Hoàn thiện hạ tầng vận hành, sàn giao dịch các-bon tiến gần ngày hoạt động

Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa tổ chức lễ ký kết các biên bản phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị tham gia vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước. Trong đó, HNX ký kết biên bản phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu và VSDC nhằm triển khai các nhiệm vụ theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ về vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước.

Theo các bên tham gia, việc ký kết đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị vận hành hạ tầng thị trường, tạo cơ sở để thị trường các-bon vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu cho biết, các biên bản phối hợp là cơ sở chính thức để các bên thống nhất đầu mối, nguyên tắc và phương thức trao đổi thông tin, dữ liệu; thực hiện giám sát, công bố thông tin cũng như phối hợp triển khai các nghiệp vụ đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, việc hoàn thiện cơ chế phối hợp không chỉ thể hiện sự sẵn sàng về mặt tổ chức, kỹ thuật và nghiệp vụ mà còn cho thấy quyết tâm đưa các công cụ kinh tế vào thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Đánh giá về ý nghĩa của sự kiện, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, lễ ký kết là dấu mốc quan trọng trong quá trình chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đưa sàn giao dịch các-bon trong nước đi vào hoạt động. Đồng thời, sự kiện cũng khẳng định sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các đơn vị vận hành thị trường trong việc xây dựng một thị trường mới, có vai trò quan trọng đối với quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon đủ điều kiện sẽ được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý; được lưu ký tại VSDC và giao dịch trên hệ thống do HNX tổ chức vận hành.

Như vậy, mô hình vận hành thị trường các-bon của Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện theo hướng tương đồng với hạ tầng của thị trường chứng khoán hiện đại, bảo đảm các khâu từ đăng ký, lưu ký đến giao dịch và thanh toán được thực hiện thống nhất, minh bạch.

Việc xây dựng thị trường các-bon được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp Việt Nam thực hiện các cam kết khí hậu quốc tế, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Thông qua cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, các doanh nghiệp có thể tối ưu chi phí tuân thủ quy định môi trường, đồng thời có thêm động lực đầu tư vào công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải.

Trong bối cảnh thương mại xanh và các cơ chế điều chỉnh các-bon xuyên biên giới đang phát triển mạnh trên thế giới, việc hình thành thị trường các-bon cũng được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng giao dịch, Chính phủ đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính phân bổ thí điểm cho một số lĩnh vực phát thải trọng điểm. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm hình thành nguồn hàng hóa ban đầu cho thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp làm quen với cơ chế quản lý và giao dịch hạn ngạch phát thải theo lộ trình đã được quy định.

Giới chuyên gia đánh giá, việc hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý và các đơn vị vận hành thị trường là một trong những điều kiện then chốt để sàn giao dịch các-bon trong nước sớm đi vào hoạt động. Khi được vận hành đầy đủ, thị trường này không chỉ tạo thêm công cụ giảm phát thải mà còn mở ra một kênh huy động nguồn lực mới cho quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.