếp thao tác cài đặt với lý do giúp tiết kiệm thời gian hoặc hoàn tất thủ tục nhanh chóng.

Nguy cơ phát sinh khi người dân cài đặt ứng dụng giả mạo, đặc biệt là những phần mềm yêu cầu cấp quyền truy cập sâu vào thiết bị như quyền trợ năng, đọc tin nhắn hoặc điều khiển điện thoại. Nếu được cấp các quyền này, ứng dụng chứa mã độc có thể thu thập dữ liệu cá nhân, theo dõi thao tác và tạo điều kiện để đối tượng thực hiện những giao dịch trái phép.

Không dừng lại ở việc cài đặt phần mềm, kẻ gian còn có thể viện lý do “liên kết thanh toán”, “xác thực khách hàng” để yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã khôi phục hoặc xác nhận đăng nhập tài khoản. Đây là những thông tin bảo mật quan trọng, có thể bị lợi dụng để truy cập trái phép vào các dịch vụ tài chính và tài khoản trực tuyến của người dân.

Khi chiếm được thông tin hoặc quyền truy cập thiết bị, đối tượng có thể tìm cách xâm nhập ứng dụng ngân hàng, ví điện tử để chuyển tiền trái phép. Đồng thời, các tài khoản Zalo, Facebook cũng có nguy cơ bị chiếm quyền sử dụng. Từ danh bạ và nội dung tin nhắn thu thập được, chúng tiếp tục mạo danh chủ tài khoản để hỏi vay tiền, nhờ chuyển khoản hoặc phát tán đường link độc hại đến bạn bè, người thân.

Để phòng ngừa, Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Ninh Bình khuyến cáo người dân không giao điện thoại đang mở khóa cho người chưa rõ danh tính, không để người lạ tự ý thao tác hoặc cài đặt phần mềm vào thiết bị. Khi có người tự xưng là nhân viên điện, nước đến làm việc, cần yêu cầu xuất trình thẻ nhân viên, giấy giới thiệu và chủ động liên hệ tổng đài chính thức của đơn vị cung cấp dịch vụ để xác minh.

Đối với nhu cầu cài đặt ứng dụng theo dõi chỉ số, thanh toán hóa đơn, người dân chỉ nên tải phần mềm từ CH Play, App Store theo hướng dẫn của đơn vị cung cấp dịch vụ, đồng thời kiểm tra kỹ thông tin nhà phát hành. Tuyệt đối không quét mã QR, truy cập đường link lạ hoặc bật tính năng cài đặt ứng dụng từ nguồn không xác định theo yêu cầu của người lạ. Trường hợp cần hỗ trợ, có thể trực tiếp đến các điểm giao dịch, điểm thu, nộp tiền điện, nước chính thức để được hướng dẫn.

Cùng với đó, cần đặc biệt bảo vệ thông tin đăng nhập ngân hàng số, ví điện tử và các tài khoản mạng xã hội. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã khôi phục hoặc xác nhận những yêu cầu đăng nhập bất thường; không cấp quyền điều khiển thiết bị, đọc tin nhắn hay quyền trợ năng cho ứng dụng không rõ nguồn gốc. Người dân cũng nên sử dụng tính năng xác thực hai lớp để tăng cường bảo vệ tài khoản khi được hỗ trợ.

Đối với các tin nhắn hỏi vay tiền, nhờ chuyển khoản từ tài khoản Zalo, Facebook của người quen, cần kiểm tra lại thông qua số điện thoại đã biết hoặc gặp trực tiếp trước khi thực hiện giao dịch. Việc tài khoản mạng xã hội hiển thị đúng tên, hình ảnh của người quen không đồng nghĩa với việc người đang nhắn tin là chủ tài khoản thực sự.

Trường hợp đã cài đặt ứng dụng nghi vấn, người dân cần nhanh chóng ngắt kết nối Internet hoặc tắt nguồn điện thoại để hạn chế nguy cơ tiếp tục bị truy cập trái phép. Đồng thời, sử dụng một thiết bị an toàn khác liên hệ ngân hàng để yêu cầu khóa các dịch vụ có nguy cơ bị xâm phạm, thực hiện thay đổi mật khẩu tài khoản mạng xã hội, đăng xuất khỏi thiết bị lạ hoặc liên hệ nền tảng để được hỗ trợ khôi phục quyền truy cập.

Bên cạnh đó, cần thông báo cho người thân, bạn bè qua những kênh liên lạc khác để tránh bị đối tượng lợi dụng tài khoản đã chiếm quyền nhằm tiếp tục lừa đảo. Các thông tin, tin nhắn và bằng chứng liên quan cần được lưu giữ để trình báo cơ quan công an gần nhất.

Trong bối cảnh các tiện ích thanh toán và dịch vụ trực tuyến ngày càng phổ biến, việc chủ động xác minh danh tính người cung cấp dịch vụ, kiểm soát quyền truy cập ứng dụng và bảo vệ thông tin đăng nhập là những biện pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bị chiếm đoạt tài sản. Người dân cần đặc biệt cảnh giác trước mọi yêu cầu cài đặt phần mềm hoặc cung cấp thông tin bảo mật từ người chưa được xác minh, kể cả khi đối tượng trực tiếp đến nhà và tự giới thiệu là nhân viên của đơn vị cung cấp dịch vụ.