Chủ động nhận diện rủi ro, nâng hiệu quả xử lý nợ xấu

Nghị định 359/2026/NĐ-CP quy định cơ chế thanh tra hoặc đánh giá độc lập đối với TCTD có tỷ lệ nợ xấu từ 3% trở lên nhưng không bán nợ cho VAMC. Quy định này tác động thế nào đến quản trị rủi ro của các ngân hàng, thưa ông?

Trong hoạt động ngân hàng, việc đánh giá đúng chất lượng tài sản là cơ sở để xác định mức độ rủi ro, nhu cầu trích lập dự phòng và năng lực tài chính thực tế của mỗi TCTD. Tuy nhiên, quá trình phân loại nợ và đánh giá chất lượng tài sản có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó có việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc đánh giá khả năng thu hồi các khoản vay.

Việc bổ sung cơ chế thanh tra hoặc đánh giá độc lập sẽ tăng tính khách quan trong xác định chất lượng tài sản, hạn chế nguy cơ phản ánh chưa đầy đủ các khoản nợ có vấn đề. Qua đó, cơ quan quản lý có thêm cơ sở đánh giá thực trạng tài chính và mức độ rủi ro của TCTD.

Đáng chú ý, việc đánh giá không chỉ tập trung vào các khoản nợ mà còn liên quan đến giá trị tài sản và vốn giúp các ngân hàng nhìn nhận đầy đủ hơn về năng lực hấp thụ tổn thất, từ đó xây dựng phương án xử lý phù hợp.

Quy định này cũng góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của các TCTD đối với cơ quan quản lý, cổ đông và các bên liên quan. Đồng thời, giúp NHNN nhận diện rõ hơn những rủi ro tiềm ẩn, từ đó xem xét các biện pháp giám sát phù hợp.

Ông đánh giá thế nào về việc TCTD thường xuyên rà soát danh mục tín dụng, xây dựng phương án xử lý rủi ro?

Các ngân hàng giờ đây đã chủ động hơn trong công tác quản trị rủi ro, thay vì chỉ tập trung xử lý khi các khoản nợ đã phát sinh vấn đề.

Trên thực tế, khi nợ xấu kéo dài, ngân hàng không chỉ chịu áp lực trích lập dự phòng mà còn phải dành thêm nguồn lực cho việc thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm và các thủ tục liên quan. Do đó, việc thường xuyên rà soát danh mục tín dụng, xây dựng phương án xử lý từ sớm sẽ giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc cơ cấu lại khoản nợ theo quy định, xử lý tài sản bảo đảm hoặc bán nợ, qua đó hạn chế chi phí phát sinh.

Về dài hạn, thực hiện quy định của Nghị định 359/2026/NĐ-CP sẽ khuyến khích các ngân hàng đầu tư nhiều hơn vào hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng thẩm định và định giá tài sản bảo đảm. Chi phí phòng ngừa rủi ro từ đầu thường thấp hơn chi phí xử lý khi khoản vay đã trở thành nợ xấu, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và tính bền vững của TCTD.

Theo ông Nghị định 359/2026/NĐ-CP sẽ tác động ra sao đến hoạt động mua bán, xử lý nợ xấu qua VAMC và khả năng mở rộng tín dụng của các ngân hàng?

Nghị định là một bước hoàn thiện quan trọng về thể chế đối với hoạt động của VAMC và thị trường xử lý nợ xấu tại Việt Nam.

Trước hết, các quy định mới tạo thêm điều kiện thuận lợi cho việc xử lý tài sản bảo đảm. Đặc biệt, Điều 20 quy định về xử lý tài sản bảo đảm của các khoản nợ xấu mà VAMC đã mua, tạo cơ sở để VAMC chủ động hơn trong việc xử lý tài sản, thu hồi nợ, đồng thời góp phần tháo gỡ một số vướng mắc pháp lý liên quan đến chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản bảo đảm.

Bên cạnh đó, cơ chế mua bán nợ thông qua trái phiếu đặc biệt và theo giá trị thị trường tiếp tục được hoàn thiện. Đáng chú ý, Điều 13 cho phép phân bổ phần chênh lệch giữa giá trị ghi sổ và giá bán nợ theo giá trị thị trường vào chi phí hoạt động trong thời hạn tối đa 5 năm khi đáp ứng các điều kiện quy định sẽ giảm áp lực ghi nhận tổn thất tập trung trong một kỳ tài chính.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng, việc xử lý hiệu quả nợ xấu sẽ giúp các ngân hàng củng cố năng lực tài chính và tạo thêm điều kiện mở rộng tín dụng. Tuy nhiên, khả năng tăng trưởng tín dụng vẫn phụ thuộc vào năng lực vốn, thanh khoản và các yêu cầu an toàn hoạt động của từng ngân hàng.

Nhìn chung, Nghị định 359 được kỳ vọng nâng cao hiệu quả hoạt động của VAMC, thúc đẩy xử lý nợ xấu theo hướng minh bạch, thực chất hơn, qua đó góp phần củng cố chất lượng tín dụng và khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Xin cảm ơn ông!