Tiểu thương truyền thống trước áp lực thương mại điện tử và kiểm soát hàng giả

Chợ truyền thống tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế

Tác động của thương mại điện tử

Sự suy giảm của mô hình kinh doanh truyền thống tại các chợ và khu vực nông thôn là một thực trạng đáng báo động. Đại diện Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, đã trên 5.500 cửa hàng, hộ kinh doanh đã đóng cửa, tập trung vào các mặt hàng như thực phẩm, mỹ phẩm, bánh kẹo, và đồ gia dụng. Nguyên nhân chính bao gồm: Kinh doanh kém hiệu quả, nhiều tiểu thương không đạt doanh thu mong muốn do cạnh tranh từ các sàn thương mại điện tử; Áp lực từ kiểm tra hàng giả từ các đợt cao điểm theo Công điện 65 và 13 khiến tiểu thương lo ngại, đặc biệt khi hàng hóa thiếu hóa đơn, chứng từ. Một nguyên nhân khác là chậm đổi mới mô hình khi một số hộ kinh doanh chưa chú trọng thương mại điện tử hay cải thiện chất lượng dịch vụ, dẫn đến mất sức cạnh tranh. Một nguyên nhân khác là tác động từ thuế và pháp lý khi một phần nhỏ tiểu thương đóng cửa do không đáp ứng yêu cầu về minh bạch hóa nguồn gốc hàng hóa.

Trên thực tế, thương mại điện tử đang định hình lại cách người Việt mua sắm. Theo Bộ Công Thương, 6 tháng đầu năm doanh thu thương mại điện tử tăng 19%, đóng góp lớn vào tổng mức bán lẻ hàng hóa, đạt 3.420-3.430 nghìn tỷ đồng. Các sàn như Shopee và Lazada cung cấp giá cả cạnh tranh, giao hàng nhanh, và đa dạng sản phẩm, khiến người tiêu dùng dần rời xa chợ truyền thống. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, thương mại điện tử mang lại tiện lợi, nhưng cũng tạo áp lực lớn cho tiểu thương, những người chưa quen với công nghệ.

Sự cạnh tranh này không chỉ làm giảm doanh thu của tiểu thương mà còn làm nổi bật vấn đề chất lượng hàng hóa. Trong khi các sàn trực tuyến đối mặt với hàng giả, tiểu thương truyền thống cũng bị kiểm tra gắt gao về nguồn gốc sản phẩm, dẫn đến tâm lý lo ngại và xu hướng đóng cửa.

Giải pháp nào để hỗ trợ tiểu thương

Bộ Công Thương đang triển khai các giải pháp để hỗ trợ tiểu thương thích nghi với xu hướng mới. Đại diện Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước cho biết đang phối hợp với các địa phương để hỗ trợ tiểu thương tham gia thương mại điện tử, cải thiện chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm. Các chương trình như “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” và đưa hàng về nông thôn được đẩy mạnh để kết nối tiểu thương với người tiêu dùng.

Thứ hai, Bộ cũng đã đề xuất xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn rõ ràng cho hàng hóa nội địa. Đảm bảo hàng hóa trong nước cần đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng tương tự hàng xuất khẩu để tăng sức cạnh tranh. Thứ ba, Bộ sẽ tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với các lực lượng chức năng để giảm áp lực kiểm tra, minh bạch hóa nguồn gốc hàng hóa mà không đẩy tiểu thương vào thế khó. Cùng với đó là rà soát quy định pháp luật để phân định rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo, đồng thời tuyên truyền để tiểu thương hiểu và tuân thủ.

Về triển vọng, ông đại diện Bộ Công Thương khẳng định, tiểu thương là một phần không thể thiếu của kinh tế Việt Nam. Với sự hỗ trợ đúng đắn, họ có thể thích nghi với thương mại điện tử và cạnh tranh hiệu quả. Bộ cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của tiểu thương và người tiêu dùng.

Các chuyên gia thị trường thì cho rằng, tiểu thương truyền thống đang đứng trước ngã rẽ lịch sử, khi thương mại điện tử và kiểm soát hàng giả tạo ra áp lực chưa từng có. Bộ Công Thương cho biết sẽ hỗ trợ tiểu thương thông qua các chương trình đào tạo, cải thiện chất lượng hàng hóa, và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Với sự phối hợp giữa Chính phủ, doanh nghiệp, và người tiêu dùng, tiểu thương có thể vượt qua thách thức để tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, hành trình này đòi hỏi sự đổi mới và thích nghi, nhưng cũng là cơ hội để tiểu thương truyền thống viết tiếp câu chuyện thành công trong kỷ nguyên số.