Đăk sao và cuộc chuyển dịch trên đất ngàn trùng: khi dược liệu "lên ngôi" và bài toán kinh tế trước ngưỡng cửa mới

Vững chắc "an ninh lương thực" – khi đất bùn nở hoa

Điểm tựa lớn nhất cho sự ổn định kinh tế - xã hội của Đăk Sao vẫn là cây lúa nước. Theo số liệu từ kế hoạch sản xuất, tổng diện tích gieo trồng cây lương thực có hạt toàn xã duy trì ổn định ở mức 436 ha, trong đó riêng lúa cả năm đạt 411 ha, đóng góp sản lượng thóc đạt gần 1.429 tấn.

Nhìn vào bức tranh toàn cảnh của 22 thôn làng, sự phân hóa địa hình tạo nên những dải lụa xanh mướt mát mắt. Thôn Đăk Riếp 2 dẫn đầu với sản lượng thóc toàn năm đạt hơn 117 tấn, bám sát nút là thôn Lê Văng với gần 110 tấn. Đi sâu vào mùa vụ, năng suất lúa Đông Xuân đạt mức bình quân ổn định 32,4 tạ/ha, và dự kiến vụ lúa Mùa sẽ bứt phá mạnh mẽ hơn khi ước đạt đến 35,52 tạ/ha nhờ vào việc áp dụng các giống lúa mới và gieo mạ đúng khung lịch thời vụ.

Giữa cái nắng tháng 5, trên khắp các cánh đồng từ Mô Bành, Hà Lăng cho đến các rẻo cao như Năng Lớn, Kạch Nhỏ, người dân đang nô nức ra đồng. Việc đảm bảo vững chắc "bồ thóc" ăn cho toàn xã đã tạo tâm lý an tâm tuyệt đối để bà con dũng cảm dấn thân vào những mô hình kinh tế có giá trị thương mại cao hơn.

“Cú hích" cà phê và nỗi tranh trở của loài cây trăm triệu

Nếu cây lúa mang lại sự no ấm trước mắt, thì cây lâu năm chính là "của để dành" giúp người dân Đăk Sao thoát nghèo bền vững. Tính đến cuối tháng 5, diện tích cà phê toàn xã đã đạt con số ấn tượng 345,3 ha, tăng trưởng mạnh mẽ so với mức 300,1 ha cùng kỳ năm ngoái. Nhiều thôn làng đã ghi nhận diện tích cà phê phủ xanh bạt ngàn như thôn Mô Bành 2 (hơn 41,4 ha hiện tại và ước thực hiện lên tới 69 ha), thôn Đăk Rê 1 (43 ha), mang lại nguồn thu nhập trăm triệu cho nhiều hộ gia đình. Bên cạnh đó, diện tích cao su cũng giữ vững ở mức gần 94,4 ha.

Thế nhưng, đi qua những sườn đồi xanh ngút ngàn, chúng tôi cũng ghi nhận một khoảng lặng trong bức tranh nông nghiệp. Bản báo cáo ghi rõ: Chỉ tiêu phát triển diện tích cây Mắc ca (hiện đạt 20,03 ha) và cây ăn quả (hiện đạt 13,58 ha) dự kiến không đạt kế hoạch đề ra.

Nguyên nhân không nằm ở sự thờ ơ của người dân, mà đến từ sự khắc nghiệt của tự nhiên và bài toán kỹ thuật canh tác. Qua rà soát thực tế, một số diện tích cây trồng sinh trưởng kém, tỷ lệ sống thấp, có nguy cơ chết nên buộc phải loại khỏi diện tích thống kê. Đây là bài học đắt giá về việc lựa chọn thổ nhưỡng, chất lượng cây giống và quy trình chăm sóc mà chính quyền và ngành nông nghiệp địa phương đang nỗ lực tìm lời giải.

"Kho báu" dưới tán rừng – sâm ngọc linh và khát vọng đổi đời

Vốn là "thủ phủ" của các loài dược liệu quý, và Đăk Sao đang chứng minh vị thế không hề kém cạnh của mình. Bản số liệu cho thấy một bước tiến dài khi diện tích sâm Ngọc Linh – "quốc bảo" Việt Nam – tại xã đã đạt 8,69 ha, tăng so với mức 7,21 ha của năm ngoái.

