Tạo cơ chế góp vốn chung cho dự án liên vùng

Trong thời gian tới, các địa phương có thể sử dụng ngân sách để hỗ trợ nhau đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ chế phối hợp, tỷ lệ đóng góp, tiến độ và trách nhiệm thực hiện trong các dự án liên vùng vẫn cần được quy định rõ ràng hơn.
Công trường giao thông khát nhân lực, nhà thầu chạy đua giữ tiến độ Xử lý thuế với dự án BOT điện: Hài hòa cam kết đầu tư và chuẩn mực quốc tế

Tiến độ nhanh hơn nhờ hợp tác liên tỉnh

Giữa tháng 10 vừa qua, tỉnh Tây Ninh đã khởi động hai dự án thành phần đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh theo phương thức đối tác công tư (PPP), với tổng mức đầu tư gần 43.300 tỷ đồng. Theo UBND tỉnh Tây Ninh, địa phương đã phối hợp với các bộ, ngành và TP. Hồ Chí Minh hoàn thiện các thủ tục pháp lý, tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng. Tại thời điểm khởi động, diện tích được chi trả bồi thường, hỗ trợ đã vượt 94%. Sau đợt cao điểm 90 ngày đêm thúc đẩy tiến độ, hai dự án đang hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2029.

Với tổng chiều dài hơn 159 km, đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh là một trong những dự án giao thông liên vùng có quy mô vốn lớn tại khu vực phía Nam. Theo Nghị quyết số 220/2025/QH15 của Quốc hội, dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ trên 120.400 tỷ đồng, được chia thành 10 dự án thành phần, kết hợp đầu tư công với hình thức PPP. Vì thế, để bảo đảm tiến độ chung, các địa phương phải cùng chuẩn bị mặt bằng, bố trí vốn ngân sách và phối hợp thực hiện đồng bộ các phần việc liên quan.

Theo Báo cáo Đề án hoàn thiện thể chế liên kết vùng của Bộ Tài chính, giai đoạn 2021-2025 có 122 dự án quan trọng quốc gia, cao tốc, đường ven biển và các công trình kết nối vùng, liên vùng, với tổng vốn hơn 269.600 tỷ đồng được phân cấp cho địa phương triển khai. Quy mô đầu tư này cũng đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ hơn giữa các địa phương trong bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện, nhất là với những công trình đi qua nhiều tỉnh, thành phố.

Bộ Tài chính cho biết, Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 đã cho phép địa phương sử dụng vốn đầu tư phát triển để hỗ trợ địa phương khác thực hiện các công trình trọng điểm, có tính liên kết vùng. Nghị định 73/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể hơn về phương thức hỗ trợ, kế hoạch vốn, thanh toán, quyết toán và quản lý công trình sau đầu tư. Tuy nhiên, hoạt động huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án liên vùng hiện vẫn chủ yếu dựa vào kế hoạch ngân sách của từng địa phương. Với một tuyến giao thông đi qua nhiều tỉnh, mỗi nơi lại có khả năng cân đối vốn, tiến độ giải phóng mặt bằng và tiến độ xây dựng khác nhau. Chỉ một đoạn tuyến chậm hoàn thành cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác của toàn công trình.

Để khắc phục những hạn chế này, Nghị quyết 358/NQ-CP ngày 9/11/2026 của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định nguyên tắc các địa phương cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi, không phát sinh khâu trung gian. Như vậy, việc đầu tư các công trình phục vụ nhiều địa phương không chỉ dừng ở hình thức một tỉnh hỗ trợ kinh phí cho tỉnh khác, mà cần có sự phối hợp ngay từ khâu lựa chọn dự án, xác định tỷ lệ góp vốn, tổ chức thực hiện cho đến quản lý, khai thác sau đầu tư.

Phối cảnh cầu Cát Lái kết nối TP. Hồ Chí Minh với Đồng Nai nhìn từ trên cao
Phối cảnh cầu Cát Lái kết nối TP. Hồ Chí Minh với Đồng Nai nhìn từ trên cao

Tăng sức hút cho nguồn vốn tư nhân

Theo Bộ Tài chính, hoạt động huy động vốn ngoài ngân sách thông qua phương thức PPP đã được triển khai tại một số công trình hạ tầng lớn. Tuy nhiên, để thu hút doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào các dự án liên vùng, các địa phương cần chủ động hơn trong chuẩn bị mặt bằng và thực hiện các cam kết đầu tư theo hợp đồng.

Ghi nhận tại khu vực Đông Nam Bộ, thời gian qua TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai đã có nhiều cuộc làm việc, thống nhất phương án và kế hoạch đầu tư các công trình kết nối như cầu Cát Lái, cầu Long Hưng (Đồng Nai 2), cầu Phú Mỹ 2. Trong đó, dự án cầu Cát Lái có tổng mức đầu tư dự kiến trên 24.000 tỷ đồng, gồm hơn 9.000 tỷ đồng ngân sách địa phương dành cho giải phóng mặt bằng và đường kết nối; khoảng 15.000 tỷ đồng dành cho xây dựng cầu theo hợp đồng BT, thanh toán bằng ngân sách nhà nước.

Với phương án này, nhà đầu tư phải thu xếp nguồn vốn lớn để xây dựng công trình, trong khi việc giải phóng mặt bằng, kết nối giao thông và thanh toán theo hợp đồng lại cần có sự tham gia của cơ quan nhà nước. Vì vậy, trách nhiệm bố trí vốn và tiến độ thực hiện của các địa phương liên quan phải được xác định rõ để doanh nghiệp có cơ sở xây dựng phương án tài chính, tính toán chi phí vốn và khả năng thu hồi vốn đầu tư.

Theo Bộ Tài chính, đối với các dự án PPP liên tỉnh, vấn đề cần làm rõ là trách nhiệm của địa phương được giao làm cơ quan có thẩm quyền và các địa phương cùng tham gia đầu tư. Cụ thể, địa phương nào chịu trách nhiệm bố trí vốn, bàn giao mặt bằng, xử lý những chi phí phát sinh và thực hiện nghĩa vụ với nhà đầu tư theo hợp đồng đều cần được xác định ngay từ quá trình chuẩn bị dự án.

Liên quan đến vấn đề này, VCCI cho rằng, nhiều thỏa thuận hợp tác giữa các địa phương hiện vẫn chủ yếu mang tính hành chính, tự nguyện, chưa có quy định rõ về trách nhiệm khi một bên không thực hiện cam kết. Vì vậy, VCCI đề nghị phân biệt giữa thỏa thuận hợp tác mang tính định hướng với thỏa thuận triển khai dự án, trong đó xác định cụ thể nghĩa vụ bố trí vốn, tiến độ và cơ chế giám sát thực hiện.

Về cơ chế tài chính, VCCI kiến nghị bổ sung nội dung nghiên cứu quy định về chia sẻ chi phí vận hành, bảo trì, nguồn thu và lợi ích từ các công trình liên vùng; đồng thời đề xuất rút thời hạn báo cáo kết quả nghiên cứu hoàn thiện cơ chế tài chính từ năm 2028 xuống năm 2027. Việc xác định rõ trách nhiệm góp vốn, thực hiện cam kết và phân chia lợi ích giữa các địa phương cũng sẽ tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đánh giá phương án tài chính, tham gia đầu tư các công trình liên vùng.

Đường dẫn bài viết: https://thoibaonganhang.vn/tao-co-che-gop-von-chung-cho-du-an-lien-vung-190988.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2026 https://thoibaonganhang.vn/ All right reserved.