Bình Dương trong siêu đô thị TP. Hồ Chí Minh: Mở khóa cực tăng trưởng mới

Không gian TP. Hồ Chí Minh mở rộng đang tạo cơ hội để Bình Dương tái định vị, trở thành cực tăng trưởng mới (Ảnh: TT)

Bình Dương - cực tăng trưởng trong siêu đô thị

Theo ông Kiều Xuân Phan, đại diện Tập đoàn Nam Mê Kông, siêu đô thị không chỉ được đo bằng quy mô dân số hay diện tích, mà quan trọng hơn là khả năng tập trung nguồn lực, thu hút người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư, tạo động lực tăng trưởng mới.

Với TP. Hồ Chí Minh, mở rộng không gian phát triển không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hành chính mà còn là tổ chức lại các cực tăng trưởng theo mô hình đa trung tâm. “Các khu vực không nên cạnh tranh hay lặp lại chức năng, mà cần bổ trợ để hình thành một hệ sinh thái phát triển chung”, ông Phan nhận định.

Theo đó, TP. Hồ Chí Minh có thể phát huy vai trò trung tâm tài chính, thương mại, đối ngoại và kết nối quốc tế, trong khi Bình Dương tiếp tục dựa trên thế mạnh công nghiệp, công nghệ cao và sản xuất. Đây là nền tảng được hình thành qua nhiều năm, cùng hệ sinh thái doanh nghiệp, việc làm và các khu đô thị mới.

Ông Phan cho rằng, thay đổi chức năng hành chính không nên được xem là trở ngại, mà là cơ hội để Bình Dương tái xác định vai trò, trở thành một cực tăng trưởng quan trọng trong không gian phát triển mới.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa lợi thế, hạ tầng giao thông, kết nối và tiện ích phải được đầu tư đồng bộ. Theo ông Phan, thước đo đô thị hiện đại không chỉ là khoảng cách đến trung tâm, mà là thời gian người dân tiếp cận nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu. Mục tiêu là tạo khả năng tiếp cận tiện ích trong khoảng 5-10 phút, qua đó hình thành không gian đáng sống, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc và tận hưởng cuộc sống.

Từ góc độ quy hoạch, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc Công ty Tư vấn Quốc tế enCity cho hay, thách thức lớn không nằm ở lập quy hoạch mà ở khả năng biến quy hoạch thành đô thị sống động, hiệu quả và bền vững về tài chính.

Từng tham gia điều chỉnh quy hoạch Thành phố mới Bình Dương, ông Dũng đánh giá quá trình triển khai cơ bản bám sát định hướng ban đầu, với sự nghiêm túc của Becamex và việc tiếp thu ý kiến chuyên gia quốc tế.

“Làm một bản quy hoạch hay một dự án đã khó, nhưng biến nó thành hiện thực đúng như quy hoạch còn khó hơn rất nhiều”, ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, phát triển đô thị phụ thuộc lớn vào năng lực và cách tổ chức của đơn vị thực hiện. Ecopark cho thấy quy hoạch với hồ nước, sân golf, công viên lớn chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp cùng năng lực phát triển dịch vụ công cộng.

Trong khi đó, Becamex có thế mạnh về hạ tầng và khu công nghiệp nhưng năng lực phát triển đô thị là câu chuyện khác. Vì vậy, doanh nghiệp lựa chọn hợp tác với các nhà phát triển đô thị, tập trung hạ tầng và quỹ đất, còn đối tác đảm nhiệm chuyên môn phát triển dự án.

Hạ tầng và dòng tiền quyết định thành công

Câu chuyện Songdo tại Hàn Quốc, theo ông Dũng, lại cho thấy quy hoạch hiện đại chưa đủ bảo đảm thành công. Songdo từng được kỳ vọng là đô thị thông minh nhưng thất bại về tài chính. Khu vực có sức sống rõ nét lại là nơi tái hiện những không gian thương mại gần gũi với văn hóa châu Á.

Từ đó, ông Dũng cho rằng phát triển đô thị phải hiểu môi trường, văn hóa, nhu cầu của người dân, đồng thời hiểu nhà đầu tư và năng lực thực thi. Một khu đô thị đẹp trên bản vẽ nhưng không có khả năng vận hành hiệu quả vẫn khó tạo giá trị bền vững.