Những "thủ lĩnh" trong phong trào trồng sâm có thể kể đến thôn Long Tum (1,17 ha), Đăk Riếp 1 (1,15 ha), và Mô Bành 2 (1,11 ha). Dưới những tán rừng già thâm u, độ ẩm và tầng mùn tự nhiên đang nuôi dưỡng những bầu sâm vô giá. Không dừng lại ở đó, các loại dược liệu lâu năm khác cũng đạt 13,5 ha và dược liệu hàng năm duy trì ở mức 20,7 ha (ước thực hiện đạt 28 ha).

Cây dược liệu không chỉ giúp giữ rừng, mà đang thực sự thay đổi tư duy sản xuất của đồng bào thiểu số: từ chỗ chỉ biết dựa vào tự nhiên sang chủ động bảo tồn, nhân giống và biến thế mạnh lâm nghiệp thành tiền bạc.

Nút thắt chăn nuôi và bài toán chuyển dịch tư duy thương mại

Trái ngược với sự bùng nổ của trồng trọt, lĩnh vực chăn nuôi tại Đăk Sao lại đang đối mặt với một thực tế đầy nghịch lý: Tổng đàn trâu (1.412 con) và đàn bò (1.820 con) hiện tại đều sụt giảm nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái (trâu giảm từ 1.524 con, bò giảm từ 1.937 con). Chỉ có đàn lợn (1.680 con), dê (145 con) và đặc biệt là gia cầm (đạt tới 16.677 con) là có xu hướng phát triển mạnh.

Vì sao đàn gia súc lớn – vốn là thước đo giàu có truyền thống của vùng cao – lại sụt giảm và nguy cơ không đạt kế hoạch? Đem thắc mắc này gặp các đồng chí lãnh đạo xã, câu trả lời nhận được mở ra một góc nhìn đầy bất ngờ và tích cực dưới góc độ kinh tế thị trường. Nguyên nhân chủ yếu không phải do dịch bệnh hay đói rét, mà là vì trong thời gian qua, một bộ phận người dân đã chủ động chuyển đổi hoạt động sản xuất, kinh doanh từ chăn nuôi trực tiếp sang làm đầu mối thu mua, buôn bán và kinh doanh các sản phẩm chăn nuôi.

Thay vì dắt một vài con bò lên rẫy thả rông như trước, những người nông dân Đăk Sao nhạy bén đã biết lập đại lý, kết nối giao thương đưa sản phẩm thịt sạch của địa phương đi tiêu thụ. Quy mô đàn vật nuôi trực tiếp tại các hộ gia đình có thể giảm, nhưng giá trị chuỗi cung ứng lại tăng lên, đánh dấu một bước chuyển dịch tư duy quan trọng: từ "sản xuất tự cung tự cấp" sang "tư duy thương mại, dịch vụ".

Để Đăk Sao cất cánh bền vững

Bức tranh kinh tế nông nghiệp Đăk Sao tính đến ngày 31/5/2026 là một tập hợp của những gam màu sáng, đầy sức sống và hoài bão. Sự vững vàng của cây lúa, sự vươn lên mạnh mẽ của cây cà phê, cây sâm Ngọc Linh và tinh thần nhạy bén chuyển đổi sang làm thương mại của một bộ phận bà con chính là những bệ phóng vững chắc.

Tuy nhiên, để những kế hoạch của năm 2026 cán đích trọn vẹn, Đăk Sao vẫn cần những chính sách hỗ trợ sâu sát hơn nữa từ các cấp: đầu tư hệ thống khuyến nông để khắc phục tỷ lệ chết của cây Mắc ca, cây ăn quả; hỗ trợ vốn và kỹ thuật chăn nuôi tập trung để bù đắp lượng sụt giảm đàn gia súc thả rông, đồng thời quy hoạch các vùng trồng dược liệu gắn với chế biến sâu.

Nắng vàng vẫn đổ dài trên các triền đồi, với những bước đi bài bản, sự đồng lòng của chính quyền và tư duy mới đang nhen nhóm trong từng nếp nhà của đồng bào, Đăk Sao chắc chắn sẽ biến những tiềm năng hoang sơ thành sự trù phú, thịnh vượng vững bền trên vùng đất ngàn trùng.