Công tác dân nguyện phải là một kênh cảm nhận sớm lòng dân, là hệ thống cảnh báo chính sách

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo

Không để công tác dân nguyện đi sau bức xúc của người dân

Theo báo cáo được trình bày tại phiên họp, trong tháng 5/2026, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội đã tiếp nhận, xử lý 1.852 đơn thư của công dân; trong đó có 896 đơn đủ điều kiện xử lý, 125 đơn được chuyển tới cơ quan có thẩm quyền xem xét giải quyết và 50 văn bản hướng dẫn, trả lời công dân được ban hành. Đồng thời, tình trạng công dân khiếu kiện kéo dài vẫn tiếp diễn khi đến giữa tháng 5 vẫn còn hơn 60 công dân thuộc 15 địa phương lưu trú dài ngày tại Hà Nội để khiếu kiện.

Tuy nhiên, theo nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các con số thống kê mới chỉ phản ánh bề nổi của công tác dân nguyện.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng yêu cầu đặt ra hiện nay là phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác dân nguyện, xây dựng hệ thống phần mềm kết nối giữa Ủy ban Dân nguyện và Giám sát với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các bộ, ngành và địa phương để tiếp nhận, phân loại, xử lý thống nhất các kiến nghị của cử tri, đơn thư khiếu nại, tố cáo và phản ánh của người dân.

Theo ông Nguyễn Khắc Định, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp giảm tình trạng đơn thư trùng lặp, nâng cao hiệu quả xử lý mà còn tạo điều kiện để tiếp nhận ý kiến người dân trên môi trường số, qua đó phản ánh nhanh hơn những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Không chỉ tập trung vào các vụ việc khiếu nại, tố cáo, nhiều ý kiến cho rằng công tác dân nguyện cần bám sát hơn những vấn đề xã hội đang được người dân quan tâm.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải dẫn thực tế tình trạng học sinh vẫn tập trung lựa chọn các ngành kinh tế, thương mại trong khi số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ còn hạn chế. Theo bà, đây là vấn đề cần được quan tâm bởi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển nguồn nhân lực phục vụ thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thanh Hải cũng đề nghị bổ sung vào báo cáo dân nguyện tình trạng lừa đảo thông qua các hợp đồng nghỉ dưỡng đang diễn ra tại nhiều địa phương, với đối tượng bị nhắm đến chủ yếu là người cao tuổi. Theo bà, đây là vấn đề mang tính thời sự, tác động trực tiếp tới đời sống người dân và cần được các cơ quan chức năng sớm có giải pháp cảnh báo, xử lý.

Cùng quan điểm, nhiều ý kiến tại phiên họp cho rằng báo cáo dân nguyện không nên chỉ dừng lại ở việc tổng hợp số liệu hay phản ánh tình hình khiếu nại, tố cáo mà cần chủ động nhận diện những xu hướng mới, những vấn đề nổi cộm đang tác động đến đời sống xã hội để kịp thời kiến nghị các cơ quan chức năng có giải pháp xử lý.

Thành viên Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tham dự phiên họp

Công tác dân nguyện phải trở thành “thước đo” chất lượng quản trị

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao những đổi mới trong hoạt động của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng báo cáo dân nguyện theo hướng thực chất hơn, phản ánh đầy đủ hơn tâm tư, nguyện vọng của người dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, công tác dân nguyện trong giai đoạn tới không thể chỉ dừng ở hoạt động tiếp dân, tiếp nhận và chuyển đơn thư.

“Dân nguyện phải là một kênh cảm nhận sớm lòng dân, là hệ thống cảnh báo chính sách và là thước đo chất lượng quản trị quốc gia”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Từ định hướng đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị công tác dân nguyện phải chủ động hơn trong việc nắm bắt các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, không để hoạt động dân nguyện đi sau những bức xúc của người dân. Những vấn đề có khả năng tác động rộng tới xã hội cần được phát hiện sớm, phản ánh kịp thời và kiến nghị giải pháp ngay từ đầu.

Một yêu cầu quan trọng khác được đặt ra là nâng cao chất lượng xử lý kiến nghị của cử tri. Theo Chủ tịch Quốc hội, tỷ lệ giải quyết kiến nghị đạt trên 99% là kết quả đáng ghi nhận, nhưng điều quan trọng hơn là phải đánh giá thực chất hiệu quả giải quyết. Thước đo cuối cùng không phải là số lượng văn bản trả lời, mà là vấn đề của người dân có thực sự được tháo gỡ hay không và người dân có cảm thấy thỏa đáng hay không.

Liên quan đến chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tiếp nhận, tổng hợp và xử lý thông tin dân nguyện. Theo ông, việc số hóa dữ liệu và sử dụng AI sẽ giúp tiết kiệm thời gian, nâng cao chất lượng phân tích, đồng thời hỗ trợ nhận diện sớm các nhóm vấn đề nổi lên trong xã hội.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tăng cường sự phối hợp giữa Ủy ban Dân nguyện và Giám sát với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để nâng cao chất lượng báo cáo dân nguyện hằng tháng. Theo ông, Mặt trận là cơ quan có điều kiện nắm bắt rộng rãi tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, do đó việc phối hợp chặt chẽ giữa hai cơ quan sẽ giúp báo cáo dân nguyện phản ánh đầy đủ và sát thực hơn những vấn đề mà xã hội đang quan tâm.

Khép lại phiên thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện báo cáo theo hướng tăng cường phân tích, giảm tính liệt kê, tập trung nhận diện những vấn đề nổi lên và các nguy cơ phát sinh trong thực tiễn. Yêu cầu này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng một báo cáo định kỳ, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là xây dựng công tác dân nguyện trở thành kênh phản ánh hiệu quả giữa người dân với Quốc hội và hệ thống chính trị, góp phần nâng cao chất lượng hoạch định chính sách và hiệu lực quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.