Bản “khế ước” để cử tri chọn đúng người, gửi đúng niềm tin

Điều cử tri mong muốn là với cương vị, nhiệm vụ công tác, vị trí cơ cấu nếu được trúng cử, đại biểu sẽ làm gì để hiện thực hóa lời hứa trong chương trình hành động

Công khai chương trình hành động để cử tri giám sát, đánh giá

Theo quy định của pháp luật bầu cử, chương trình hành động là nội dung trung tâm trong hoạt động vận động bầu cử của người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND. Dù được trình bày trực tiếp tại hội nghị tiếp xúc cử tri hay thông qua phương tiện thông tin đại chúng, ứng cử viên đều phải báo cáo rõ với cử tri những nội dung mình dự kiến thực hiện nếu được bầu làm đại biểu.

Một chương trình hành động chuẩn mực trước hết phải tuân thủ cấu trúc pháp lý cần thiết. Phần mở đầu cần thể hiện sự trân trọng đối với cử tri, các tổ chức giới thiệu ứng cử; xác định rõ tư cách ứng cử viên, đơn vị bầu cử và kỳ bầu cử tham gia - thể hiện sự nghiêm túc, đúng mực trong ứng xử chính trị.

Bên cạnh đó, chương trình hành động đòi hỏi tính cá thể, tính cụ thể, phù hợp với thực tiễn và mang tính khả thi. Mỗi ứng cử viên với vị trí công tác, trình độ chuyên môn, sở trường… khác nhau phải có những cam kết khác nhau. Khi chương trình hành động được công khai không chỉ là lời hứa, mà còn là căn cứ để sau này cử tri có thể giám sát, đánh giá. Một nền dân chủ thực chất phải được bắt nguồn từ những cam kết có trách nhiệm. Chương trình hành động cũng thể hiện rõ nhất trình độ, tư duy và bản lĩnh của ứng cử viên. Một người đại biểu dân cử không chỉ cần phẩm chất đạo đức tốt, mà còn phải có năng lực phân tích, tổng hợp, khả năng nhận diện đúng vấn đề và kiến nghị giải pháp phù hợp để giải quyết.

Đối với đại biểu Quốc hội, chương trình hành động cần thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về chức năng lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng, mang tầm vĩ mô của đất nước. Đối với đại biểu HĐND, chương trình hành động cần bám sát thực tiễn địa phương: từ quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, đến giải quyết việc làm, an sinh xã hội, giáo dục, y tế… Những vấn đề dân sinh cụ thể đòi hỏi đại biểu phải gần dân, hiểu dân và có khả năng chuyển tải nguyện vọng của dân thành các quyết sách phù hợp.

Đây là lời cam kết công khai, minh bạch của ứng cử viên trước nhân dân về những gì sẽ làm, những vấn đề sẽ theo đuổi, những giải pháp sẽ kiến nghị nếu được bầu chọn. Có thể xem đây là điểm chạm đầu tiên, là mảng giao thoa giữa ý chí cá nhân ứng cử với nguyện vọng của cử tri.

Tuy nhiên, một số cử tri phản ánh, hiện vẫn có chương trình hành động của một số người ứng cử chưa gắn chặt với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa bàn nơi ứng cử. Có trường hợp thiên về giới thiệu thành tích, hoạt động chuyên môn của đơn vị mình quản lý; có người sa đà vào lĩnh vực chuyên môn hẹp, trong khi địa bàn tiếp xúc chủ yếu là nông thôn, người dân mong muốn nghe những giải pháp cụ thể về tiêu thụ nông sản, tạo việc làm, nâng cao đời sống...

Thước đo trí tuệ, năng lực, trách nhiệm

Bà Vũ Thùy Miên (cử tri tại phường Hoàng Liệt, Hà Nội) cho rằng, muốn lựa chọn đúng người để ủy thác quyền lực, cử tri cần có thông tin đầy đủ và minh bạch về từng ứng cử viên. Trong đó, chương trình hành động là nguồn thông tin quan trọng, giúp cử tri so sánh, cân nhắc và quyết định. Thông qua chương trình hành động, cử tri có thể phân biệt đâu là những lời hứa chung chung, đâu là những cam kết có cơ sở thực tiễn và tính khả thi cao. Đó chính là cơ sở lựa chọn đúng người, gửi gắm đúng niềm tin.

