Cú giảm lợi suất trái phiếu Mỹ có đủ sức giữ đà tăng của giá vàng?

Giá vàng vượt 4.500 USD/oz sau khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ dài hạn giảm mạnh. Ảnh: Andrzej Barabasz/Wikimedia Commons.

Buyback 83 tỷ USD và cú hạ nhiệt của lợi suất dài hạn

Vàng giao ngay tăng 4,05% lên 4.508,64 USD/oz trong ngày 19/8, trong khi chỉ số USD giảm 0,84% xuống 98,80 sau khi Bộ Tài chính Mỹ công bố tăng hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu dài hạn.

Phản ứng mạnh nhất diễn ra trên thị trường Treasury. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm giảm gần 10 điểm cơ bản xuống khoảng 5,19%, sau khi một ngày trước đó vọt lên 5,34% – mức cao nhất trong 19 năm. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm cũng giảm khoảng 6 điểm cơ bản xuống 4,66%.

Động thái kích hoạt cú đảo chiều này là quyết định của Bộ Tài chính Mỹ tăng quy mô các đợt mua lại trái phiếu kỳ hạn từ 10 đến 30 năm từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt. Mức mới áp dụng cho cả nhóm kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, có hiệu lực từ 9/9 đến 4/11.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc quy mô mỗi đợt được tăng gấp đôi, mà còn ở tổng lượng trái phiếu Bộ Tài chính có thể mua lại trong những tháng tới. Trong kế hoạch công bố đầu tháng 8, cơ quan này dự kiến mua lại tối đa 69 tỷ USD Treasury ở tất cả các kỳ hạn từ ngày 6/8 đến 5/11. Với ba đợt mua lại còn lại đối với nhóm 20-30 năm và bốn đợt đối với nhóm 10-20 năm, phần tăng quy mô mới bổ sung ít nhất 14 tỷ USD, đưa tổng mức mua lại tối đa lên khoảng 83 tỷ USD.

Phản ứng ban đầu cho thấy thị trường coi thông báo này là tín hiệu Bộ Tài chính sẵn sàng hành động khi biến động ở phần dài của đường cong lợi suất trở nên quá mạnh. Reuters dẫn các nhà phân tích cho rằng động thái đã phần nào trấn an nhà đầu tư, đặc biệt sau đợt bán tháo khiến lợi suất dài hạn tăng mạnh và làm gia tăng chi phí vay đối với Chính phủ, doanh nghiệp cũng như hộ gia đình Mỹ.

Tuy nhiên, 83 tỷ USD vẫn là một con số rất nhỏ so với quy mô thị trường Treasury. Tổng thị trường nợ Kho bạc Mỹ vào đầu tuần này vào khoảng 32.200 tỷ USD, trong đó riêng trái phiếu kỳ hạn 20 và 30 năm đang lưu hành cuối tháng 7 đã khoảng 5.500 tỷ USD. Ngoài ra còn khoảng 16.200 tỷ USD Treasury notes kỳ hạn từ 2 đến 10 năm chưa đáo hạn.

Điều đó có nghĩa chương trình buyback khó tạo ra một lực cầu đủ lớn để tự nó kéo lợi suất dài hạn xuống một cách bền vững. Khác với nới lỏng định lượng của Fed, Bộ Tài chính không tạo thêm tiền để mua tài sản mà vẫn phải tiếp tục huy động vốn để tài trợ cho thâm hụt và các khoản nợ đáo hạn. Các chuyên gia phân tích của Citi lưu ý rằng, việc mua lại trái phiếu dài hạn không làm thay đổi thâm hụt; Bộ Tài chính có thể phải bù lại bằng việc phát hành thêm tín phiếu hoặc trái phiếu ở các kỳ hạn khác.

Vì vậy, tác động quan trọng hơn của quyết định lần này có thể nằm ở thanh khoản và tâm lý thị trường, thay vì làm thay đổi các yếu tố cơ bản đang đẩy lợi suất lên cao. Reuters dẫn Savvy Wealth nhận định biện pháp không giải quyết được những vấn đề nền tảng gồm thâm hụt, lạm phát hay nguồn cung Treasury, nhưng giúp thị trường có thêm thời gian và cho thấy Bộ Tài chính vẫn còn công cụ để sử dụng khi cần thiết.

Lợi suất thấp hơn tạo lực đỡ mới cho vàng

Với vàng, cú giảm lợi suất dài hạn đặc biệt đáng chú ý bởi kim loại quý không tạo ra dòng tiền. Khi lợi suất Treasury giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng hạ xuống; đồng thời USD yếu hơn tiếp tục tạo thêm lực hỗ trợ cho giá. Chính tổ hợp này đã giúp vàng tăng hơn 4% dù thông tin từ Fed cùng ngày không thực sự thuận lợi.

Biên bản cuộc họp chính sách của Fed ngày 28-29/7 cho thấy lo ngại về lạm phát trong nội bộ FOMC đã gia tăng. Fed giữ lãi suất ở 3,50-3,75%, nhưng có ba thành viên bất đồng và muốn nâng thêm 25 điểm cơ bản. “Một số” nhà hoạch định chính sách sẵn sàng tăng lãi suất ngay tại cuộc họp đó, trong khi “nhiều” người cho rằng thắt chặt thêm sẽ cần thiết nếu lạm phát không tiếp tục giảm về mục tiêu 2%.

Dù vậy, thị trường gần như bỏ qua sắc thái cứng rắn này và tập trung vào động thái của Bộ Tài chính. Đây là một tín hiệu đáng lưu ý: ít nhất trong ngắn hạn, diễn biến của lợi suất dài hạn và đồng USD đang có ảnh hưởng trực tiếp hơn đến vàng so với thông điệp chính sách từ Fed.

Nhưng chính điều này cũng đặt ra giới hạn cho đà tăng của vàng. Nếu việc tăng mua lại chỉ tạo ra một cú hạ nhiệt tạm thời của lợi suất, áp lực có thể nhanh chóng quay trở lại khi nhà đầu tư tiếp tục tập trung vào thâm hụt ngân sách, lượng trái phiếu phải phát hành và gánh nặng nợ của Mỹ.

Tính đến ngày 18/8, tổng nợ công Mỹ đã đạt 40.047 tỷ USD, lần đầu tiên vượt ngưỡng 40.000 tỷ USD. Trong đó, khoảng 32.266 tỷ USD là trái phiếu và chứng khoán Kho bạc do các nhà đầu tư bên ngoài Chính phủ Mỹ nắm giữ. Reuters cũng cho biết nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài đối với Treasury đang có dấu hiệu suy yếu, trong khi quy mô vay nợ lớn tiếp tục buộc thị trường đòi hỏi mức lợi suất cao hơn.

Đây là lý do cú vượt 4.500 USD của vàng chưa đủ để khẳng định một xu hướng tăng dài hạn. Nếu việc mua lại giúp ổn định thị trường trái phiếu và lợi suất dài hạn tiếp tục hạ nhiệt, vàng có thể duy trì thêm động lực. Ngược lại, nếu các vấn đề tài khóa nhanh chóng kéo lợi suất trở lại vùng cao, lực đỡ quan trọng nhất cho cú tăng vừa qua cũng sẽ suy yếu.

Do đó, phép thử thực sự đối với giá vàng không chỉ là giữ được mốc 4.500 USD, mà là liệu cú giảm của lợi suất dài hạn có đủ bền hay không. Và với quy mô mua lại của Bộ Tài chính Mỹ khá nhỏ so với thị trường Treasury hơn 32.000 tỷ USD, câu trả lời hiện vẫn chưa thực sự rõ ràng.