Phát huy thế mạnh của liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nhiều mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới thì nhiều doanh nghiệp cũng đã liên kết nhằm thúc đẩy HTX phát triển cũng như góp phần tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, việc liên kết chuỗi giữa HTX với doanh nghiệp vẫn còn lỏng lẻo, mang tính hình thức, phong trào mà chưa đi vào thực chất, khiến cho các mặt hàng nông sản còn bị tư thương thao túng giá cả trên thị trường, thậm chí “bẻ gãy” chuỗi liên kết một cách dễ dàng. Do vậy, việc liên kết này cần được nâng lên ở mức độ cao hơn.

Theo đó, doanh nghiệp cần góp vốn và cử người tham gia điều hành HTX nông nghiệp, cử cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, giám sát quá trình sản xuất, điều này không chỉ giúp cho HTX hoạt động tốt hơn, mà còn giúp liên kết thêm chặt chẽ, phát huy thế mạnh của cả hai bên.

Ảnh minh họa.

Trên thực tế, nhiều mô hình HTX kiểu mới được hình thành và đang ngày càng đem lại hiệu quả. Có thể kể đến một số điển hình như HTX trồng rau và hoa tại Đà Lạt, HTX trồng nấm ở Sóc Sơn - Hà Nội, HTX nông nghiệp ở Kiến Xương - Thái Bình, HTX dược liệu ở Lào Cai, hay các HTX trồng cây ăn quả ở Sơn La, Nghệ An…

Mặc dù vậy, hiện đa phần các HTX vẫn sản xuất kiểu tự phát, chất lượng sản phẩm chưa cao, phần nhiều còn ở dạng sơ chế, chưa xây dựng được thương hiệu thị trường hàng hóa nên sản phẩm ít vượt khỏi ranh giới địa phương, khó tìm được thị trường tiêu thụ.

Để thay đổi thực trạng trên, việc đưa HTX vào chuỗi liên kết sản xuất của doanh nghiệp là hướng đi tất yếu, không chỉ đối với riêng bản thân người nông dân và HTX, mà còn là đối với cả nền nông nghiệp Việt Nam. Trong chuỗi liên kết này, doanh nghiệp và HTX được xác định là hai “mắt xích” quan trọng nhất, bởi một bên - doanh nghiệp có vốn, kỹ thuật, công nghệ, quản trị, thị trường và một bên - HTX có sức lao động và đất đai.

Khi thực hiện liên kết, doanh nghiệp giải quyết được vấn đề đất đai để sản xuất vùng nguyên liệu đáp ứng nhu cầu của các nhà máy chế biến, còn người nông dân thì giải quyết được vấn đề về kỹ thuật, công nghệ, quy trình sản xuất, tổ chức quản lý và thị trường đầu ra...

Gần đây, có một mô hình liên kết hiệu quả là HTX trồng nguyên liệu làm thức ăn cho bò sữa (tại huyện Nghĩa Đàn, Nghệ An). Trước đây người nông dân nơi đây chủ yếu trồng sắn, ngô với hiệu quả thấp, thu nhập bấp bênh theo giá cả thị trường, bình quân chỉ dừng ở mức là 5 - 10 triệu đồng/ha. Nhưng kể từ khi dự án Chăn nuôi bò sữa TH Truemilk được triển khai, với nhu cầu rất lớn về nguồn nguyên liệu chế biến thức ăn cho hàng nghìn con bò sữa mỗi ngày, là cơ hội để người nông dân thay đổi cách làm, thay đổi cuộc sống.

HTX trồng nguyên liệu làm thức ăn cho bò sữa ra đời, người dân tham gia được ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, được định hướng về phương thức sản xuất, hướng dẫn về kỹ thuật, được hỗ trợ về máy móc, thiết bị phục vụ cho quá trình sản xuất. Do có lịch trình cụ thể theo phương án có sẵn mà TH cung cấp nên người nông dân có thể bố trí và cân đối sức lao động một cách phù hợp, năng suất lao động nhờ vậy được tối ưu hóa.

Khi tham gia vào liên kết, người nông dân có thu nhập từ 250-300 triệu đồng/ha, đời sống được nâng cao, chất lượng sống được cải thiện rõ rệt.

Hiện Tập đoàn TH đang là đơn vị tiên phong trong cả nước đưa công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp với quy mô lớn, đồng bộ. Thông qua việc thực hiện các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tập đoàn đã góp phần nâng cao giá trị nông sản, mang lại hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất nông nghiệp, từng bước thay đổi đời sống nông dân và diện mạo nền nông nghiệp Việt Nam, thiết thực góp sức vào quá trình xây dựng nông thôn mới.

Với những thành công rực rỡ của các thương hiệu như TH Truemilk, FVF, TH Herbals, MDF... Tập đoàn cũng đang tiến hành nâng tầm các dự án bằng cách mở rộng quy mô hoạt động, phát triển mạng lưới với đa dạng mẫu mã, sản phẩm để có sức lan tỏa ra khắp các tỉnh thành trên cả nước và vươn ra thị trường thế giới.

Chính vì vậy, hơn lúc nào hết, tập đoàn rất cần những vệ tinh hoạt động tích cực xung quanh để sản xuất nguyên liệu đầu vào, gia công hàng hóa, dịch vụ… và đây chính là cơ hội để các HTX ra đời và phát triển trong chuỗi giá trị gia tăng bền vững.

Khi thực hiện mỗi dự án nông nghiệp, để đảm bảo về nguồn nguyên liệu đầu vào cho dự án, TH sẽ tiến hành liên doanh, liên kết với người nông dân thông qua mô hình HTX kiểu mới. TH có thể góp vốn và cử người tham gia trực tiếp vào bộ máy quản lý của HTX hoặc tham gia với tư cách đơn vị tư vấn về quản lý, tài chính, vận hành của HTX để giúp HTX vận hành thông suốt, hiệu quả, lâu dài, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn, chất lượng nguyên liệu đầu vào mà các nhà máy chế biến của TH đưa ra.

Với cách làm như vậy, Tập đoàn TH đã thành lập và vận hành thành công, có hiệu quả một số mô hình HTX nông nghiệp như HTX chăn nuôi bò sữa cung cấp sữa nguyên liệu cho Đà Lạt Milk, HTX trồng nguyên liệu làm thức ăn cho bò sữa ở Nghĩa Đàn, Nghệ An, HTX trồng mía cho nhà máy mía đường NASU Nghệ An, HTX trồng Cam 1-5, HTX trồng cây ăn quả, dược liệu cho các nhà máy chế biến ở Bình Dương, Nghĩa Đàn - Nghệ An, Sơn La…

Có thể thấy, liên kết chuỗi trong sản xuất, chế biến nông sản giữa doanh nghiệp và HTX là con đường tất yếu để nâng cao chất lượng và uy tín của các mặt hàng nông sản cả trên thị trường nội địa lẫn xuất khẩu. Để làm được điều này, ngoài vai trò “đầu tàu” của doanh nghiệp thì cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của chính quyền các cấp và địa phương.

Theo đó, phải thiết lập hành lang pháp lý, tạo môi trường thông thoáng, đủ sức hấp dẫn để lôi kéo các doanh nghiệp tham gia và xây dựng chuỗi liên kết nông nghiệp. Chính quyền các cấp và địa phương đóng vai trò là “bà đỡ”, là cầu nối tạo liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân. Đồng thời, tạo nhiều điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi sản xuất như giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi về sử dụng đất đai, có chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận với các đối tác nước ngoài, cũng như thị trường quốc tế...