Từ Thánh Gióng đến khát vọng thời đại số: Sức bật mới của kinh tế Việt Nam

Tại Diễn đàn Kinh tế mới Việt Nam (Vietnam new Ecomomy forum) lần thứ ba với chủ đề: “Sức bật kinh tế Việt Nam từ nội lực đến chuỗi giá trị toàn cầu” diễn ra vào ngày 2/10 tại Hà Nội, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đã phân tích bức tranh kinh tế Việt Nam giai đoạn tới với nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Dẫn dự báo của các tổ chức quốc tế, ông cho biết: “Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2025 từ 6,6% lên 6,7%. Ngược lại, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng có dấu hiệu hạn chế và sẽ giảm vào năm 2026. Trong khi đó, Ngân hàng UOB của Singapore giữ nguyên mức dự báo khoảng 7% cho năm 2026.”

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương trình bày tại Diễn đàn

Trong nước, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng năm 2025 đạt 8,3-8,5%, còn dự thảo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đề ra mức tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026-2030 trên 10%. “Mục tiêu này rất cao và tham vọng. Nếu vẫn duy trì mô hình tăng trưởng cũ dựa vào vốn và lao động, chúng ta khó đạt được con số hai chữ số. Cần có đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo để nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và năng suất lao động”, ông Hiển nhấn mạnh.

Ông cũng lưu ý rằng khu vực doanh nghiệp FDI hiện chỉ chiếm khoảng 20% GDP, nhưng lại đóng góp tới 71,3% xuất khẩu, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu chỉ khoảng 18%, thấp hơn nhiều so với nhiều đối thủ cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới. “Chúng ta xuất khẩu điện thoại với giá trị rất lớn, nhưng hàm lượng giá trị gia tăng chỉ khoảng 12%, thấp hơn mức bình quân ngành công nghiệp chế tạo là 18%,” ông Hiển chỉ rõ.

Cơ hội từ kinh tế số và kinh tế xanh

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2024, kinh tế số đã đóng góp 18,3% GDP, trong đó ngành công nghiệp công nghệ số chiếm tới 62% giá trị. Ông Hiển phân tích: “Kinh tế số được dự báo có thể đóng góp 90-200 tỷ USD vào GDP vào năm 2030. Riêng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thành công có thể mang lại 120-130 tỷ USD. Mục tiêu để kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030 là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam bứt phá.”

Song song với đó, xu hướng đầu tư xanh đang nổi lên mạnh mẽ. Năm 2024, vốn đầu tư xanh từ khu vực tư nhân đạt khoảng 161 triệu USD, chiếm 2% tổng vốn đầu tư. Việt Nam cũng đã bắt đầu bán thí điểm tín chỉ carbon và có bước tiến trong chuyển dịch năng lượng, xếp thứ 32/120 quốc gia trong Chỉ số chuyển dịch năng lượng toàn cầu. “Chi phí cho chuyển đổi xanh rất lớn, ước tính tương đương 6,8% GDP mỗi năm, nhưng đây là con đường tất yếu để phát triển bền vững,” ông Hiển khẳng định.

Sức bật từ khu vực tư nhân và hội nhập quốc tế

Ở góc nhìn doanh nghiệp quốc tế, ông Tim Evans, Tổng Giám đốc HSBC Việt Nam, đưa ra thông điệp mạnh mẽ: “Sức bật của kinh tế Việt Nam sẽ đến từ khu vực tư nhân. Với chính sách minh bạch, hội nhập sâu rộng và dòng vốn quốc tế, khu vực này sẽ là cánh tay kéo Việt Nam tiến nhanh hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.”

Ông Tim Evans, Tổng Giám đốc HSBC Việt Nam trình bày tại Diễn đàn

Theo ông Evans, trong hơn một thập kỷ qua, thế giới liên tục đối mặt bất ổn, nhưng Việt Nam lại nổi lên như một điểm đến hấp dẫn. Ông dẫn chứng: “Chỉ trong 18 tháng, Việt Nam đã tiến hành nhiều cải cách quan trọng, bao gồm sắp xếp đơn vị hành chính, điều chỉnh thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT, và triển khai các gói ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ cao.”

Ông Evans cũng nêu ví dụ: “Vinamilk từ một thương hiệu nội địa ra đời năm 1976 đã trở thành tập đoàn sữa hàng đầu khu vực. Masan bắt đầu từ con số 0, nhưng hiện nay 98% hộ gia đình Việt Nam sử dụng ít nhất một sản phẩm của doanh nghiệp này.” Theo ông, đó là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của khu vực tư nhân và khát vọng vươn mình của doanh nghiệp Việt.

Đáng chú ý, ông Evans nhắc đến sự kiện ngày 8/10/2025 khi FTSE Russell công bố đánh giá về khả năng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: “Nếu được nâng lên thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ thu hút thêm hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư quốc tế. Đây sẽ là cú hích quan trọng cho kinh tế.”

Hướng tới một nền kinh tế tự chủ và bền vững

Có thể thấy một điểm chung của 2 chuyên gia: nội lực phải được coi là yếu tố quyết định, nhưng nội lực ấy chỉ có thể phát huy tối đa khi Việt Nam hội nhập sâu với dòng vốn, công nghệ và chuỗi giá trị toàn cầu. Kinh tế số, kinh tế xanh, cùng sự lớn mạnh của khu vực tư nhân là ba động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Ông Hiển nhấn mạnh: “Nếu không bắt nhịp được công nghệ và nâng cao giá trị nội địa, Việt Nam có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Muốn bứt phá, chúng ta phải thay đổi mô hình tăng trưởng.” Trong khi đó, ông Evans kết luận bằng một hình ảnh mang tính khích lệ: “Câu chuyện Thánh Gióng là minh chứng rằng khi hợp lực, người Việt có thể vượt qua thử thách để hiện thực hóa khát vọng. HSBC cam kết đồng hành cùng Việt Nam không chỉ hôm nay mà cả tương lai.”

Từ những phân tích này, có thể khẳng định Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu tận dụng tốt tiềm năng, cải cách mạnh mẽ và huy động sức mạnh cộng đồng doanh nghiệp, mục tiêu trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.