Tạo dư địa phát triển hạ tầng số và công nghệ

Rút ngắn thời gian ban hành chính sách để đáp ứng kịp thời tốc độ phát triển và đổi mới công nghệ

Bước đi đúng đắn thể hiện sự đột phá

Lần sửa đổi này Chính phủ đề xuất bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, cắt giảm 47, đơn giản hóa 4 và sửa đổi, bổ sung 3 điều kiện kinh doanh trong các lĩnh vực này.

Với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, ĐBQH Vương Kim Ánh (Phú Thọ) đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã đưa vào nội dung sửa đổi tại khoản 2 Điều 41 về chính sách phát triển thị trường và khoản 2 Điều 54 về chính sách thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây là bước đi hoàn toàn đúng đắn, thể hiện sự đột phá trong tư duy làm luật, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ về phân cấp, phân quyền, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trung gian, rút ngắn được thời gian ban hành chính sách để đáp ứng kịp thời tốc độ phát triển và đổi mới công nghệ hiện nay.

Dẫn chứng từ địa phương, thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Thọ trong thời gian vừa qua cho thấy hoạt động ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ tại địa phương đang đối mặt với một rào cản rất lớn. Việc phát triển công nghiệp của tỉnh đang phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, song mức độ lan tỏa, chuyển giao công nghệ giữa các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa còn rất thấp. Do đó, việc phân cấp mạnh mẽ giúp chính sách sớm đi vào cuộc sống, tạo động lực hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, theo đại biểu là rất cần thiết, ĐBQH Vương Kim Ánh khẳng định.

Cùng chung nhận định, ĐBQH Tào Đức Thắng (TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao cách tiếp cận của dự thảo khi tập trung vào ba nhóm nội dung trọng tâm. Thứ nhất là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính về điều kiện đầu tư kinh doanh. Thứ hai là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; và thứ ba là hoàn thiện các quy định giải quyết vướng mắc về thực tiễn, trong đó có cơ chế sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh. Tinh thần cải cách thực tế đã rõ qua các con số như lĩnh vực tần số vô tuyến điện cắt giảm 33/41 điều kiện đầu tư kinh doanh; lĩnh vực viễn thông cắt giảm 14 điều kiện và đơn giản hóa 4 điều kiện; lĩnh vực giao dịch điện tử bãi bỏ 2 thủ tục hành chính.

“Đây là bước cải cách có ý nghĩa, góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Lối tiếp cận này đúng đắn và phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế hiện nay: quản lý hiệu quả hơn nhưng thủ tục đơn giản hơn, tăng cường hậu kiểm nhưng tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp”, ĐBQH Tào Đức Thắng khẳng định.

Rõ quy trình và người chịu trách nhiệm

Bày tỏ cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của bốn Luật như Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo của Cơ quan chủ trì thẩm tra đã nêu, song ĐBQH Nguyễn Thành Trung (TP. Hải Phòng) đề nghị rà soát toàn bộ điều kiện, giấy phép và thủ tục theo nguyên tắc không cần thiết thì phải bỏ, giữ lại phải chứng minh được lý do. Từ đó, ĐBQH Nguyễn Thành Trung đề nghị Cơ quan soạn thảo không chỉ liệt kê các thủ tục được cắt giảm mà cần đánh giá từng điều kiện theo ba câu hỏi: Mục tiêu quản lý là gì, rủi ro nào cần kiểm soát, và nếu bỏ thủ tục thì công cụ nào sẽ thay thế.

Bên cạnh đó, theo ĐBQH Nguyễn Thành Trung, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng phải quy định rõ quy trình hậu kiểm và người chịu trách nhiệm. Đại biểu đồng tình cao với định hướng chuyển từ cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi nhưng nếu Luật chỉ bỏ giấy phép mà không thiết kế công cụ quản lý thay thế thì rất dễ rơi vào hai thái cực, đó là quản lý lỏng lẻo hoặc cơ quan thực thi lại phát sinh một thủ tục mới. Do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ hơn cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chế độ báo cáo điện tử, cơ chế thanh tra theo mức độ rủi ro và chế tài xử lý vi phạm, trong đó ưu tiên dữ liệu dùng chung thay vì yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đi, cung cấp lại cùng một thông tin.

Ở một khía cạnh khác, ĐBQH Tào Đức Thắng đề nghị sớm quy hoạch hạ tầng viễn thông thụ động để chuẩn bị cho 6G, 7G. Theo đại biểu, khi tần số có thể lên tới 70-80 GHz, băng thông rộng nhưng khả năng đâm xuyên hạn chế, mạng lưới sẽ cần nhiều trạm hơn. Hiện số lượng trạm phát sóng hiện nay ở Việt Nam còn ít, vì vậy cần quy hoạch sớm để doanh nghiệp chủ động xây dựng hạ tầng, tạo nền tảng cho việc chia sẻ và nâng cao hiệu quả đầu tư trong tương lai.

Để không buông lỏng, không làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng khẳng định cần làm rõ các nguyên tắc cắt giảm. Đó là cắt giảm các điều kiện kinh doanh không còn thực sự cần thiết, các điều kiện kinh doanh không rõ ràng các điều kiện kinh doanh đã được điều chỉnh bằng cơ chế quản lý hậu kiểm. Việc cắt giảm phải đi đôi với việc bảo đảm các công cụ quản lý thay thế như hệ thống quy chuẩn kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở dữ liệu trên các nền tảng số để không buông lỏng, không giảm hiệu lực quản lý của Nhà nước.