Bài toán dòng tiền vì thế đặc biệt quan trọng. Theo ông Dũng, phần đa các dự án khu đô thị lớn trên thế giới đều đối mặt với nguy cơ thất bại, trong đó thất bại tài chính là nguyên nhân phổ biến. Một chu kỳ kinh tế thường kéo dài khoảng 10 năm. Nếu không thể triển khai một giai đoạn, bán hàng và thu hồi vốn trong khoảng thời gian này, dự án có thể gặp chu kỳ suy thoái tiếp theo.

Với các dự án quy mô lớn, ông cho rằng mỗi giai đoạn nên được tính toán để hoàn thành trong khoảng 4-5 năm. Quy mô phải đủ lớn để hình thành hệ sinh thái nhưng không vượt quá khả năng tài chính và vận hành. Vingroup là trường hợp đặc biệt nhờ tiềm lực lớn, có khả năng nắm bắt và vượt qua các chu kỳ đi xuống của thị trường. Theo ông Dũng, đây là một trong những yếu tố tạo nên thành công của doanh nghiệp này.

Ở góc nhìn thị trường, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam cho rằng, việc Bình Dương sáp nhập vào TP. Hồ Chí Minh có thể tạo thêm dư địa tăng trưởng nhờ hiệu ứng cộng hưởng.

Theo bà Dung, trước đây sức hấp dẫn của Bình Dương thường gắn với trung tâm thành phố mới. Nay, địa phương trở thành một phần trong không gian phát triển chung của TP. Hồ Chí Minh, kết hợp với lợi thế của Bà Rịa - Vũng Tàu. “Cơ hội đầu tư vào Bình Dương có thể tăng gấp ba so với trước đây”, bà Dung nhận định.

Bình Dương vốn là thủ phủ công nghiệp và nằm trong nhóm ba khu vực thu hút FDI lớn nhất cả nước. Sau sáp nhập, mặt bằng giá bất động sản tại đây đã tăng khoảng 5-20% trong khoảng một năm, dù hạ tầng và công trình kết nối chưa có nhiều thay đổi thực tế.

Theo bà Dung, đây chủ yếu là mức tăng từ kỳ vọng. Khi Vành đai 3, các tuyến metro và cao tốc kết nối Bình Dương với TP. Hồ Chí Minh hoàn thiện, giá trị thực của bất động sản có thể còn tăng mạnh hơn nhờ khả năng kết nối.

Trong quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn 2075, mỗi khu vực sẽ có động lực phát triển riêng. Với Bình Dương, công nghiệp vẫn là thế mạnh cốt lõi. Phía Bắc, gồm Bàu Bàng, Chơn Thành, được định hướng phát triển công nghiệp nặng; phía Nam tập trung công nghệ cao, thương mại, tài chính và dịch vụ hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh.

Trong khi đó, Cần Giờ có lợi thế về đô thị sinh thái biển, đô thị lấn biển; Bà Rịa - Vũng Tàu, Hồ Tràm, Long Hải phù hợp với công nghiệp gắn cảng nước sâu, du lịch và nghỉ dưỡng. Sự phân hóa này giúp các khu vực hạn chế cạnh tranh trực tiếp và thu hút những nhóm nhà đầu tư có khẩu vị khác nhau.

Bà Dung nhận định Bình Dương sẽ tiếp tục là một trong những cực tăng trưởng và thu hút đầu tư lớn của TP. Hồ Chí Minh trong ít nhất 10 năm tới.

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho biết, TP. Hồ Chí Minh cần cách tiếp cận mới về quy hoạch và hạ tầng, chuyển từ mở rộng địa giới sang tái cấu trúc không gian, kết nối các cực tăng trưởng.

Theo ông Thiên, metro không chỉ giải quyết giao thông mà còn tổ chức lại không gian đô thị, gắn với mô hình TOD, khai thác giá trị đất đai và hình thành các trung tâm thương mại, dịch vụ quanh nhà ga. Trong khi nhu cầu vốn cho cao tốc, vành đai, kết nối vùng và sân bay Long Thành rất lớn, thành phố cần tránh đầu tư dàn trải, ưu tiên hạ tầng có sức lan tỏa cao.

“Phải nhìn nhận hạ tầng như một khoản đầu tư cho tương lai”, ông Thiên nói, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hạ tầng số trong 10 năm tới.