Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Kinh tế sinh học - ‘mỏ vàng’ chờ khơi thông

Bình Minh
Bình Minh  - 
Kinh tế toàn cầu đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ khi các mô hình tăng trưởng truyền thống dựa trên khai thác tài nguyên hóa thạch hay lao động giá rẻ dần bộc lộ giới hạn. Trong bối cảnh đó, kinh tế sinh học nổi lên như một mỏ vàng mới, không chỉ kiến tạo phương thức sản xuất xanh, tuần hoàn mà còn mở ra dư địa tăng trưởng khổng lồ cho nền kinh tế.
aa
Rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường là chìa khóa để kinh tế sinh học bứt phá
Rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường là chìa khóa để kinh tế sinh học bứt phá

Không gian tăng trưởng nghìn tỷ USD

Bức tranh về sức hấp dẫn của kinh tế sinh học vừa được các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp thảo luận sôi nổi tại Hội thảo “Kinh tế sinh học và thương mại hóa công nghệ sinh học: Động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số” diễn mới đây tại Hà Nội. Sự kiện do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) phối hợp với Cục Thông tin và Thống kê (NATIS - Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức.

Theo số liệu được chia sẻ, quy mô kinh tế sinh học toàn cầu hiện đã chạm mốc khoảng 5.000 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng tốc ngoạn mục lên 30.000 tỷ USD vào năm 2050. Lĩnh vực này đang len lỏi và tái định hình hàng loạt ngành công nghiệp, từ y dược, nông nghiệp, chế biến thực phẩm đến công nghệ gen, sinh học tổng hợp và nhiều ngành dịch vụ khác.

TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch VASTI nhìn nhận, kinh tế sinh học với nền tảng là sự sáng tạo, phát triển và sử dụng tài nguyên sinh học tái tạo, chính là lời giải cho bài toán phát triển bền vững. Tại Việt Nam, dù chưa có thống kê chính thức về quy mô, nhưng với lợi thế nguồn gen bản địa phong phú, nền nông nghiệp phát triển và nguồn phụ phẩm dồi dào, dư địa để ngành này đóng góp vào tăng trưởng là rất lớn.

Tầm nhìn chiến lược này đã được khẳng định tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 189/NQ-CP của Chính phủ. Theo PGS.TS. Phí Quyết Tiến, Viện trưởng Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), mục tiêu đặt ra rất rõ ràng: đến năm 2030, công nghệ sinh học sẽ đóng góp khoảng 7% GDP và tiến tới mốc 10 - 15% GDP vào năm 2045. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, mức độ đóng góp trực tiếp của kinh tế sinh học vào GDP hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Các diễn giả thảo luận tại Hội thảo
Các diễn giả thảo luận tại Hội thảo

Vượt "thung lũng chết" trong thương mại hóa

Dư địa lớn, nhưng để biến các công trình nghiên cứu thành những sản phẩm có giá trị thương mại, đóng góp thực chất vào nền kinh tế lại là một hành trình gian nan. Ông Vũ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học, chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm: Tỷ lệ sáng chế được thương mại hóa trên thế giới hiện đạt khoảng 5%, trong khi tại Việt Nam con số này vẫn ở mức dưới 1%.

Khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường đang bị cản trở bởi ba điểm nghẽn cốt lõi. Theo PGS.TS. Phí Quyết Tiến, thứ nhất là sự thiếu hụt các cơ chế đặt hàng dài hạn khiến nghiên cứu bị phân mảnh. Thứ hai là sợi dây liên kết giữa viện, trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, nặng tính hình thức.

Và điểm nghẽn thứ ba, cũng là rào cản khốc liệt nhất, chính là "thung lũng chết" trong giai đoạn mở rộng quy mô sản xuất. Rất nhiều công nghệ có kết quả mỹ mãn trong lồng kính nhưng lại thất bại cay đắng khi bước ra sản xuất thương mại. Để sống sót qua thung lũng này, sản phẩm cần được chuẩn hóa quy trình, định giá và thương mại hóa thành các sản phẩm tài chính.

Thêm vào đó, hành lang pháp lý cho các công nghệ mới vẫn còn là điểm nghẽn. Điển hình như việc các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công giống lúa phục hồi alen RC cho hạt màu đỏ, nhưng việc thử nghiệm mô hình và tung ra thị trường vẫn đang phải chờ cơ chế. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, dữ liệu sinh học có khả năng được thương mại hóa thành tài sản tài chính, nhưng điều này đòi hỏi một cơ chế quản trị dữ liệu chặt chẽ, gắn với bảo hộ sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia.

Chia sẻ rủi ro, kiến tạo giá trị

Để công nghệ sinh học thực sự trở thành cỗ máy in tiền cho nền kinh tế, việc thay đổi phương thức hợp tác là mệnh lệnh sống còn. Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ thương mại hóa sáng chế của Việt Nam phải đạt 8%.

Theo PGS.TS. Nguyễn Minh Tân (Đại học Bách khoa Hà Nội), đã đến lúc ba chủ thể: Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp phải thay đổi vai trò. Nhà khoa học cần ngừng việc bán quy trình mà hãy trở thành người cung cấp giải pháp toàn diện. Doanh nghiệp cần xác định rõ bài toán kinh doanh để tìm kiếm đối tác thay vì chỉ đi mua máy móc. Đặc biệt, Nhà nước cần dịch chuyển từ việc "rót tiền" tài trợ đề tài sang cơ chế chia sẻ rủi ro ở giai đoạn chạy thử nghiệm, hỗ trợ nền tảng dùng chung để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Sự thiếu vắng một hệ sinh thái đồng bộ từng khiến doanh nghiệp Việt đánh rơi những cơ hội xuất khẩu bằng "vàng". TS. Nguyễn Lê Thu Hà, Tổng Giám đốc Innogenex chia sẻ, trong đại dịch Covid-19, công ty sở hữu một trong 15 bộ kit xét nghiệm đầu tiên trên thế giới có kết quả lâm sàng. Dù đơn hàng ngoại đổ về tấp nập, doanh nghiệp đành bất lực vì thiếu năng lực vận chuyển xuyên biên giới, bảo quản và kiểm soát chất lượng. "Một mình doanh nghiệp là không đủ, phải cần cả hệ thống lớn vào cuộc mới lấy được những đơn hàng lớn", bà Hà nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ThS. Lê Thị Khánh Vân, Phó Chủ tịch VASTI cho rằng, cần có những tổ chức trung gian đủ mạnh để "khớp lệnh" nhu cầu giữa nhà khoa học và doanh nghiệp. Khi cơ chế đặt hàng trực tiếp từ thị trường được khơi thông như cách Viện Sinh học vừa ký kết chuyển giao công nghệ trực tiếp với Vinaseed, những kết quả nghiên cứu mới thực sự tạo ra dòng tiền. Chỉ khi đó, kinh tế sinh học mới khơi dậy được toàn bộ dư địa, thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của kỷ nguyên số.

Bình Minh

Tin liên quan

Tin khác

Tạo động lực đầu tư từ thị trường carbon

Tạo động lực đầu tư từ thị trường carbon

Thị trường carbon đang mở ra hướng tiếp cận mới trong huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Thông qua cơ chế định giá phát thải, doanh nghiệp có thêm động lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đầu tư giảm phát thải. Tuy nhiên, để những cơ hội này chuyển hóa thành dòng vốn thực tế, thị trường cần được vận hành minh bạch, đồng thời bảo đảm tính khả thi về tài chính của các dự án đầu tư.
WB gắn đầu tư khí hậu với mục tiêu tạo việc làm tại COP31

WB gắn đầu tư khí hậu với mục tiêu tạo việc làm tại COP31

Nhóm Ngân hàng Thế giới đang thúc đẩy đầu tư khí hậu gắn với mục tiêu tạo việc làm, cải thiện sinh kế và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến đổi khí hậu.
Cánh cửa để đổi mới sáng tạo, tạo đà cho doanh nghiệp công nghệ bứt phá

Cánh cửa để đổi mới sáng tạo, tạo đà cho doanh nghiệp công nghệ bứt phá

Để hiện thực hóa khát vọng đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực tăng trưởng then chốt, việc thiết lập hành lang pháp lý thử nghiệm linh hoạt song hành cùng nguồn vốn mồi chia sẻ rủi ro đang trở thành yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn.
Điện gió ngoài khơi: Động lực

Điện gió ngoài khơi: Động lực 'kép' cho năng lượng và các ngành công nghiệp mới

Với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch, còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố sáng kiến Nền tảng khu vực ASEAN về AI và Kinh tế số với mục tiêu huy động tối đa 5 tỷ USD vốn công và tư nhân đến năm 2030 để thúc đẩy ứng dụng AI và tăng cường kết nối kinh tế số giữa các quốc gia ASEAN.
Dự án xuất khẩu điện Việt Nam – Malaysia – Singapore  đạt dấu mốc quan trọng tại SIEW 2026

Dự án xuất khẩu điện Việt Nam – Malaysia – Singapore đạt dấu mốc quan trọng tại SIEW 2026

Vừa qua, tại Singapore, đoàn công tác Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn dẫn đầu đã tham dự Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW) 2026. Trong khuôn khổ sự kiện, dưới sự chứng kiến của Thứ trưởng cùng Phó Thủ tướng Malaysia và Bộ trưởng Singapore, Dự án xuất khẩu điện năng lượng tái tạo Việt Nam – Malaysia – Singapore (VMS), với sự tham gia của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) thông qua Tổng công ty PTSC, đã được Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao Chấp thuận có điều kiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác năng lượng giữa ba quốc gia.
Biến chất thải thành nguyên liệu: Gỡ nút thắt chi phí và dòng vốn

Biến chất thải thành nguyên liệu: Gỡ nút thắt chi phí và dòng vốn

Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, điều quan trọng không chỉ là xử lý chất thải mà còn xây dựng được chuỗi cung ứng có đầu ra cho phụ phẩm và hiệu quả tài chính bền vững.
Sửa đổi, bổ sung Chương trình hành động về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Sửa đổi, bổ sung Chương trình hành động về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký Nghị quyết số 361/NQ-CP ngày 10/11/2026 sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 328/NQ-CP ngày 13/10/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Kinh tế tầm thấp mở không gian tăng trưởng 10 tỷ USD

Kinh tế tầm thấp mở không gian tăng trưởng 10 tỷ USD

Kinh tế tầm thấp (được hiểu là các hoạt động kinh tế diễn ra ở độ cao dưới 1.000 m, có thể mở rộng đến dưới 5.000m tùy điều kiện từng quốc gia) tại Việt Nam được dự báo đạt quy mô 10 tỷ USD vào năm 2035, tạo cơ hội việc làm cho khoảng 1 triệu lao động. Nhu cầu ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) ngày càng mở rộng trong nông nghiệp, logistics và giám sát hạ tầng. Tuy nhiên, để khai thác tiềm năng này, việc hoàn thiện cơ chế thử nghiệm, hạ tầng quản lý bay và hình thành thị trường là những yêu cầu cấp thiết.