Đối với mỗi cử tri, những buổi hội nghị tiếp xúc cử tri không đơn thuần là thủ tục mà trở thành bài kiểm tra bản lĩnh đầu tiên. Ông Nguyễn Huy Cận, cử tri tại phường Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình khẳng định, Hội nghị tiếp xúc cử tri không phải là buổi độc diễn, mà là diễn đàn dân chủ thực sự để người dân thẩm định bản lĩnh ứng cử viên. Niềm tin ấy chỉ được xây dựng vững chắc khi người đại biểu tương lai nắm chắc thực tiễn, thực sự thấu cảm những trăn trở, nguyện vọng từ xóm giềng, ngõ phố và đưa ra được những giải pháp "đúng và trúng". Đó là nền tảng để cử tri tin rằng, sau khi trúng cử, họ sẽ thực sự hành động hiệu quả, xứng đáng với từng lá phiếu mà nhân dân đã gửi gắm. Mỗi đại biểu đều có một chương trình hành động sắc sảo, có chiều sâu và tâm huyết, thì chất lượng của Quốc hội và HĐND sẽ được nâng tầm rõ rệt.

Không chỉ vậy, cử tri Nguyễn Trọng Nghi, xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, phần quan trọng nhất của chương trình hành động là nội dung cam kết nếu được bầu làm đại biểu. Nội dung này phải xuất phát từ nhận thức đúng về Quốc hội, HĐND, tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND. Do đó, chương trình hành động cần tập trung vào những lĩnh vực gắn trực tiếp với nhiệm vụ công tác, chuyên môn và điều kiện thực tế của ứng cử viên. Thay vì đưa ra những lời hứa cụ thể vượt quá thẩm quyền, ứng cử viên nên trình bày rõ phương hướng, cách thức mình sẽ tham gia thảo luận, đề xuất, giám sát tại các kỳ họp và diễn đàn của cơ quan dân cử. Thực tiễn cho thấy, những nội dung như tham gia xây dựng pháp luật; giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri; tăng cường giám sát đối với các lĩnh vực cử tri quan tâm như đất đai, môi trường, đầu tư công, y tế, giáo dục, an sinh xã hội… luôn nhận được sự đồng tình cao. Quan trọng là ứng cử viên cần làm rõ “mình sẽ tham gia như thế nào”, chứ không phải “mình sẽ làm thay ai”.

Cùng chung nhận định này, cử tri Lê Hoa, xã Krông Pắc, Đắk Lắk nhấn mạnh, cử tri không kỳ vọng những lời hứa lớn lao, bao trùm mọi lĩnh vực. Điều cử tri cần là sự rõ ràng: ứng cử viên hiểu gì về địa phương, sẽ làm gì trong phạm vi trách nhiệm của một người đại biểu và làm bằng cách nào. Điều cử tri mong muốn là với cương vị, nhiệm vụ công tác, vị trí cơ cấu nếu được trúng cử, đại biểu sẽ làm gì để hiện thực hóa lời hứa trong chương trình hành động đã được trình bày. Một chương trình hành động đúng trước hết là ứng cử viên phải đặt mình nếu là đại biểu của dân thì sẽ làm gì, quan trọng nhất vẫn là giữ cho bền chặt mối liên hệ với cử tri và Nhân dân.

Do đó, TS. Bùi Ngọc Thanh, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, các ứng cử viên cần xây dựng chương trình hành động ngắn gọn, khả thi, phù hợp thực tiễn. Chỉ nên cam kết những nội dung có điều kiện thực hiện; tránh hứa hẹn vượt quá thẩm quyền hoặc khả năng, càng không được hứa suông, hứa để lấy lòng cử tri.