Ngành năng lượng - dầu khí: Khi cải cách thể chế mở ra cơ hội tạo lợi nhuận

Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và 4 đang hoàn tất khâu chuẩn bị cho ngày khánh thành

Lợi nhuận tăng mạnh: Sự cộng hưởng của chu kỳ và chính sách

Theo dự báo, nhóm ngành năng lượng ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận rất cao trong quý IV/2025, qua đó trở thành một trong những ngành đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng lợi nhuận chung của thị trường. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu năng lượng trong nước tiếp tục cải thiện, cùng với sự phục hồi của các hoạt động sản xuất công nghiệp và tiêu dùng vào giai đoạn cuối năm.

Tuy nhiên, điểm khác biệt của chu kỳ lợi nhuận năng lượng trong năm 2025 nằm ở sự cộng hưởng giữa yếu tố thị trường và yếu tố chính sách. Nếu trong các giai đoạn trước, kết quả kinh doanh của ngành phụ thuộc lớn vào biến động giá năng lượng hoặc các yếu tố chu kỳ ngắn hạn, thì đến quý IV/2025, tác động của cải cách thể chế đã trở nên rõ nét hơn. Việc hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh toàn chuỗi giá trị dầu khí đã tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, triển khai dự án và ghi nhận doanh thu.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng lợi nhuận của ngành không chỉ phản ánh sự phục hồi nhất thời, mà còn cho thấy những cải thiện mang tính cấu trúc. Các doanh nghiệp năng lượng – dầu khí có điều kiện thuận lợi hơn để đẩy nhanh tiến độ dự án, tối ưu hóa hoạt động sản xuất - kinh doanh và cải thiện hiệu quả tài chính. Đây là yếu tố quan trọng giúp lý giải vì sao lợi nhuận của ngành tăng mạnh trong quý cuối năm, ngay cả khi một số phân khúc vẫn đối mặt với những thách thức nhất định về biên lợi nhuận.

Thượng - trung - hạ nguồn cùng phục hồi, nhưng mức độ khác nhau

Bức tranh lợi nhuận quý IV/2025 cho thấy sự phục hồi diễn ra trên toàn chuỗi giá trị dầu khí, song mức độ và động lực tăng trưởng giữa các phân khúc có sự khác biệt rõ rệt. Ở thượng nguồn, lợi nhuận của một số doanh nghiệp có xu hướng chậm lại do cơ cấu doanh thu nghiêng về các dự án EPC và EPCI quy mô lớn, vốn có biên lợi nhuận thấp hơn và chịu áp lực cạnh tranh cao. Việc giá hợp đồng thường được chốt sớm cũng khiến dư địa điều chỉnh biên lợi nhuận trong ngắn hạn bị hạn chế.

Ngược lại, một số doanh nghiệp thượng nguồn khác lại ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận đáng kể nhờ đóng góp của các tài sản mới đi vào khai thác. Việc bổ sung công suất và cải thiện hiệu quả vận hành đã giúp kết quả kinh doanh trong quý IV/2025 khởi sắc hơn so với cùng kỳ, phản ánh vai trò quan trọng của đầu tư dài hạn trong chu kỳ phát triển của ngành.

Ở trung nguồn, bức tranh tích cực hơn khi công suất lọc dầu duy trì ở mức cao và các dự án khí - LNG đi vào vận hành đã thúc đẩy nhu cầu vận tải dầu thô và LNG. Điều này tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong phân khúc này ghi nhận tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận, dù biên lợi nhuận có thể chịu ảnh hưởng nhất định từ biến động giá thuê trên thị trường quốc tế.

Đối với hạ nguồn, quý IV/2025 chứng kiến sự cải thiện rõ rệt về kết quả kinh doanh trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu nội địa tăng trở lại. Một số doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận cao từ nền thấp của cùng kỳ năm trước, trong khi các doanh nghiệp khác duy trì kết quả kinh doanh ổn định nhờ sản lượng tiêu thụ cải thiện, bất chấp áp lực từ xu hướng chuyển dịch sang năng lượng xanh. Sự khác biệt này cho thấy hạ nguồn đang ở giai đoạn điều chỉnh, khi vừa tận dụng được nhu cầu ngắn hạn, vừa phải chuẩn bị cho những thay đổi mang tính dài hạn của thị trường năng lượng.

Cải cách thể chế và hàm ý cho chu kỳ năng lượng sau 2025

Yếu tố mang tính bản lề đối với triển vọng ngành năng lượng – dầu khí trong năm 2025 là sự ra đời của các nghị quyết và cơ chế mới nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại lâu nay. Việc phân quyền rõ ràng hơn trong phê duyệt và triển khai dự án, cùng với vai trò được tăng cường của các doanh nghiệp nhà nước trong thực thi một số chức năng quản lý, đã góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai các dự án năng lượng.

Những cải cách này không chỉ có tác động tức thời đến kết quả kinh doanh trong quý IV/2025, mà còn mang ý nghĩa dài hạn đối với chu kỳ phát triển của ngành. Khi các rào cản về thủ tục được tháo gỡ, khả năng hiện thực hóa các dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực dầu khí và năng lượng được cải thiện, qua đó tạo ra nguồn việc ổn định cho toàn chuỗi giá trị trong các năm tiếp theo. Đây là nền tảng quan trọng để ngành năng lượng duy trì vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng.

Từ góc độ thị trường chứng khoán, bức tranh lợi nhuận năng lượng cuối năm 2025 hàm ý rằng ngành đang bước vào một giai đoạn mới, nơi tăng trưởng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào biến động giá hay các yếu tố chu kỳ ngắn hạn. Thay vào đó, chất lượng của khung thể chế, khả năng triển khai dự án và hiệu quả vận hành sẽ trở thành những yếu tố quyết định đối với triển vọng lợi nhuận trong trung và dài hạn.

Nhìn về giai đoạn sau năm 2025, nhóm ngành năng lượng – dầu khí được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bức tranh tăng trưởng chung, nhưng với cấu trúc lợi nhuận mang tính chọn lọc và phân hóa cao hơn. Những doanh nghiệp có vị thế tốt trong chuỗi giá trị, khả năng tận dụng hiệu quả các cải cách thể chế và năng lực tài chính vững vàng sẽ có lợi thế trong việc duy trì đà tăng trưởng. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào yếu tố chu kỳ hoặc có biên lợi nhuận thấp sẽ cần tiếp tục tái cấu trúc để thích ứng với bối cảnh mới.

Về tổng thể, diễn biến của ngành năng lượng - dầu khí cuối năm 2025 cho thấy một thông điệp rõ ràng: cải cách thể chế, khi được triển khai đúng hướng, không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho thị trường mà còn trực tiếp trở thành động lực tăng trưởng lợi nhuận. Chính sự chuyển biến này sẽ là nền tảng để ngành năng lượng bước vào chu kỳ phát triển bền vững hơn trong giai đoạn sau 2025, đồng thời góp phần định hình lại cấu trúc tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam.