Nghị quyết 68: Khơi thông niềm tin, tạo xung lực mới cho kinh tế tư nhân

Khi niềm tin doanh nghiệp được khơi thông, kinh tế tư nhân bứt tốc

Những trao đổi, thảo luận gần đây của Ban IV (thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ) với các hiệp hội doanh nghiệp cho thấy, việc cụ thể hóa và triển khai Nghị quyết 68, cùng với các chỉ đạo liên tục, mạnh mẽ của Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia, đã mang lại những kết quả tích cực bước đầu. Đáng chú ý nhất chính là sự gia tăng niềm tin trong cộng đồng doanh nghiệp, điều từng bị bào mòn bởi những rào cản thể chế, chi phí tuân thủ cao và tâm lý e dè trong môi trường kinh doanh.

Niềm tin - “nút thắt” then chốt của khu vực tư nhân

Một trong những mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết 68 là “củng cố niềm tin và tạo khí thế, xung lực mới cho phát triển kinh tế”. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực kinh tế tư nhân, thành phần được xem là “nút thắt cuối cùng” cần được tháo gỡ trong tiến trình cải cách. Khi niềm tin được khôi phục, khí thế kinh doanh được lan tỏa, nguồn lực trong dân mới thực sự được khơi thông và đưa vào sản xuất, kinh doanh.

Theo nhiều chuyên gia, tinh thần của Nghị quyết 68 gợi lại dấu ấn của công cuộc Đổi mới năm 1986 - khi một quyết sách đúng đắn đã tạo ra bước ngoặt lịch sử cho nền kinh tế Việt Nam. Điểm khác biệt là lần này, trọng tâm cải cách được đặt vào việc giải phóng tối đa tiềm năng của khu vực tư nhân trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Thực tế triển khai cho thấy, nhiều hiệp hội doanh nghiệp đã cảm nhận rõ sự thay đổi. Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất Bắc Ninh cho biết, chính sách ở cả cấp Trung ương và địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực; doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ thiết thực hơn từ chính quyền, được tham gia các chương trình hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu. Trong khi đó, Hiệp hội Doanh nghiệp chủ lực Hà Nội đánh giá cao các diễn đàn, hội thảo lấy ý kiến nhằm thể chế hóa Nghị quyết 68, coi đây là kênh đối thoại quan trọng giúp củng cố niềm tin, dù vẫn mong muốn các chính sách hỗ trợ đi vào chiều sâu và hiệu quả hơn.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết 68 là chuỗi chương trình quy mô lớn dành cho cộng đồng kinh tế tư nhân theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Sự kiện Toàn cảnh kinh tế tư nhân Việt Nam lần thứ nhất (ViPEL), do Ban IV chủ trì tổ chức, đã tạo tiếng vang trong nước và quốc tế khi quy tụ được các doanh nhân dân tộc tiêu biểu, doanh nghiệp dẫn dắt cùng hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup.

Từ ViPEL, nhiều sáng kiến hợp tác công - tư, hợp tác theo chuỗi giá trị đã được công bố, tạo niềm tin mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp về một không gian phát triển mới, bình đẳng và minh bạch hơn. Bên cạnh đó, các diễn đàn như Diễn đàn Kinh tế tư nhân, Diễn đàn New Economy… đã góp phần thúc đẩy không khí đối thoại cởi mở, phấn khởi trong quá trình thực thi Nghị quyết 68. Nhiều chương trình trụ cột như “1.000 doanh nghiệp tiên phong”, “đào tạo 10.000 CEO”, “hỗ trợ doanh nghiệp Go Global” đang được triển khai theo hướng lấy ý kiến doanh nghiệp một cách thực chất, thay vì áp đặt từ trên xuống.

Những điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ

Dù vậy, để Nghị quyết 68 thực sự phát huy vai trò là đòn bẩy phát triển, các hiệp hội doanh nghiệp cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều vướng mắc cần sớm được tháo gỡ. Hiệp hội Ô tô - Vận tải Việt Nam (VATA) phản ánh, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 đã phát sinh không ít bất cập, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hoạt động vận tải. VATA kiến nghị cần cải cách theo đúng tinh thần tạo thuận lợi của Nghị quyết 68, từ điều chỉnh quy định về tuổi lái xe, đào tạo, cấp giấy phép, đến sửa đổi các nghị định liên quan nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực hàng hải, Hiệp hội Đại lý, môi giới và dịch vụ hàng hải Việt Nam (VISABA) cho rằng, nhiều chính sách mới vẫn dừng ở mức định hướng, thiếu cơ chế thực thi cụ thể, khiến doanh nghiệp chưa cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt trong thực tế. Tương tự, Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) đánh giá cao tinh thần cải cách của Nghị quyết 68 nhưng cho rằng còn thiếu các chính sách cụ thể để triển khai, đặc biệt trong quản lý quy hoạch, cấp phép đầu tư và kiểm soát công suất. VSA đề xuất cần thống nhất cơ chế quản lý ở cấp Trung ương, tăng cầu nội địa thông qua đầu tư hạ tầng, đồng thời cải cách chính sách về đất đai để giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp.

Trong khi đó, Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) cảnh báo những khó khăn rất thực tế như tình trạng chậm khấu trừ thuế, hạ tầng công nghệ hải quan lạc hậu, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xuất nhập khẩu. Theo VLA, để tinh thần của Nghị quyết 68 thực sự đi vào cuộc sống, cần sự chỉ đạo quyết liệt và đồng bộ hơn trong việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và cải cách thủ tục hành chính.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: Nghị quyết 68 đã đặt đúng trọng tâm khi coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở mục tiêu hay khẩu hiệu, mà ở khâu thực thi. Nếu tinh thần cải cách không được chuyển hóa đầy đủ vào từng văn bản dưới luật, từng quyết định cụ thể của bộ, ngành và địa phương, thì hiệu ứng tích cực sẽ khó lan tỏa bền vững.

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu, điều quan trọng là phải tạo ra sự nhất quán trong hành động, đồng thời trao nhiều không gian hơn cho các hiệp hội doanh nghiệp tham gia phản biện, giám sát chính sách. “Khi doanh nghiệp thực sự được lắng nghe và coi là đối tác phát triển, niềm tin sẽ được củng cố, và đó chính là nguồn lực lớn nhất cho tăng trưởng”, ông nhấn mạnh.

Nghị quyết 68 đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030 là cả nước có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động; ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; khu vực tư nhân đóng góp 55 - 58% GDP và trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo của nền kinh tế. Đây rõ ràng là một thách thức không nhỏ, đòi hỏi nỗ lực cải cách liên tục, kiên trì và thực chất.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, điều quan trọng nhất là tinh thần thực thi của Nghị quyết 68 phải được truyền tải đầy đủ, nhất quán xuống từng văn bản, từng chính sách cụ thể; đồng thời phát huy mạnh mẽ, thực chất vai trò của cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức đại diện doanh nhân trong quá trình triển khai. Chỉ khi đó, Nghị quyết 68 mới thực sự trở thành “đòn bẩy” cho một giai đoạn tăng trưởng mới, bền vững và tự chủ hơn của kinh tế Việt Nam.