Công trường giao thông khát nhân lực, nhà thầu chạy đua giữ tiến độ

Áp lực nhân lực bủa vây các đại công trường giao thông

Nhà thầu chạy đua tìm lao động

Tiến độ dự án giao thông không chỉ phụ thuộc mặt bằng, vật liệu và vốn. Khi nhiều công trường tăng tốc, khả năng huy động đủ kỹ sư, công nhân và lao động vận hành thiết bị trở thành yếu tố then chốt. Tuy nhiên, dù thời tiết thuận lợi, nhiều nhà thầu vẫn khó tuyển người, nhất là lao động có tay nghề.

Thực tế dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn (thuộc Ban Quản lý dự án 2, Bộ Xây dựng) cho thấy áp lực này không còn mang tính cục bộ. Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban điều hành dự án cho biết, một số nhà thầu hiện thiếu khoảng 45% nhân lực so với nhu cầu huy động để tăng tốc thi công. Tính chung toàn dự án, số mũi thi công chưa được bố trí đủ nhân lực còn thiếu khoảng 15%, ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng loạt các hạng mục và đẩy nhanh tiến độ.Thiếu người khiến các đơn vị không thể triển khai đồng thời nhiều hạng mục, hạn chế khả năng tận dụng thời gian thi công thuận lợi.

Đến nay, sản lượng dự án đạt khoảng 40% giá trị hợp đồng. Theo ông Nghiệp, nếu bài toán thiếu hụt nhân lực sớm được tháo gỡ, các nhà thầu có thể đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành thêm tối thiểu 30% khối lượng công việc trong 3 tháng cuối năm. Mục tiêu này đòi hỏi bổ sung nhanh lực lượng, đồng thời bảo đảm người được tuyển đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Tình trạng thiếu người cũng xuất hiện tại dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành. Ông Phạm Hồng Quang, Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) cho biết, dự án đang gặp khó khăn trong việc huy động đội ngũ kỹ sư và công nhân, ảnh hưởng đến nguồn lực phục vụ thi công. Tuyển bổ sung gặp khó, trong khi một số lao động huy động được có tay nghề thấp, chưa đáp ứng yêu cầu công việc. Thách thức vì thế không chỉ nằm ở số lượng, mà còn ở chất lượng nhân lực.

Tại cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, địa hình và điều kiện sinh hoạt làm gia tăng sức ép tuyển dụng. Đại diện dự án cho biết lao động tại chỗ chủ yếu là lao động phổ thông, trong khi nhiều thợ có tay nghề chọn làm việc ở đồng bằng. Để thu hút, giữ chân nhóm lao động này, nhà thầu phải nâng mức chi trả.

Theo phản ánh từ dự án, lao động phổ thông được trả khoảng 500.000 đồng/ngày; công nhân vận hành máy móc, lái xe có tay nghề cao được trả khoảng 1 triệu đồng/ngày.

Trong khi đó, theo bảng đơn giá nhân công chuyển đổi được Sở Xây dựng Cao Bằng hướng dẫn tại Công văn 2837/SXD-VL ngày 01/7/2026, đơn giá vùng IV đối với nhân công nhóm 1 là 237.000 đồng/ngày công; người vận hành, điều khiển máy là 312.000 đồng/ngày công và lái xe là 292.000 đồng/ngày công. Chênh lệch giữa đơn giá hướng dẫn và chi phí thực tế tạo áp lực cho nhà thầu khi lập, quản lý chi phí.

Đơn giá và chi phí cần theo sát thị trường

Để duy trì tiến độ, doanh nghiệp phải điều chỉnh thu nhập, chế độ đãi ngộ và tổ chức lại nhân sự. Tuy nhiên, tăng lương chưa thể giải quyết ngay tình trạng thiếu kỹ sư có kinh nghiệm, công nhân lành nghề và người vận hành máy chuyên dụng, nhất là khi nhiều dự án cùng tuyển dụng.

Ông Vũ Đức Nhận, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành, cho biết doanh nghiệp đã tăng khoảng 20% mức lương; một số vị trí đặc thù tăng đến 50% so với năm 2025. So với giá bỏ thầu, chi phí nhân công thực tế phải trả gấp 2 - 2,5 lần.

Theo ông Vũ Đức Nhận, tuyển kỹ sư khó vì doanh nghiệp cần người vừa có chuyên môn tốt, vừa có kinh nghiệm công trường. Với công nhân, thiếu hụt tập trung ở nhóm có tay nghề và người vận hành máy chuyên ngành. Đây là lực lượng khó bổ sung tức thời, trong khi nhu cầu lớn khiến các nhà thầu phải cạnh tranh.

Tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính, ông Trần Đình Lân, Phó Tổng Giám đốc, cho biết nhu cầu nhân lực từ năm 2025 đã tăng gần gấp ba. Để đáp ứng công việc, doanh nghiệp áp dụng mức chi trả 950.000 đồng/công, tạo thêm sức ép lên chi phí nhưng cần thiết để giữ người và bảo đảm tiến độ.

Bên cạnh tăng thu nhập, Công ty chủ động xây dựng nguồn nhân lực lâu dài bằng cách phối hợp với cơ sở đào tạo, tiếp nhận sinh viên tham quan, thực tập, bố trí công việc sau tốt nghiệp và bồi dưỡng đội ngũ hiện có. Theo ông Trần Đình Lân, định mức, đơn giá cần được rà soát sát thị trường để doanh nghiệp duy trì lực lượng và phát triển nhân sự.

GS., TS. Trần Thọ Đạt, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia nhận định, nhiều dự án cùng tăng tốc khiến nhu cầu lao động tập trung trong một thời điểm, đẩy áp lực lên thị trường. Đơn giá chưa theo kịp thực tế khiến nhà thầu khó tuyển dụng, giữ chân lao động lành nghề và duy trì các ca thi công liên tục. Hệ quả có thể ảnh hưởng tiến độ, chất lượng và an toàn công trình.

Theo GS., TS. Trần Thọ Đạt, sức ép chi phí có thể khiến nhà thầu sử dụng lao động thiếu kỹ năng hoặc cắt giảm điều kiện an toàn. Vì vậy, cập nhật đơn giá phải gắn với yêu cầu huy động đúng nhân lực, bảo đảm năng suất và kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn.

“Đơn giá nhân công cần dựa trên khảo sát thị trường lao động tại khu vực dự án, phản ánh kịp thời biến động về nguồn cung và tiền công. Tuy nhiên, việc tính đủ chi phí phải gắn với năng suất, khối lượng và chất lượng đầu ra, bảo đảm khả năng kiểm soát và hiệu quả sử dụng vốn”, GS.TS. Trần Thọ Đạt nói.

Để thực hiện, ông đề xuất mở rộng phân cấp, rút ngắn chu kỳ rà soát, cập nhật đơn giá nhân công và chỉ số giá xây dựng. Việc công bố theo tháng hoặc quý cần được nghiên cứu để sát thị trường. Cùng với đó, cần bổ sung định mức cho công nghệ, giải pháp thi công mới, tạo căn cứ xác định chi phí phù hợp và khuyến khích nhà thầu nâng cao năng suất.